Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Pnevmosistoz

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Пневмосистоз

Пневмосиста бактерияси ҳосил қилган спорангий
пнеумоcйстис cаринии
МедлинеПлус Пневмония

Пневмосистоз – споралилар келтириб чиқарувчи юқумли касаллик. Бу касалликда ўпка алвеолалари зарарланади ва ўпкада пневмония шаклланади.

Қўзғатувчиси

Қўзғатувчиси – пневмосиста (пнеумоcйстис cаринии) овал шаклида бўлиб, катталиги 2—3 мкм га тенг. Бўлиниш йўли билан кўпаяди, аввал қобиқ остидан тенг иккига бўлинади, сўнгра эса қобиқнинг ўзи ҳам бўлинади. Бир неча бўлинишлардан кейин айрим трофозоитлардан спорагониялар ривожланади, яъни жинсий кўпайиш сикли бошланади. Трофозоитнинг паразитар таначалари катталашади, систалар девори шаклланади ва ядро 2,4 ва 8 та ядроларга болинади[1]. Натижада споросиста ҳосил бўлади, унда 8 та овалсимон ёки ноксимон спора жойлашади, ҳар бир споранинг катталиги 1—2 мкм га тенг. Систалар диаметри 10 мкм га яқин бўлади. Романовский усулида бўяганда пневмосисталар бинафша рангга, ядро эса – тўқ кўк рангга бўялади[2].

Юқиш йўллари

Инфексия манбаи – одам , қўйлар, итлар ва кемирувчилар ҳисобланади. Пневмосисталар бронхиал шиллиқ томчилари, сўлак ва балғам билан ажралади. Асосан ҳаво-томчи йўли билан, баъзан эса трансплацентар йўл билан ҳам юқади[3].

Патогенези

Ўпкадаги пневмосисталарнинг кўриниши

Паразитлар ўпка алвеолаларида жойлашиб алвеолалар орасидаги тўсиқларни зарарлайди ва сурункали интерстициал пневмонияга сабаб бўлади. Алвеолалар ва бронхиолалар кўпиксимон масса билан тўлади, натижада газ алмашинуви бузилиб, кислород етишмовчилиги кузатилади.

Клиник манзараси

Яширин давр 30 кундан 3 ойгача давом этади. Касаллик авж олганда тана ҳарорати субфебрил кўрсаткичда бўлади. Бу даврда сурункали пневмония белгилари кузатилади[4]. Қуруқ йўтал, нафас етишм аслиги, сианоз ва нафас олишнинг тезлашиши аниқланади[5]. Касаллик 8 ойгача давом этади, оқибати кўпинча ёмон тугайди. Пневмосистоз одатда кўкрак ёшидаги, айниқса чала туғилган ва нимжон болаларда кўп учрайди. Баъзан сил касаллигининг кечишини оғирлаштиради. Кўпинча ОИТС га чалинган кишиларда ривожланади[6]. Касаллик кўпроқ болалар орасида тарқалади. Туғруқхона ва чала туғилган болалар[7] учун мўлжалланган бўлим ходимлари орасида узоқ вақт давом этадиган ташувчанлик кузатилиши мумкин.

Диагностикаси

Бевосита ларингоскопия усулида пневмосисталарни топиш учун болалардан олинган[8] ва катетер ёрдамида трахея ёки юқори нафас йўлларидаги шиллиқдан тайёрланган суртмалар Романовский усулида бўялгандан сўнг микроскопия қилинади[9]. Бундан ташқари, балғам ёки сув буғлари билан ингаляция қилингандан кейин кучли йўтал натижасида нафас йўлларининг пастки бўлимларидан олинган шилимшиқдан тайёрланган суртмалар ҳам текширилади. Пневмосисталар касалликнинг 2-ҳафтасидан бошлаб топилади. Суртмаларни бевосита микроскопия қилиш ҳамма вақт ҳам ижобий натижа бермайди, чунки ядроли типик систалар нисбатан кам топилади, қолган вегетатив турларини эса у ерда одатда ҳар хил ҳужайралар ва кўп м иқдорда уларнинг қолдиқлари учраши туфайли ҳамма вақт ҳам ажратиб бўлмайди. Ўлим кузатилганда гистологик кесмалар ва ўпкадан олинган суртмалар текширилади. Серологик текшириш усуллари ҳам ишлаб чиқилган[10].

Профилактикаси

Касаллик профилактикасида беморларни ўз вақтида аниқлаш[11] ва уларни изоляция қилиш муҳим аҳамиятга эга. Кичик ёшдаги болалар билан ишлайдиган тиббий ходимларни пневмосисталарга текшириш зарур. Ўтказиладиган умумий тадбирлар болалардаги бошқа респиратор инфексиялар вақтида ўтказиладиган тадбирларга ўхшайди[12].

Манбалар

  1. ↑ „Пнеумоcйстис пнеумониа“. www.cдc.гов. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  2. ↑ „Бактерияларни бо’яб о’рганиш Романовский-Гимза, Нессер ва Бурри усуллари“. азкурс.орг. 2023-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  3. ↑ „ЙУҚУМЛИ КАСАЛЛИКЛАРДА ҲАМСҲИРАЛИКИ СҲИ“. 2023-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  4. ↑ „Пневмония (зотилжам) — сабаблари, аломатлари, даволаш, асоратлари ва прогнози“. мед360.уз. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  5. ↑ „Цианоз“. медлифе.уз.
  6. ↑ „ОИВ, ОИТС: сабаблари, юқиш йўллари, белгилари, даволаш ва олдини олиш“. авиценна.уз. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  7. ↑ „Муддатидан олдин туғилган бола парвариши“. авиценна.уз. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  8. ↑ „Ларингоскопия тафсилотлари“. www.алфплус.cом. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  9. ↑ „Бактерияларни бо’яб о’рганиш Романовский-Гимза, Нессер ва Бурри усуллари“. азкурс.орг. 2023-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  10. ↑ „Серология“. адабор.ру. 2025-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  11. ↑ „Профилактика болезней“. www.тервисекасса.ээ. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  12. ↑ „Инвазион касалликларга қарши курашиш чора - тадбирлари“. сcиэнcеwеб.уз. 2023-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.

Ташқи ҳаволалар