Pilum
Пилум (лотинча: пилум, пл. пила) — Қадимги Рим легионлари билан хизматда бўлган, узоқ масофага улоқтириш учун илгаксимон учи билан узун темир найзаотиш.
Франклар орасида бундай қуроллар ангон деб аталган, қадимги Россияда - сулиcа.
Тарихи
Қадимги Римликлар биринчи қуролларини этрусклардан олганлар. Римликлар қутбли қуроллардан найза ва пилум (ὑсосос) дан фойдаланганлар. Отиш найзаси фақат ҳастати (ҳастати) ва тамойиллар (принcипес) орасида қурол бўлган ва пилум ўрнига триарии (триарии) гаста (ҳаста)га эга эди.
Мариус пилумни ҳар бир Рим легионерининг (аскарининг) қуролланишининг зарурий қисмига айлантирди. Плум ўқ ва темир учидан иборат бўлиб, дастлабки дизайнга кўра, узунлиги милга тенг эди. Найзанинг умумий узунлиги тахминан бир сазҳен (~ 2 метр) бўлиши учун учи ярим милга экилган. Қайсар даврида асл турдаги турли хил модификациялар мавжуд эди; учи узунроқ ёки қисқароқ қилинган. Учи билан узунлиги тахминан икки метр, учи 60 - 100 сантиметр, учининг диаметри тахминан 7 миллиметр. Оғирлиги - икки - 4,5 килограмм (вазн тахминан 11 фунт).
Қўлланилиши
Ҳужум қилганда аскарлар душманга 10-12 қадаммасофадан темир найзалар улоқтирар, агар пилум душманга тўғридан-тўғри зарар етказмаса ҳам, қалқонга ёпишиб қоларди, бу эса катта ноқулайликлар туғдирарди. душман. Қалқонга тиқилган найза билан ҳаракатланишдаги қийинчиликларга қўшимча равишда, яқин жангга ўтаётганда, легионер оёғи билан милга босиб, қилич ёки найза билан пичоқлаш учун бўшлиқни очиб, рақиб қалқонини пастга тушириши мумкин эди. Қалқонга ёпишган пилумни қилич билан кесиш қийин эди, чунки металл таёқ бундай имкониятни бермади. Кўпинча қалқонга ёпишиб қолган пилум шунчаки душманни қалқонни туширишга мажбур қилди ва шу билан унинг мудофаасини сезиларли даражада заифлаштирди.
Ушбу дизайн хусусияти пилумни бутунлай ёғоч милга эга оддий найзадан ажратиб туради.
Пилумнинг яна бир хусусияти нисбатан юмшоқ учи. Қалқонга қаттиқ урилганда, у нафақат тешиб қўяди, балки ўз оғирлиги остида ҳам эгилади. Шунинг учун эгилган устунни, ҳатто қалқондан тортиб олиш мумкин бўлса ҳам, энди орқага ташлаб бўлмайди.
Қўл жангида (оддий найза сифатида) пилум ишлатилмади. Фарсал жангида, Қайсарнинг буйруғига биноан, Помпей отлиқларига қарши пиёда аскарлари асл жанговар тактикадан фойдаланганлар: пиёдалар оддий найза сифатида пилладан фойдаланганлар, отлар ва чавандозлар билан бирга пичоқлашган.
Яна қаранг
- Солиферрум
Манбалар
Адабиётлар
- Обнорский Н. П. Пилум // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Оружие // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
- Пилум // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб.; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
Ҳаволалар
- Милоддан аввалги ИВ-ИИ асрлар Рим пиёдаларининг тактикаси. Архивная копия