Paratoid bezi
Паротид бези кўп ҳайвонларда асосий сўлак бези ҳисобланади. Одамларда иккита паротид безлари оғизнинг иккала томонида ва иккала қулоқ олдида жойлашган. Улар тупурик безларининг энг каттаси. Ҳар бир паротид пастки жағ шохига ўралган бўлиб, чайнаш ва ютишни осонлаштириш ва крахмалларни ҳазм қилишни бошлаш учун паротид канали орқали оғиз бўшлиғига сероз тупурик чиқаради. Яна иккита тупурик безлари мавжуд бўлиб, улар жағ ости (субмандибулар) ва тил ости безлари. Баъзида қўшимча паротид безлари асосий паротид безлари яқинида жойлашган бўлади[1][2].
Тузилиши
Паротид безлар, асосан, сероз тупурик безлари бўлиб, ҳар бир қулоқ каналининг остида ва олдида жойлашган бўлиб, ўз сирларини паротис канали орқали оғиз бўшлиғига дренажлайди. Ҳар бир без мандибуляр рамус (шох) орқасида ва темпорал (пешона) суякнинг мастоид жараёнининг олдида ётади. Без ҳар икки томондан, ҳар бир қулоқ олдида, ёноқ бўйлаб ва пастки жағнинг бурчаги остида сезилиши мумкин[3].
Ҳар бир безнинг олд қисмидан массетер мушакларига юзаки бўлган паротид канали, узоқ чиқариш канали чиқади. Канал буксинатор мушакни тешиб ўтади, сўнгра ёноқнинг ички юзасида оғизга очилади. Паротид папилла (сўрғич) – бу ёноқнинг ички юзасида паротид каналининг очилишини кўрсатадиган тўқималарнинг кичик кўтарилиши[4].
Гистологияси
Безнинг ўзига хос зич бириктирувчи тўқимали капсуласи бор, лекин чуқур бўйин фассиясининг инвестиция қатлами томонидан сохта капсула билан таъминланган. Мандибуланинг (пастки жағ) бурчаги ва мастоид жараёни ўртасидаги хаёлий чизиқдаги фассия безни ёпиш учун юзаки ва чуқур қатламга бўлинади. Рисориус – бу капсула моддаси билан кўмилган кичик мушак[5].
Безнинг калта, чизиқли каналлари ва узун, интеркалацияланган каналлари мавжуд. Интеркалацияланган каналлар ҳам кўп бўлиб, кубсимон эпителия ҳужайралари билан қопланган ва ёритгичи асининикидан каттароқдир. Чизиқли каналлар ҳам кўп бўлиб, оддий устунли эпителийдан иборат бўлиб, ичкарига кирган базал ҳужайра мембраналари ва митохондрияларни ифодаловчи чизиқлар мавжуд.
Ҳаволалар
Манбалар
- ↑ теачмеанатомй.инфо/ҳеад/органс/саливарй-гландс/паротид/
- ↑ ҳттпс://радиопаэдиа.орг/артиcлес/паротид-гланд
- ↑ ҳттпс://www.кенҳуб.cом/эн/либрарй/анатомй/тҳе-паротид-гланд
- ↑ маёcлиниc.орг/дисеасес-cондитионс/паротид-тумор/cдc-20388269
- ↑ ҳттпс://www.сcиэнcедиреcт.cом/топиcс/неуросcиэнcе/паротид-гланд