Pifagor
| Пифагор | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди | Милоддан аввалги 570 йил |
| Вафоти | Милоддан аввалги 490 йил |
Пифагор (қадимги юнонча: Πυθαγόρας ὁ Σάμιος; тахминан милоддан аввалги 580, Самос – 500, Метапонт) – юнон математиги, файласуф, қулдор аристократиянинг ғоявий тарғиботчиси. 530-йилдан Жанубий Италиядаги Кротоне шаҳрида, кейинроқ Метапонт шаҳрида яшаган. Кротонеда фалсафий мактаб, сиёсий партия ва диний биродарликни мужассамлаштирган иттифоқ (пифагорчилар иттифоқини) тузади. Пифагор фалсафасида сон барча нарсанинг моҳияти, олам эса сонлар ва улар орасидаги муносабатларнинг гармоник системаси, деган ғоялар илгари сурилган.
Математика тарихида Пифагор геометрияга систематик исбот тушунчасини киритиб, уни абстракт фан даражасига кўтарган, тўғри чизиқли шакллар геометриясини тузган, ўхшашлик ҳақидаги таълимотни яратган, тўғри бурчакли учбурчак ҳақидаги теоремани исботлаган (бу теорема Пифагордан 1500 йил илгари Миср ва Бобилда исбоциз маълум бўлган), айрим мунтазам кўпбурчак ва кўпёқликларни ясаган деб ҳисобланади. Одатда, жуфт ва тоқ, туб ва мураккаб, мукаммал сонлар, арифметик, геометрик ва гармоник пропорсиялар Пифагор номи билан боғланади. Пифагор мактабининг математикани системалаштиришдаги роли катта бўлган.
Яна қаранг
Адабиёт
- История математики древнейших времён до начала ХИХ столетия, т. 1., М., 1971.[1]
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Шахсият ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
- Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar
- Pifagor
- Qadimgi Yunoniston matematiklari
- Qadimgi Yunoniston metafaylasuflari
- Qadimgi Yunoniston metafiziklari
- Qadimgi Yunoniston musiqa nazariyotchilari
- Qadimgi Yunoniston siyosiy qochqinlari
- Qadimgi Yunoniston shamanlari
- Astsetika
- Epistemologlar
- Ezoteriklar
- Falsafiy anʼanalarning asoschilari
- Geometrlar
- Fikrlar tarixi
- Falsafa tarixi
- Metafaylasuflar
- Metafiziklar
- Mistikalar
- Numerologlar
- Ontologlar
- Taʼlim faylasuflari
- Fan faylasuflari
- Matematika falsafasi
- Musiqa falsafasi
- Suqrotgacha boʻlgan faylasuflar
- Pifagorchilar