Pitkern orollari
Питкерн ороллари | |
|---|---|
| Британиянинг денгизорти ҳудуди | |
|
Мадҳия: Год Саве тҳе Кинг Файл:У.С. Навй Банд - Год Саве тҳе Кинг.ога | |
 Питкерн оролларининг жойлашувини кўрсатадиган харита (пастки ўнг бурчакда айлана ичига олинган ва қўшимча ойначада катталаштирилган ҳолда) | |
| Пойтахт | Адамстаун |
| Расмий тил(лар) | Питкерн ва инглиз тили |
| Этник гуруҳлар | Питкернликлар |
| Этнохороним(лар) | Питкернликлар |
| Ҳукумат |
Маҳаллий бошқарувга эга қарам ҳудуд |
• Монарх |
Чарлес ИИИ |
| Иона Томас | |
| Линдси Томпсон | |
• Маёр |
Саймон Янг |
• Вазир |
Стивен Доути |
| Қонун чиқарувчи ҳокимият | Орол кенгаши |
Суверен давлат ( Буюк Британия) | |
• битим |
1790-йил 15-январ |
• Британия колонияси |
1838-йил 30-ноябр |
| Майдон | |
• Бутун |
47 км2 |
| Аҳоли | |
• 2023-йилги рўйхат |
35 киши (195-ўрин) |
| • Зичлик | 0.74/км2 |
| ЙИМ (номинал) | 2005-йил рўйхати |
• Бутун |
ЯЗ$217,000 |
• Жон бошига |
ЯЗ$4,617 |
| Пул бирлиги | Янги Зеландия доллари (ЯЗ$) (НЗД) |
| Вақт минтақаси | УТC-08:00 |
| Автомобил ҳаракати | Чапга |
| Телефон префикси | +64 |
| ИСО 3166 коди | ПН |
| Интернет домени | .пн |
|
Wеб-сайт www.говернмент.пн | |
Питкерн ороллари — Буюк Британиянинг Тинч океанидаги ягона денгизорти ҳудуди. Ғарбда Франсуз Полинезияси билан чегарадош. Бешта оролни ўз ичига олади: Ҳендерсон, Дюси, Сенди, Оэно ва Питкерн.
Бошқарув шакли ва аҳолиси
Конституциявий монархия. Буюк Британиянинг денгизорти ҳудуди. Уни Британиянинг Янги Зеландиядаги олий комиссари (элчиси) идора қилади ва у орол губернатори саналади. Маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органи — бир палатали кенгашга эга.
Питкерн дунёда аҳолиси энг кам бўлган мамлакатдир. Маҳаллий аҳоли инглиз денгизчилари ва таитиликлар умумий авлодлари ҳисобланади. Расмий тили — инглиз тили. Питкерн тилида сўзлашилади. Адвентизмга эътиқод қилинади. Оролни Буюк Британия қуролли кучлари ҳимоя қилади.
Жойлашуви ва табиати
Тинч океани жанубий қисмида жойлашган Британиянинг денгизорти ҳудудидир. Бешта (Хендерсон, Дюси, Сенди, Оэна ва Питкерн) оролларни қамрайди, уларнинг фақат биттасида инсон яшайди. Улар вулқон ва маржон келиб чиқиш асосига эга. Энг каттаси Хендерсон (37,3 км²).
Ғарбда Франсуз Полинезиясининг Туамоту ва Гамбе ороллари билан чегарадош.
Қирғоқ линияси тик қояли бўлиб, нотекисдир. Оролларда чучук сув йўқлиги боис инсон яшамайди. Ёмғир сувлари сунъий резервуарларда йиғилади.
Иқлими — субтропик. Йиллик ўртача ҳарорат — +18...24°C. 2000 мм гача ёғин ёғиши мумкин, қурғоқчилик йилларида 800 ммдан ошмайди. Ноябрдан мартгача кучли бўронлар туради. Июл ва август ойлари оролга ташриф учун энг қулай вақт саналади. Пандамус, Миро дарахти, папротниклар ўсади.
Тарихи
Дюси ва Ҳендерсон ороллари португалиялик денгизчи Педро Фернандес де Кирос томонидан 1606-йил 26-январда очилган. Питкерн 1767-йил 2-июлда британиялик Филипп Картерет томонидан кашф этилган. 1838-йили ороллар Британиянинг расмий мустамлакаси, деб эълон қилинди. 1898-йил Тинч океани ғарбий қисмида Британия Олий комиссари юрисдикцияси остида бўлди. 1952-йилдан Фижидаги Британия губернатори бошқарди. 1970-йили Фижи мустақилликка эришгач, Питкернни Британиянинг Янги Зеландиядаги элчиси идора қилди.
1914-йилда Панама канали очилиши муносабати билан оролда кемалар доимий тўхтайдиган бўлди. Чунки Питкерн каналдан чиққан кемалар учун Янги Зеландияга борувчи денгиз йўлида жойлашган эди. 1937-йилда аҳоли сони 233 кишига етди. Аммо Янги Зеландияга эмиграция сабабли улар йил сайин камая борди.
Иқтисодиёти
Қишлоқ хўжалиги учун ер майдонининг етишмаслиги, сайёҳликни ривожлантириш имконияти йўқлиги, аэропортнинг мавжуд эмаслиги, Янги Зеландияга эмиграциянинг катталиги сабабли орол аҳолиси сони жуда камлигича қолмоқда.
Марганец, темир, мис, рух, олтин ва кумуш конлари бор. Мева ва сабзавотлар етиштирилади. Почта маркалари, асалчилик, балиқчилик, ҳунармандчилик буюмлари тайёрлаш ривожланган. Кокос палмаси, жўхори, нон дарахти, банан, шакар, қаҳва, ситрус мевалар етиштирилади.
Туризм мамлакат даромадининг 80 фоизини беради. Ҳар йили ўнлаб сайёҳлик кемалари оролга бир неча соатга тўхтаб ўтади ва маҳаллий аҳоли уларга сувенирлар сотади.
Автомобил йўллари — 6,4 км. Ташқи дунё билан алоқалар денгиз орқали амалга оширилади.
Адабиётлар
- Лазиз Раҳматов. «Дунё мамлакатлари: Австралиядан Ҳиндистонгача». Тошкент, 2019-йил