Пицунда (абхазча: Пиҵунда, Биҷвинҭа, грузинча: ბიჭვინთა) — Абхазиядаги шаҳар қисман тан олинган Абхазия Республикасининг Гагра туманида жойлашган, Грузиянинг маъмурий бўлинмасига кўра-Абхазия автоном Республикасининг Гагра муниципалитетидаги қишлоқ, Кавказнинг қора денгиз соҳилидаги худди шу номдаги кейпдаги денгиз бўйидаги иқлим курорти, Гаградан 25 км жанубда.

Тарих

Мутахассислар томонидан баҳам кўрилмаган славян ОН Трубачев версиясига кўра, қадимги шаҳар номи ҳинд-арийларга бориб тақалади. Бичвинта номи грузинча „пичви“ (қараг'ай) сўзидан келиб чиққан[1].

Пицунда ўрнида биринчи аҳоли пунктлари милоддан аввалги ИВ асрда пайдо бўлган. Кейинчалик юнонлар Питиунт портига асос солдилар (қадимги юнонча: Πιτυοῦς қадимги юнонча: Πιτυοῦς). Милоддан аввалги ИИ аср охири — И аср бошларида Понтус эллинистик қироллигининг бир қисми эди.

И аср охиридан бошлаб Милоддан аввалги Пицундада Рим қал’аси жойлашган бўлиб, ИВ асрдан бошлаб бу ерда Кавказдаги христиан динининг марказларидан бирига асос солинган. Пицунда собори қурбонгоҳи остида унинг учун қабр ташкил этилган бўлиб, унда Константинополга кўчирилганда қолган авлиёнинг қолдиқлари зарраси сақланган. Бу ерда ИВ асрнинг етти ака-ука шаҳидларидан бири бўлган Авлиё Лонгинус ҳам дафн этилган.

780-йилларда Питиунт Абхазия Қироллиги таркибига кирган ва Х аср охиридан Грузия бирлашган Қироллиги таркибига кирган. ХИ асрдан бошлаб Пицунда грузин манбаларида Бичвинта номи билан тилга олинган.

ХИВ-ХВ асрларда бу ерда пеcонда генуялик фактори жойлашган эди.

ХВИИ-ХВИИИ асрларда шаҳар Усмонлилар империяси ҳукмронлиги остида эди ва ХИХ аср бошидан Абхазия билан бирга Россия империясининг бир қисмига айланди[2].

1950-йилларда олиб борилган археологик қазишмаларда Ибодатхоналар (жумладан, пол мозаикали ИВ-В асрлар базиликалари), истеҳкомлар ва турар-жой бинолари, ванналар қолдиқлари топилган.

География

Шаҳар Қора денгизнинг Пицунда кўрфази соҳилидаги худди шу номдаги бурунда жойлашган.

Аҳоли

1959-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Пицундада 911 киши яшаган, уларнинг аксарияти руслар эди[3][4].

1989-йилда эса 10 146 киши яшаган, улар орасида руслар (41 %), грузинлар (23 %), абхазлар (16 %), арманлар (5 %) ва бошқалар (5 %)[5].

1990-йиллар бошидаги ҳарбий ҳаракатлардан кейин рус ва грузин аҳолиси кескин камайди. 2003-йилда Абхазия Республикаси ҳукумати томонидан ўтказилган аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳар аҳолиси 3 842 кишини ташкил этган[6].

2011-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, Пицунда шаҳри аҳолиси 4198 кишини ташкил этган, улардан 2465 киши абхазлар (58,7 %), 1144 киши руслар (27,3 %), 180 киши арманлар (4,3 %), 135 киши — грузинлар (3,2 %), 93 киши — украинлар (2,2 %), 181 киши — бошқалар (4,3 %)[7].

Галерея

Манбалср

  1. ↑ Жустин А. Cаде. “Фрозен Cонфлиcт” ин Парадисе: Оригинс оф тҳе Струггле фор Абкҳазиа (эн). — Тҳе Оҳио Стате Университй, 2009. — П. 7. Архивировано 15 август 2022 года.
  2. ↑ „Кавказские епархиальные ведомости. 1873. № 1“. 2018-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 17-июн.
  3. ↑ „Гагрский район 1959 г. Сёла и преобладающая национальности“. 2014-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-феврал.
  4. ↑ „Этнокарта Абхазской АССР 1959“. 2021-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-феврал.
  5. ↑ „Этноязыковые карты Абхазии в 1989. Коряков Ю. Б.“. 2014-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 22-феврал.
  6. ↑ „Этнокавказ Население Абхазии 2003“. 2018-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 4-октябр.
  7. ↑ „Перепись населения Абхазии 2011. Гагрский район“. 2013-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 12-феврал.