Paleofeces
Палеофеcес ( инглиз тилида палаэофаэcес ) ко'пинча археологик қазишмалар ёки тадқиқотларнинг бир қисми сифатида топилган қадимги инсон нажаслари . Копролит атамаси ко'пинча бир-бирининг о'рнида ишлатилади,аммо копролит тошга айланган ҳайвонларнинг нажасларига ҳам тегишли бо'лиши мумкин. Қадимги одамларнинг бузилмаган нажаслари қург'оқчил иқлимдаги г'орларда ва тегишли сақлаш шароитлари бо'лган бошқа жойларда топилиши мумкин. Улар ичида топилган уруг'лар, майда суяклар ва паразит тухумларини таҳлил қилиш орқали уларни ишлаб чиқарган одамларнинг овқатланиши ва сог'лиг'ини аниқлаш учун о'рганилади. Нажасда материални чиқарадиган шахс ҳақидаги ма'лумотлар, шунингдек, материалнинг о'зи ҳақидаги ма'лумотлар бо'лиши мумкин. Улар, шунингдек , липид таҳлили ва қадимги ДНК таҳлилидан фойдаланган ҳолда, уларни чиқариб юборган шахс ҳақида чуқурроқ ма'лумот олиш учун кимёвий таҳлил қилган бо'лиши мумкин.
Ушбу таҳлилнинг мумкин бо'лишининг сабабларидан бири овқат ҳазм қилиш тизимининг то'лиқ самарали даражда эмаслиги, я'ни овқат ҳазм қилиш тизимидан о'тадиган ҳамма нарса ё'қ қилинмаслиги билан бог'лиқ.Ушбу материал одатда археологлар қадимий парҳезларни аниқлаш учун фойдаланиши мумкин бо'лган энг яхши ко'рсаткичдир, чунки археологик ёзувнинг бошқа ҳеч бир қисми то'г'ридан-то'г'ри ко'рсаткич эмас.
Нажасни кейинчалик таҳлил қилиш мумкин бо'лган тарзда сақлайдиган жараён Маиллард реакцияси деб номланган. Ушбу реаксия нажасни элементлардан сақлайдиган, шакар қобиг'ини ҳосил қилади.
Тадқиқотлар тарихи
Археологик нажасларни таҳлил қилиш бошқа ко'плаб археологик материалларга нисбатан қисқа тарихга эга. Интизомнинг асосчиси 1950-йилларнинг охиридан, 1960-йилларнинг ўрталарига қадар бу мавзуда кашшоф бўлган доктор Эрик О. Каллендир. Унинг дастлабки мақолаларида "Теҳуакан водийсининг тарихдан олдинги тарихи: атроф-муҳит ва яшаш" журналида чоп этилган Мексиканинг дастлабки парҳезларини о'рганиш учун копролит таҳлилини қо'ллаган. Унинг иши ва'да бераётганига қарамай, археологик копролитларни о'рганиш муҳим мавзу бо'либ қолди ва бир нечта бошқа тадқиқотчилар иштирок этди. 1970-йилда Калленнинг кутилмаган о'лимидан со'нг, унинг ишини Вон Браянт давом эттирди. Копролит таҳлили секинлик билан жиддий о'рганиш мавзусига айланди. Бугунги кунда археологияда копролит таҳлиллари ко'паймоқда шу билан биргаликда улар Америка ҳамда дунёнинг бошқа қисмларида инсон саломатлиги ва овқатланиши эволюциясига оид муҳим далилларни тақдим этди..Энг машҳур мисоллардан бири бу Орегон штатидаги Пейсли г'орларидан олинган.