Ovul
Овул — кисҳик қишлоқ, асосан чорвачилик билан шуғилланадиган кўчманчи халқ, қабила ёхуд катта бир оила жойлашган алоҳида жой.[1]
Этимологияси
Овул сўзи турк тили диалектида (авул), қрим-татар ва қараим тилларида, қўмиқ тили диалектларида (аwул) [2], қорачой-болқор, уйғур, лобнор [3],қозоқ (аwил), нўғой, қорақалпоқ ва ўзбек тиллаида (аwıл), татар, бошқирд, қирғиз (айил, ажил), олтой (аил) тилларида кенг қўлланган. Ушбу сўз қишлоқ, 1) одамлар истиқомат қилувчи кичик жой, бир нечта ҳатто биргина кибиткадан ташкил топган ва бошқа йирик қишлоқ, шаҳарча ва шаҳарлардан анчайин узоқда жойлашган турар жой; 2) ўтовлар, чодир ва шу каби тез қуриш иншоотлари қурилган кўчманчи халқ эгаллаган ер; 3) қабила ва кўчманчи халқ, оломон маъноларида ишлатилган. Араб ва туркий тиллар соҳиблари кўчиш жараёнида а:ẘмак ва а:вåр яъни йиғилиш, тўпланиш, айланиб йиғлиш, теварак атрофга айлана бўлиб жойлашиш, атрофдан қуйилиб бир жойга келиш маъноларига эга феълларидан келиб чиққанлиги тахмин қилинган. Ундан ташқари турк (айил, эвил) ва монгол (аил, айил) тилларида эса оила, уй, тураргоҳ, кўча, ўз уйи тараф, қўшни тараф, қишлоқ ва қўйлар боқиладиган уйча ҳам назарда тутилган. [4]
Манбалар
- ↑ Ўзбек тилининг изоҳли луғати (2006-2008)
- ↑ Керимов И. А. Китайский диалект кумикского язика. Канд.дисс. (рукопис) М. Л. 1952
- ↑ Будагов Л. (сост.) Сравнителний словар туреско-татарских наречий. Т.1. СПб., 1869, 150.
- ↑ Севортян Э. В. Этимологический словар тюркских язиков. М., 1974—2003. ТТ. 65-66.