Siyosat

Сиёсат — бу қарорлар қабул қилиш ва оқилона натижаларга эришиш учун атайлаб ишлаб чиқилган кўрсатмалар тизимидир. Сиёсат ният баёноти бўлиб, процедура ёки протокол сифатида амалга оширилади. Сиёсат, одатда, ташкилот ичидаги бошқарув органи томонидан қабул қилинади. Сиёсат суб’эктив ва об’эктив қарор қабул қилишда ёрдам бериши мумкин. Субектив қарорлар қабул қилишда қўлланадиган сиёсатлар, одатда, юқори бошқарувга бир қатор омилларнинг нисбий афзалликларига асосланиши керак бўлган қарорлар қабул қилишда ёрдам беради ва натижада об’эктив равишда синаб кўриш қийин, масалан, иш ва ҳаёт мувозанати сиёсати. Бундан ташқари, ҳукуматлар ва бошқа институтлар қонунлар, қоидалар, тартиблар, маъмурий ҳаракатлар, рағбатлантириш ва ихтиёрий амалиётлар кўринишидаги сиёсатларга эга. Кўпинча ресурсларни тақсимлашда сиёсат қарорлари акс этади.

Сиёсат табиатан такрорланадиган/одатий бўлган ташкилий фаолиятнинг режасидир.

Бундан фарқли ўлароқ, об’эктив қарорлар қабул қилишда ёрдам берадиган сиёсатлар, одатда, операцион хусусиятга эга ва об’эктив равишда текширилиши мумкин, масалан, парол сиёсати бунга мисол бўла олади.

Бу атама ҳукумат, жамоат сектори ташкилотлари ва гуруҳларига, шунингдек, шахсларга нисбатан қўлланиши мумкин, Президентнинг фармойишлари, корпоратив махфийлик сиёсати ва парламент тартиб қоидалари сиёсатга мисолдир. Сиёсат қоидалар ёки қонунлардан фарқ қилади. Қонун хатти-ҳаракатларни мажбурлаши ёки таъқиқлаши мумкин бўлса-да (масалан, даромад солиғини тўлашни талаб қилувчи қонун), сиёсат фақат керакли натижага эришиш эҳтимоли юқори бўлган ҳаракатларга йўналтиради.

Сиёсат ёки сиёсатни ўрганиш, шунингдек, муҳим ташкилий қарорларни қабул қилиш жараёнига, жумладан, дастурлар ёки харажатларнинг устувор йўналишлари каби турли хил муқобилликларни аниқлаш ва уларнинг таъсири асосида орасидан танлашга ҳам тегишли бўлиши ҳам мумкин. Сиёсатни аниқ мақсадларга эришиш учун тузилган сиёсий, бошқарув, молиявий ва маъмурий механизмлар деб тушуниш мумкин. Давлат корпоратив молиясида муҳим бухгалтерия сиёсати — бу фирма/компания ёки саноат учун жуда юқори суб’эктив элементга эга бўлган ва молиявий ҳисоботга жиддий таъсир кўрсатадиган сиёсатдир. 

Таъсирлар

Мўлжалланган таъсирлар ва сиёсат-дизайни

Сиёсатнинг мўлжалланган таъсири ташкилотга ва улар яратилган контекстга кўра жуда катта фарқ қилади. Умуман олганда, сиёсат одатда ташкилотда кузатилган баъзи салбий таъсирларнинг олдини олиш ёки ижобий фойда олиш учун ўрнатилади. 

Сиёсий тадқиқотларнинг мета-таҳлили шуни кўрсатдики, глобал ҳамкорликни ривожлантиришга қаратилган халқаро шартномалар асосан глобал муаммоларни ҳал қилишда ўзларига мўлжалланган таъсирни кўрсата олмади ва баъзида кутилмаган зарарли ёки аниқ салбий оқибатларга олиб келган ҳолатлари ҳам бўлди. Тадқиқот шуни кўрсатадики, самарадорликни ошириш салоҳиятига эга бўлган „ягона ўзгартирилиши мумкин бўлган шартнома дизайни танлови“ ижро механизмларида акс этди.

Корпоратив сотиб олиш сиёсати ташкилотларнинг салбий таъсирлардан қочишга ҳаракат қилишига мисол бўлади. Кўпгина йирик компанияларда маълум қийматдан юқори бўлган барча харидлар сотиб олиш жараёни орқали амалга оширилиши керак бўлган сиёсат мавжуд. Ушбу стандарт сотиб олиш жараёнини сиёсат орқали талаб қилиши ташкилот чиқимларни чеклаши ва сотиб олиш усулини стандартлаштириши мумкин бўлади. 

Калифорния штати фойда олишга интилаётган сиёсатнинг намунасини тақдим этди. Сўнгги йилларда Калифорнияда гибрид автомобиллар сони кескин кўпайди, бу қисман федерал қонунчиликдаги сиёсат ўзгаришлари билан боғлиқ бўлиб, 1500 АҚШ доллари миқдоридаги солиқ имтиёзлари (тўхтатилганидан бери) ҳамда гибрид автомобил эгаларига кўп тармоқли бўлган автомобил йўлларидан фойдаланишни таъминлади. (лоэw гибрид транспорт воситаларига эмас). Бундай ҳолда, ташкилот (штат ва /ёки федерал ҳукумат) сиёсат (солиқ имтиёзлари, автомагистрал йўллари) орқали таъсирини (гибрид транспорт воситаларига эгалик қилиш ва улардан фойдаланишни ошириш) ўтказа олди. 

Кутилмаган оқибатлари

Сиёсат кўпинча ножўя таъсирлар ёки кутилмаган оқибатларга олиб келади . Сиёсат таъсир ўтказмоқчи бўлган ёки манипуляция қилмоқчи бўлган муҳитлар одатда мураккаб мослашувчан тизимлар (масалан, ҳукуматлар, жамиятлар, йирик компаниялар) бўлганлиги сабабли, сиёсатни ўзгартириш интуитив натижаларга олиб келиши мумкин. Мисол учун, ҳукумат умумий солиқ тушумларини ошириш умидида солиқларни ошириш бўйича сиёсий қарор қабул қилиши мумкин. Солиқ ўсиши ҳажмига қараб, бу капитал қўзғалишига сабаб бўлган ёки фуқаролар солиққа тортиладиган пулни олишдан тўсқинлик қиладиган даражада юқори ставка яратиш орқали солиқ тушумларини камайтиришнинг умумий таъсирига эга бўлади. (Лаффер cурве) 

Сиёсатни шакллантириш жараёни назарий жиҳатдан сиёсатнинг яширин таъсир доираларини имкон қадар кўпроқ баҳолашга уринишни ўз ичига олади, бу эса маълум бир сиёсатнинг кутилмаган оқибатларга олиб келиши эҳтимолини камайтиради.

Сиёсат сикли (ривожланиши)

Сиёсат сикли концепсиясига мисол.

Сиёсацҳуносликда сиёсат сикли сиёсат элементининг ривожланишини таҳлил қилиш учун фойдаланиладиган воситадир. Уни „стагистик ёндашув“, „босқичлар эвристики“ ёки „босқичли ёндашув“ деб ҳам аташ мумкин. Шундай қилиб, бу сиёсат қандай яратилганлигининг ҳақиқий воқелигидан кўра асосий қоидадир, лекин сиёсацҳуносларнинг сиёсатга қандай қарашларига таъсир кўрсата олди. Бу эса Гаролд Лассвелл ишидан олинган назария сифатида ишлаб чиқилган.

Гаролд Лассвеллнинг сиёсат сиклининг машҳур модели жараённи еттита алоҳида босқичга бўлиб, давлат сиёсати қандай ва нима учун амалга оширилиши кераклиги ҳақидаги саволларни ўртага ташлади. (1) разведка, (2) лавозимга кўтарилиш, (3) рецепт, (4) чақириш, (5) ариза, (6) тугатиш ва (7) баҳолашдан иборат бўлган босқичлар билан бу жараён ўз моҳиятига кўра сиёсатни амалга оширишни шакллантиришга қаратилган сиёсий мақсадларни бирлаштирувига ҳаракат қилади.

Жеймс Э. Андерсоннинг „ Оммавий сиёсатни шакллантириш“ (1974) асарида қуйидаги босқичлар мавжуд:

1. Кун тартибини белгилаш (Муаммоларни аниқлаш) — муайян мавзуни ҳукумат эътиборини талаб қиладиган муаммо сифатида тан олиш.
2. Сиёсатни шакллантириш — муаммони ҳал қилиш учун мавжуд вариантлар ёки муқобил ҳаракат йўналишларини ўрганишни ўз ичига олади. (баҳолаш, диалог, шакллантириш ва мустаҳкамлаш).
3. Қарор қабул қилиш — ҳукумат сиёсий статус-квонинидавом эттириш ёки уни ўзгартириш тўғрисида якуний ҳаракат йўналиши бўйича қарор қабул қилади. (Қарор „ижобий“, „салбий“ ёки „ҳаракациз“ бўлиши мумкин)
4. Амалга ошириш — илгари қабул қилинган якуний қарор амалда қўлланади.
5. Баҳолаш — давлат сиёсатининг самарадорлигини унинг ниятлари ва натижалари нуқтаи назаридан баҳолайди. Сиёсат иштирокчилари унинг таъсири ва натижаларини ўрганиш орқали ҳаракат йўналиши муваффақиятли ёки муваффақияцизлигини аниқлашга ҳаракат қиладилар.

Саккиз босқичли сиёсат сикли Петер Бридгман ва Глйн Давис томонидан „Австралия сиёсати бўйича қўлланма“ да батафсил ишлаб чиқилган: (ҳозир унинг 4 ва 5-нашрлари эса Cатҳерине Алтҳаус билан)

1. Муаммони аниқлаш
2. Сиёсат таҳлили
3. Консултация (бутун жараённи қамраб олади)
4. Сиёсат воситаларини ишлаб чиқиш
5. Мувофиқлаштириш ва коалицияларни қуриш
6. Дастур дизайни: қарор қабул қилиш
7. Сиёсатни амалга ошириш
8. Сиёсатни баҳолаш

Алтҳаус, Бридгман ва Давис модели эвристик ва итератив (математик ёки ҳисоблаш жараёни билан боғлиқ)дир. Бу атайлаб меъёрий [тушунтириш] ва диагностик [аниқлаш] ёки башорат қилиш учун мўлжалланмаган. Сиёсат сикллари, одатда, классик ёндашувни қабул қилиш сифатида тавсифланади ва жараёнларни сиёсат қарорларини қабул қилувчилар нуқтаи назаридан тасвирлашга мойилдир. Шунга кўра, баъзи постпозитивист (танқидий тузатувчи) академиклар тизимли ва мураккаброқ моделларни афзал кўриб, сиклик моделларга жавоб бермайдиган ва реал бўлмаган деб эътироз билдирадилар. Улар фуқаролик жамияти ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари, зиёлилар, таҳлил марказлари ёки сиёсий тадқиқот институтлари, корпорациялар, лоббичилар (қонун чиқарувчиларга таъсир ўтказишга уюшган уринишда иштирок этган шахс) ва бошқаларни ўз ичига олган сиёсат майдонига жалб қилинган кенгроқ доирани кўриб чиқадилар.

Таркиби

Сиёсат, одатда, расмий ёзма ҳужжатлар орқали эълон қилинади. Сиёсий ҳужжатлари, кўпинча, сиёсатни қонунийлаштириш ва унинг кучга кирганлигини кўрсатиш учун ташкилот ичидаги ижро этувчи ҳокимиятларнинг тасдиқланиши ёки имзоси билан бирга келади. Бундай ҳужжатлар, одатда, сиёсатни чиқарган ташкилотга хос бўлган стандарт форматларга эга бўлиб, форматлар шакл жиҳатидан фарқ қилса-да, сиёсат ҳужжатлари, одатда, маълум стандарт компонентларни ўз ичига олади, жумладан: 

• Ташкилот сиёсатни нима учун чиқараётгани ва сиёсатнинг исталган таъсири ёки натижаси қандай бўлиши кераклигини кўрсатадиган мақсад баёноти .
• Сиёсат кимга таъсир қилиши ва сиёсат қайси ҳаракатларга таъсир қилишини тавсифловчи қўлланиши ва қамрови тўғрисидаги баёнот. Қўллаш имконияти ва қамрови сиёсат талабларидан аниқ одамлар, ташкилотлар ёки ҳаракатларни истисно қилиши мумкин. Қўлланилиши ва кўлами сиёсатни фақат керакли мақсадларга йўналтириш ва иложи бўлса, кутилмаган оқибатларга йўл қўймаслик учун ишлатилади.
• Сиёсат қачон кучга кирганлигини кўрсатадиган кучга кирган сана. Ретроактив (олдиндан кучга кирувчи) сиёсатлар камдан-кам учрайди, лекин уларни топиш мумкин.
• Мас’улиятлар бўлими, қайси партиялар ва ташкилотлар индивидуал сиёсат баёнотларини бажариш учун мас’ул эканлигини кўрсатади. Кўпгина сиёсатлар баъзи доимий функсия ёки ҳаракатни ўрнатишни талаб қилиши мумкин. Мисол учун, харид сиёсатида харид сўровларини кўриб чиқиш учун харид идораси яратилиши ва бу идора давом этаётган ҳаракатлар учун жавобгар бўлиши белгиланиши мумкин. Мас’улиятлар кўпинча тегишли назорат ва/ёки бошқарув тузилмаларини аниқлашни ўз ичига олади.
• Сиёсат яратаётган ташкилот хатти-ҳаракатларига киритилган махсус қоидалар, талаблар ёки ўзгартиришларни кўрсатадиган сиёсат баёнотлари . Сиёсий баёнотлар ташкилот ва ниятга қараб жуда хилма-хил бўлиб, деярли ҳар қандай шаклда бўлиши мумкин.

Баъзи сиёсатларда қўшимча бўлимлар бўлиши мумкин, жумладан:

• Ҳар қандай сабаблар, тарих, ахлоқий асос баёнотлари ва/ёки сиёсатни яратишга сабаб бўлган ниятни кўрсатувчи фон. Ушбу маълумот кўпинча сиёсатни баҳолаш ёки ноаниқ вазиятларда қўллаш керак бўлганда жуда қимматлидир, худди қонуннинг мақсади суд учун ушбу қонун билан боғлиқ ишни ҳал қилишда фойдали бўлиши мумкин бўлганидек.
• Таърифлар, сиёсат ҳужжатида келтирилган атамалар ва тушунчалар учун аниқ ва тушунарли таърифлар. 

Турлари

Америкалик сиёсацҳунос Тҳеодоре Ж. Лоwи ўзининг „Сиёсат, танлов ва сиёсат тўрт тизими“ ва „Америка бизнеси, давлат сиёсати, амалий тадқиқотлар ва сиёсат назарияси“ мақолаларида тақсимловчи, қайта тақсимловчи, тартибга солувчи ва ташкил этувчи сиёсатнинг тўрт турини таклиф қилди. Сиёсат ҳукумат, бизнес, профессионал ёки ихтиёрий бўладими, ташкилотнинг мақсадига қаратилган. Сиёсат қабул қилинадиган қарорларни бошқариб, „ҳақиқий“ дунёга таъсир қилиш учун мўлжалланган. Улар расмий равишда ёзилганми ёки йўқми, буни аксарият ташкилотлар аниқлаштиради.

Сиёсатни турли йўллар билан таснифлаш мумкин. Қуйида ташкилот аъзоларига таъсири бўйича ажратилган бир неча турдаги сиёсатларнинг намунаси келтирилган.

Тақсимлаш сиёсати

Тақсимлаш сиёсати товарлар ва хизматларни ташкилот аъзоларига тарқатади, шунингдек, товарлар/хизматлар харажатларини ташкилот аъзолари ўртасида тақсимлайди. Масалан, фаровонлик, халқ таълими, автомобил йўллари ва жамоат хавфсизлиги учун сарфланадиган харажатларга таъсир кўрсатадиган ҳукумат сиёсати ёки профессионал ташкилотнинг имтиёзлар режаси шулар жу, мласидандир.

Норматив (меъёрий) сиёсат

Тартибга солиш сиёсати ёки мандатлари шахслар ва идораларнинг ихтиёрини чеклайди ёки бошқа турдаги хатти-ҳаракатларга мажбур қилади. Ушбу сиёсатлар, одатда, яхши хулқ-атворни осонгина аниқлаш мумкин бўлганда ва ёмон хатти-ҳаракатлар осонликча тартибга солиниши ва жарималар ёки санксиялар орқали жазоланиши мумкин бўлганда энг яхши қўлланади деб ҳисобланади. Муваффақиятли давлат тартибга солиш сиёсатига мисол қилиб, автомобил йўлидаги тезликни чеклаш сиёсатини келтириш мумкин.

Таъсис (таркибли) сиёсати

Таъсис (таркибли) сиёсати ижро этувчи ҳокимият органларини яратади ёки қонунлар билан шуғулланади. Таъсис сиёсати, шунингдек, баъзи ҳолларда молиявий сиёсат билан боғлиқдир.

Қайта тақсимлаш сиёсати

Сиёсат динамик; улар фақат мақсадлар ёки қонунларнинг статик рўйхати эмас. Сиёсат режаларини амалга ошириш керак, бу кўпинча кутилмаган натижаларга олиб келади. Ижтимоий сиёсат — улар амалга оширилганда „ерда“ содир бўладиган, шунингдек, қарор қабул қилиш ёки қонунчилик босқичида содир бўладиган нарсалар назарда тутилади.

Сиёсат атамаси қуйидагилар билан ҳам боғлиқ:

• Расмий ҳукумат сиёсати (қонунларнинг амалда қўлланишини тартибга солувчи қонун ҳужжатлари ёки йўриқномалар)
• Сиёсий манифест ва рисолалардаги кенг ғоялар ва мақсадлар
• Компания ёки ташкилотнинг муайян мавзудаги сиёсати. Масалан, компаниянинг тенг имкониятлар сиёсати компаниянинг барча ходимларига тенг муносабатда бўлишни мақсад қилганлигини кўрсатади.

Ташкилотнинг амалдаги ҳаракатлари кўпинча белгиланган сиёсатдан сезиларли даражада фарқ қилади. Бу фарқ баъзан сиёсатга нисбатан сиёсий муроса туфайли юзага келса, бошқа ҳолатларда эса сиёсатни амалга ошириш ва амалга оширишнинг етишмаслиги туфайли юзага келади. Сиёсатни амалга ошириш кутилмаган натижаларга олиб келиши мумкин, бу сиёсатнинг қамрови дастлаб ҳал қилиш учун ишлаб чиқилган муаммодан узоқроққа чўзилади. Бундан ташқари, сиёсатни танлаб ёки ўзига хос тарзда амалга ошириш натижасида олдиндан айтиб бўлмайдиган натижалар пайдо бўлиши ҳам мумкин.

Сиёсий таҳлил турларига қуйидагилар киради:

• Сабаб (сабабсиз сабаб)
• Детерминистик (масалан, стокастик, тасодифий ва баъзан детерминистик бўлмаган)
• Кўрсаткич
• Хотирасиз (масалан, стационар)
• Имкониятли (жам.имконияти бўлмаган)
• Доимий (доимий бўлмаган, барқарор)

Ушбу сифатлар бирлаштирилиши мумкин, шунинг учун, масалан, стационар-хотирасиз кўрсаткич сиёсати мавжуд

Машҳур мактаблар

CИГИ кампусидаги Балсиллиэхалқаро алоқалар мактаби

Блаватник мактаби ҳукумат биноси

• Балсилли халқаро муносабатлар мактаби
• Блаватник ҳукумат мактаби
• Калифорния Беркли университетидаги Голдман давлат сиёсати мактаби
• Лондон иқтисодиёт мактаби
• Лондон Кинғс коллежи
• Чикаго университети Ҳаррис давлат сиёсати мактаби
• Гарвард Кеннедй ҳукумат мактаби
• Ҳертиэ бошқарув мактаби
• Мунк глобал ишлар ва давлат сиёсати мактаби
• Норман Патерсон халқаро муносабатлар мактаби
• Пол Х.Нице илғор халқаро тадқиқотлар мактаби
• Принcетон жамоат ва халқаро алоқалар мактаби
• По Париж Фанлари
• Кембриж университети
• Гласгоw университети
• Wарwиcк университети
• Париж Нантерре университети

Сиёсатни жорий этиш

Бозорга йўналтирилган иқтисодиётнинг замонавий тизимларида ва делегатлар ва қарорларнинг бир хил овоз бериш тизимида сиёсат аралашувлари, одатда, омма орасида машҳурлик (оммавий ахборот воситалари ва таълим орқали таъсирланган, шунингдек, маданий ўзига хослик), замонавий иқтисодиёт (масалан, иқтисод каби) омилларига қараб жорий этилади. унинг ичида узоқ ва яқин истиқболда нима фойдали ёки йўқ) ва халқаро рақобатнинг умумий ҳолати (кўпинча геосиёсатнинг диққат марказида) бўлади. Умуман олганда, бошқа партиялар билан сиёсий рақобат ва ижтимоий барқарорлик, шунингдек, глобал динамика доирасидаги миллий манфаатлар киради. 

Адабиётлар

• Алтҳаус, Cатҳерине; Бридгман, Петер; Давис, Глйн. Тҳе Аустралиан Полиcй Ҳандбоок, 4тҳ, Сйдней: Аллен & Унwин, 2007. 
• Блакеморе, Кен. Соcиал Полиcй: ан Интродуcтион. Буcкингҳам; Пҳиладелпҳиа: Опен Университй Пресс, 1998. 
• Де, Тҳомас Р.. Полиcй Аналйсис. Университй оф Алабама Пресс, 1976. 
• Греэнберг, Георге Д. (Деcембер 1977). "Девелопинг Публиc Полиcй Тҳеорй: Перспеcтивес фром Эмпириcал Ресеарч". Америcан Политиcал Сcиэнcе Ревиэw 71 (4): 1532–1543. дои:10.2307/1961494. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_америcан-политиcал-сcиэнcе-ревиэw_1977-12_71_4/паге/н197. 
• Ҳеcкатҳорн, Доуглас Д.; Масер, Стевен М. (1990). "Тҳе Cонтраcтуал Арчитеcтуре оф Публиc Полиcй: А Cритиcал Реcонструcтион оф Лоwи'с Тйпологй". Тҳе Жоурнал оф Политиcс 52 (4): 1101–1123. дои:10.2307/2131684. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-политиcс_1990-11_52_4/паге/н92. 
• Женкинс, Wиллиам. Полиcй Аналйсис: А Политиcал анд Организатионал Перспеcтиве. Лондон: Мартин Роберцон, 1978. 
• Келлоw, Айнслей (Суммер 1988). "Промотинг Элеганcе ин Полиcй Тҳеорй: Симплифйинг Лоwи'с Аренас оф Поwер". Полиcй Студиэс Жоурнал 16 (4): 713–724. дои:10.1111/ж.1541-0072.1988.тб00680.х. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_полиcй-студиэс-жоурнал_суммер-1988_16_4/паге/713. 
• Лоwи, Тҳеодоре Ж.; Бауэр, Раймонд А.; Де Сола Поол, Итҳиэл; Дехтер, Леwис А. (1964). "Америcан Бусинесс, Публиc Полиcй, Cасе-Студиэс, анд Политиcал Тҳеорй". Wорлд Политиcс 16 (4): 687–713. дои:10.2307/2009452. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_wорлд-политиcс_1964-07_16_4/паге/н152. 
• Лоwи, Тҳеодоре Ж. (1972). "Фоур Сйстемс оф Полиcй, Политиcс, анд Чоиcе". Публиc Администратион Ревиэw 32 (4): 298–310. дои:10.2307/974990. Арчивед фром тҳе оригинал он 2022-12-14. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20221214172447/ҳттпс://полипаперс.упв.эс/индех.пҳп/реинад/артиcле/виэw/854. Қаралди: 2022-11-19. Сиёсат]]
• Лоwи, Тҳеодоре Ж. „Тҳе Стате ин Политиcс“, . Регулаторй Полиcй анд тҳе соcиал Сcиэнcес Нолл, Рогер Г.: . Беркелей: Университй оф Cалифорниа Пресс, 1985 — 67–110-бет. 
• Мüллер, Пиэрре; Сурел, Йвес. Л'аналйсе дес политиқуэс публиқуэс (фр). Парис: Монтчрестиэн, 1998. 
• Накамура, Роберт Т. (Септембер 1987). "Тҳе техтбоок полиcй проcесс анд имплементатион ресеарч". Ревиэw оф Полиcй Ресеарч 7 (1): 142–154. дои:10.1111/ж.1541-1338.1987.тб00034.х. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_ревиэw-оф-полиcй-ресеарч_аутумн-1987_7_1/паге/142. 
• Пақуэтте, Лауре. Аналйзинг Натионал анд Интернатионал Полиcй. Роwман Литтлефиэлд, 2002. 
• Смитҳ, К. Б. (2002). "Тйпологиэс, Тахономиэс, анд тҳе Бенефиц оф Полиcй Cлассифиcатион". Полиcй Студиэс Жоурнал 30 (3): 379–395. дои:10.1111/ж.1541-0072.2002.тб02153.х. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_полиcй-студиэс-жоурнал_2002_30_3/паге/379. 
• Спитзер, Роберт Ж. (Жуне 1987). "Промотинг Полиcй Тҳеорй: Ревисинг тҳе Аренас оф Поwер". Полиcй Студиэс Жоурнал 15 (4): 675–689. дои:10.1111/ж.1541-0072.1987.тб00753.х. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_полиcй-студиэс-жоурнал_1987-06_15_4/паге/н72. 

 

Қўшимча ўқиш учун

• К. Cумминс, Линда. Полиcй Праcтиcе фор Соcиал Wоркерс: Неw Стратегиэс фор а Неw Эра. Пеарсон, 2011. ИСБН 9780205022441. 
• Ҳиcкс, Даниэл Л.; Ҳиcкс, Жоан Ҳаморй; Малдонадо, Беатриз (Жануарй 2016). "Wомен ас полиcй макерс анд донорс: фемале легислаторс анд фореигн аид". Эуропеан Жоурнал оф Политиcал Эcономй 41: 46–60. дои:10.1016/ж.эжполеcо.2015.10.007. 

Ҳаволалар

• Полиcй институтес Cурлиэ каталогида
• „Полиcй Студиэс Организатион“. ипсонет.орг.