Патхен миллий либосидаги қиз

Патхен (Ветнам) Пà Тҳẻн — патхен , хит. одд. , пинйин бāтиāн; хит. одд.жáнбāҳēнг, пинйин бāҳēнг , Хитойда "тўққиз яо уруғи " деб ҳам аталади) — жанубий Хитой ва Ветнам шимолида яшовчи халқ. Умумий сони тахминан 52 минг киши. Хитой ҳукумати ХХР патхенни Яо миллатига мансуб Буни гуруҳининг бир қисми деб ҳисоблайди, Ветнамда патхенлар мамлакатнинг расман тан олинган 54 та халқидан бири ҳисобланади[1].

Тарқалиши ва таркиби

Патхен икки суб-этник гуруҳ сифатида ифодаланади — , Сансзян патхенлари ва Липин патхенлари.

Жами 47 000 га яқин аҳолиси бўлган Сансзян патхен Гуанси- Чжуан автоном туманининг Сансзян, Лонгшенг, Рунан ва Лингуй округларида (41,200 киши, 2000, таҳминан), шунингдек, Ветнамнинг Туен Куанг ва Ха Гианг провинсияларида (5569 киши, 1999 — рўйхатга олиш йили) яшайди.  Патхенлар ўтмишда Ветнам ҳудудига Хитойдан кўчиб келган деб ҳисобланади, аммо кўчиш вақти ҳақидаги тахминлар турли муаллифлар томонидан фарқ қилади. Шундай қилиб, Этҳнологуэ маълумотларига кўра, бу 1368-1644-йилларда ва Хитой операциясига кўра, кейинчалик — 1700 ва 1800-йиллар оралиғида содир бўлган.

Жами 5160 (2000 га яқин) аҳолиси бўлган Липин Патхен Гуйчжоу провинсиясининг Липин округида яшайди[2].

Тили

Миао-Яо оиласига мансуб аҳоли патхен тилида сўзлашади. Мяо , Дун , Хитой, чжуан ёки Дай иккинчи тил сифатида ишлатилади. Ветнамнинг Патхен диалекти алоҳида тил ҳисобланиши мумкин. Патхен тили учун пиктографик ёзув мавжуд эди, бироқ у ҳозир йўқ.

Анъанавий турмуш тарзи

Асосий машғулоти — қишлоқ хўжалиги.

Аёллар либосида қуёш ва оловни англатувчи қизил ранг устунлик қилади. Ой тақвимига кўра 5-январда анъанавий олов байрами нишонланади. Улар анъанавий эътиқодларга, шу жумладан аждодларга сиғинишга, анимизмга, Хитой патхенига — шунингдек, даосизмга эътиқод қиладилар.

Манбалар

  1. ↑ Эдмондсон, Жеролд А. Па-ҳнг девелопмент анд диверситй // Паперс фром тҳе Фирст Аннуал Меэтинг оф тҳе Соутҳеаст Асиан Лингуистиcс Соcиэтй. — Аризона Стате Университй, Програм фор Соутҳеаст Асиан Студиэс, 1992. — С. 159—186. — ИСБН 1-881044-03-3.
  2. ↑ Жеролд А. Эдмондсон, Кеннетҳ Ж. Грегерсон. Тҳе Лангуагес оф Виэтнам: Мосаиcс анд Эхпансионс (унд) // Андоза:Нп3. — Тҳе Университй оф Техас ат Арлингтон, 2007. — Т. 1/6. — С. 727—749. — ДОИ:10.1111/ж.1749-818Х.2007.00033.х.[сайт ишламайди]

Адабиётлар

  • Дунё халқлари ва динлари: Энциклопедия / Ч. эд. В. А. Тишков. Таҳририят ходимлари: О. Ю. Артемова, С. А. Арутюнов ва бошқалар — М.: Буюк рус энциклопедияси, 1998, — 928 б.
  • Хитой тарихи : дарслик / эд. Меликсетов. — таҳрир. Москва ун-та, 1998. — 736 б.
  • Шарқ динлари тарихи Василев Л.С. : дарслик. талабалар учун нафақа. университетлар. — М.: Юқори. мактаб, 1988. — 416 б.
  • Паул Ҳаттаwай. Оператион Чина: Интродуcинг Алл тҳе Пеоплес оф Чина. Wиллиам Cарей Либрарй Публишерс, 2000. ИСБН 0878083510. 

Ҳаволалар