Paykal

Пайкал (туркийча. пай — қисм, улуш ва форс-тож. кол — хандақ) — 1) марза, ариқ, йўл ва бошқа билан ажратилган катта экин майдони, суғориладиган даланинг бир қисми; шоликорликда пол; чек. 2) тарихий-этнографик атама. Ёзма адабиётларда дастлаб Абу Абдуллоҳ Хоразмийнинг "Мафотиҳ ул улум" ("Илмлар калити") асарида сув ўлчов бирлиги тарзида қайд қилинган. 1 П. 10 баста, баста эса эни ва бўйи 1 шаир (тахминан 3 см) бўлган тешикдан бир кечакундузда ўтадиган сув миқдори. Кейинги даврларда сатҳ ўлчови сифатида қўлланган. Масалан, Қуйи Қашқадарёда 50 таноб ёки 12,5 га ер 1 П. ҳисобланган. Ўрта Осиёнинг бир қанча туманларда чек ерларни ширкат (6—9 деҳқон хўжалиги) бўлиб ишлаш, ерга жамоа бўлиб эгалик қилиш шакли бўлган. Бундай П.лар Жанубий Ўзбекистонда ХХ асрнинг 1-чорагига қадар мавжуд бўлиб келди.

Очил Бўриев.