Ziyosfera

Poetik Edda

Поэтик Эдда – қадимги Норсе аноним ҳикоясининг замонавий тўплами. Бу Снорри Стурлусон томонидан ёзилган „Просе Эдда“ дан фарқ қилади, гарчи иккала асар ҳам қадимги Норсе шеъриятини ўрганиш учун асос бўлса ҳам. Поэтик Эдданинг бир нечта турлари мавжуд: 31 та шеърни ўз ичига олган ўрта асрлардаги Исландия қўлёзмаси, уларнинг орасида Cодех Региус айниқса диққатга сазовордир[1]. Региус кодекси Норвегия мифологияси ва герман қаҳрамонлик афсоналари ҳақидаги энг муҳим манба ҳисобланади. ХИХ-аср бошидан буён Скандинавия адабиётига нафақат ҳикоялари орқали, балки кўплаб шеърларнинг драматик сифати орқали ҳам кучли таъсир кўрсатиб келди. Шунингдек, шеърий ўлчовдаги, хусусан, шимолий тиллардаги кейинги инновациялар учун илҳом манбаи бўлди, унда сўнгги қофиялардан маҳрум бўлган қисқа, схемалардан йироқ бўлиб, аллитератив қурилмалар ва кучли консентрацияли тасвирларга эътибор қаратилади. Региус кодекси ХИИИ-асрда ёзилган, аммо 1643-йилгача, ўша пайтдаги Скалҳолт епископи Брйнжóлфур Свеинссон қўлига ўтганига қадар унинг қаерда эканлиги ҳақида ҳеч нарса маълум эмас эди. Ўша пайтда „Просе Эдда“ нинг турлари Исландияда маълум бўлган, аммо олимлар бир пайтлар Снорри „Просе Эдда“ да келтирган бутпараст шеърларни ўз ичига олган бошқа Эдда, Элдер Эдда бўлган деб тахмин қилишди. Cодех Региус кашф этилганда, тахминлар тўғридек туюлди, аммо замонавий илмий тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Просе Эдда биринчи бўлиб ёзилган ва иккаласи ҳам умумий манба билан боғланган[2].


Cодех Региус китобининг о'збекча таржимаси (Оливе Брай)

Таркиби

Эддик Поэмаси аллитератив мисрада тузилган. Кўпчилик қисимларида форнйрðислаг („эски ҳикоя метри“)дан фойдаланилган, мáлаҳáттр („нутқ шакли“) кенг тарқалган бир пайтда. Қолганлари, тахминан, чорак қисми лжóðаҳáттр („қўшиқ шакли“) да тузилган. Шеърлар тили одатда тиниқ ва тушунарли. Кеннинглар кўпинча ишлатилмайди гарчи одатий скалдик шеъриятдаги каби мураккаб эмас.

Инглиз тилидаги таржимаси

"Оқсоқол" ёки „Поэтик Эдда“ кўп марта таржима қилинган, энг биринчи босма нашри Коттле 1797-йилги нашри бўлиб, баъзи қисқа бўлимлар 1670-йилларда таржима қилинган. Баъзи илк таржимонлар таржима қилиш вақтида Эдданинг лотинча таржимасига, жумладан Коттлга таянган[3].

Манбалар

  1. ↑ Жоҳн Линдоw. Норсе Мйтҳологй: А Гуиде то Годс, Ҳероэс, Ритуалс, анд Белиэфс. Охфорд Университй Пресс, 2002 — 11–-бет. ИСБН 978-0-19-983969-8. 
  2. ↑ Аcкер, Паул; Ларрингтон, Cаролйне (2002), Тҳе Поэтиc Эдда: Эссайс он Олд Норсе Мйтҳологй
  3. ↑ ОЛД НОРСЕ МАДЕ НЕW, 2007. Қаралди: 28-сентабр 2023-йил. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi