Ziyosfera

Polemos

Полемос (Полем, бошқа Πόλεμος, Пóлемос ― „уруш“) ― қадимги юнон мифологиясида урушнинг илоҳий тимсоли[1].

Полемосга сиғинишнинг ҳеч қандай диний амалиёти маълум эмас. Бироқ, унинг исмини фалсафий нутқда аллегорик маънода ишлатган қадимги муаллифлардан топиш мумкин[2]. Полемоснинг Рим аналоги Беллум эди[3].

Қадимги адабиёт

Пиндарнинг фикрига кўра, Полемос Алаланинг отаси, жанговар Клич маъбудаси эди[4]. Квинт Смирнскийга кўра, Пол Энио уруш худосининг акаси эди[5]. Айни пайтда, умуман олганда, юнонларда уруш ва жанг майдонининг кўплаб худолари бор эди: Арес, Эрида, Маҳай, Ҳисминай, Андроктасиа, Фоной ва Кера. Эзоп[6] асарларида Полемос қур’а бўйича Гибрис маъбудасини (қўпол такаббурлик) ўзига рафиқа қилиб олгани ва уни шунчалик севиб қолгани, улар ажралмас ҳолга келгани ҳақида ҳикоя қилинади. Бабри бу ҳикоя билан боғлиқ равишда ўқувчиларни халқлардан ёки оломондан фойда келтирадиган одамлар орасида такаббурлик бўлмаслиги кераклиги ҳақида огоҳлантиради, чунки уни сотиб олгандан кейин уруш муқаррар бўлади.

Аристофаннинг „Аҳарняне“ комедиясида, Полемосни узумзорни ёқиш, шаробни тўкиб ташлаш ва қўшиқни тўхтатгани учун худолар учун зиёфат уюштириш тақиқланади. Полемос тинчлик учун муваффақиятли курашадиган ва ярашув маъбудаси билан турмуш қуришни истаган Дикаэополисга қарши. Дионисус, ҳаёт худоси, Лаҳамнинг аскарини Полемос фойдасига эътиборсиз қолдиргани учун яралаш учун қурол сифатида ток новдасини ишлатади, лекин умуман Аристофан Дионис ва Полемос ўртасидаги мувозанатни ҳимоя қилади, чунки сиёсат манфаатлари баъзан тинчликда, баъзан эса урушда[7].

Полемос ҳатто Аристофаннинг „Мир“ комедиясига прологнинг охирида ҳам қисқача пайдо бўлади. Унинг ёрдамчиси Тумулт (Кудомос) билан биргаликда у ғорда тошлар остида дунёни кўмди. Шундан сўнг, у нутқ сўзлаб, Грециянинг барча шаҳарларини миномётда майдалашини, уларни ўн йил давомида таъқиб қилишни эълон қилади. Шунга қарамай, шаҳарларнинг номларини урган бир қатор каламбурлар унинг таҳдидига путур етказади ва у байрам учун зиравор тайёрлаётгандек таассурот қолдиришди. Тумултни режани амалга ошириш учун мос бўлган ҳовончани олиш учун юборганида, у Зевс уйига кетади ва бошқа пайдо бўлмайди, лекин унинг потенциал қайтиши песа давомида хавф туғдиради. Ссенарий Аристофаннинг ўзи томонидан яратилган асл ихтирога ўхшайди[8].

Фалсафада

Гераклит Полемосни „ҳамма нарсанинг қиролии ва отаси“ деб таърифлаб, ҳамма нарсани туғилиш ва ўлимга олиб келиши мумкин деб таърифлаган[9]. Гераклит учун Полемос бир томондан баъзи одамларни қул, бошқаларини эса озод қилади[10].Бу парча Гераклитнинг Полемос ҳақида абстракция, Худо ёки уруш рамзи сифатида ўйлаши ёки йўқлиги ҳақида ноаниқликни қолдиради ва бу  қасддан бўлиши мумкин[11]. Ҳайдеггер Гераклитнинг Полемосини дифференциация ёки „ажратиш“ тамойили деб изоҳлади (немис. Аусеинандерсетзунг)[12].

Манбалар

  1. ↑ Ниалл W. Слатер, Спеcтатор Политиcс: Метатҳеатре анд Перформанcе ин Аристопҳанес (Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, 2002), п. 119.
  2. ↑ Wиллиам Кендриcк Притчетт, Тҳе Греэк Стате ат Wар (Университй оф Cалифорниа Пресс, 1979), вол. 3, п. 161.
  3. ↑ ҳттп://мйтҳфолклоре.нет/аэсопиcа/перрй/367.ҳтм
  4. ↑ Пиндар, Дитҳйрамбс фрагмент 78.
  5. ↑ Қуинтус Смйрнаэус, Фалл оф Трой 8. 424 фф
  6. ↑ „Аэсопиcа“. 2019-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 6-феврал.
  7. ↑ Ричард Ф. Моортон, Жр., „Дионйсус ор Полемос? Тҳе Доубле Мессаге оф Аристопҳанес' Ачарнианс,“ ин Тҳе Эе Эхпандед: Лифе анд тҳе Арц ин Греcо-Роман Антиқуитй (Университй оф Cалифорниа Пресс, 1999), пп. 24, 39, 42, 45.
  8. ↑ Cарло Фердинандо Руссо, Аристопҳанес: Ан Аутҳор фор тҳе Стаге (Роутледге, 1962, 1994), пп. 135, 139, 143, 145; Слатер, Спеcтатор Политиcс, пп. 120, 280.
  9. ↑ Даниэл Чапелле, Ниэтзсче анд Псйчоаналйсис (Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс, 1993), п. 53, cитинг НЕР 19, фрг. 53.
  10. ↑ Грегорй Фриэд, Ҳеидеггер’с Полемос: Фром Беинг то Политиcс (Яле Университй Пресс, 2000), п. 21.
  11. ↑ Фриэд, Ҳеидеггер’с Полемос, п. 23.
  12. ↑ Фриэд, Ҳеидеггер’с Полемос, п. 17. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi