Polsha-Litva munosabatlari sahifasining manbasini koʻrish

{{Infobox bilateral relations|Polsha — Litva|Tasvir=Poland_Lithuania_Locator.png|Mamlakat1=Polsha|Mamlakat2=Litva|Rang1=green|Rang2=orange}}

'''Polsha-Litva munosabatlari''' —  XIII asrdan Mindaugas boshchiligidagi [[Litva]] knyazligi [[Rossiya]] hududining bir qismini egallab oladi. Shu tariqa oʻsha paytda parchalanib ketgan [[Polsha]] Qirolligi bilan chegara oʻrnatiladi va ikki davlat oʻrtasida munosabatlar boshlanadi.  Keyinchalik Polsha-Litva munosabatlari yaxshilandi, natijada ikki davlat oʻrtasida shaxsiy ittifoq paydo boʻldi. XVI asrning oʻrtalaridan XVIII asr oxirigacha Polsha va Litva birlashib, Polsha-Litva Hamdoʻstligini tashkil etdi.  Bu davlatlar [[Avstriya]], [[Prussiya]] va [[Rossiya]] tomonidan boʻlinganidan keyin hamdoʻstlik tugatildi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=UnYtAQAAIAAJ&redir_esc=y</ref>  Birinchi jahon urushidan keyin ikki davlat mustaqillikka erishgandan soʻng, Polsha-Litva munosabatlari millatchilik tuygʻularining kuchayishi tufayli doimiy ravishda yomonlashdi. [[Vilnyus]] hududidagi  qurolli toʻqnashuvlarmunosabatlarning yomonlashishiga olib keldi. [[Ikkinchi Jahon urushi]] paytida [[Polsha]] va [[Litva]] hududlari [[Sovet Ittifoqi]] va fashistlar [[Germaniya]]si tomonidan ishgʻol qilindi, ammo [[polyaklar]] va litvaliklar oʻrtasidagi munosabatlar dushmanligicha qoldi. [[Ikkinchi Jahon urushi]] tugagandan soʻng, [[Polsha]] Sovet davlatiga qoʻshni, [[Litva]] esa Sovet respublikasi sifatida Sharqiy blokda joylashgan edi.  [[Kommunizm]]ning qulashi bilan ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar tiklandi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=aBHSc2hTfeUC&pg=PA210&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>

[[Fayl:Pałac pod Karczochem w Warszawie 2016.jpg|thumb|Litvaning Varshavadagi elchixonasi]]
[[Fayl:Embassy of Poland in Lithuania.jpg|thumbnail|Polshaning Vilnyusdagi elchixonasi]]

== Tarixi ==
{|class="wikitable"
|-
!
! '''{{flag|Litva}}'''
! '''{{flag|Polsha}}'''
|-
|'''Gerbi'''
|[[Fayl:Coat of arms of Lithuania.svg|150px]]
|[[Fayl:Herb Polski.svg|150px]]
|-
|'''Aholisi'''
|2,794,329
|38,386,000
|-
|'''Maydoni'''
|65,300&nbsp;km<sup>2</sup>
|312,696&nbsp;km<sup>2</sup>
|-
|'''Aholi zichligi'''
|43/km<sup>2</sup>
|123/km<sup>2</sup>
|-
|'''Poytaxti'''
|[[Vilnyus]]
|[[Varshava]]
|-
|'''Katta shahri'''
| Vilnius – 580,020 
| Varshava – 1,790,658 
|-
|'''Boshqaruv'''
|Unitar, Prezident boshqaruvidagi konstitutsion respublika
|Unitar, Prezident boshqaruvidagi konstitutsion respublika
|-
|'''Birinchi rahbari'''
|Qirol Mindaugas
|Knyaz Meshko I
|-
|'''Hozirgi rahbari'''
|Gitanas Nauseda (Prezident)<br />Ingrida Shimonite (Bosh vazir)
|Andrzey Duda (Prezident)<br />Mateuz Moravskiy (Bosh vazir)
|-
|'''Rasmiy tili'''
|litva tili
|polyak tili 
|-
|'''Diniy mansublik'''
|77.2% xristian katolik<br />10.1% aniqlanmagan <br />6.1% dinsiz<br />4.1% xristian provaslav
|92.9% xristian katolik<br />3.1% dinsiz<br />1.4% Undeclared<br />0.7% xristian provaslav
|-
|'''YaIM'''
|US$56 mlrd
|$607 mlrd
|-
|'''Aholi jon boshiga YaIM'''
|US$20,355
|$15,988
|-

|'''Harbiy xarajatlar'''
|YaIM ning 2.03%i 
|YaIM ning 2.10%i 
|-
|'''Armiya soni'''
|34,250
|140,000
|-
|'''Ishchi kuchi'''
|1,452,000
|17,600,000
|-
| '''Chet eldagi aholi'''
| 183,000 polyaklar Litvada yashaydi
| 8,000 litvaliklar Polshada yashaydi
|}
=== Chegaralari ===
<gallery>
File:Polska1020-c.png|XI asr boshidagi Polsha xaritasi.  Eski Prussiya va Kiyev Rossiya hududlari bilan ajratilgan Polsha va Litva yerlari ko'rsatilgan.
File:Mon Henrykow Slaskich (1201-1241).png|XIII asrning birinchi yarmidagi Polsha xaritasi, Masoviya gersogligi va Litva o'rtasidagi chegara
File:Polska WladLokietka (1275-1300).png|Polsha va Litva xaritasi taxminan 1275–1300-yillar
File:Polska 1333 - 1370.png|1333–1370-yillardagi Polsha va Litva xaritasi
File:Polska 1370 - 1382.png|1370–1382-yillardagi Polsha va Litva xaritasi
File:Map of the Grand Duchy of Lithuania (pink) and the Crown of the Kingdom of Poland (red) in 1386 - 1434.png|1386-1434-yillardagi Polsha va Litva xaritasi
File:IRP 1466.PNG|1466-yil atrofida Polsha va Litva xaritasi
File:Poland and Lithuania in 1526.PNG|Polsha va Litva xaritasi taxminan 1526-yil
File:Irp1569.jpg|1569-yilda tashkil topganidan keyin Polsha-Litva Hamdo'stligi xaritasi Ukraina hududlari Polshaning ma'muriy nazorati ostiga o'tkazildi.
File:Lithuania-1867-1914-EN.svg|1867-1914-yillardagi Litva xaritasi.  Polsha-Rossiya chegarasi (o'sha paytda Litva mavjud emas edi)
File:Border-Lithuania-Poland-1919-1939.svg|1918-1939-yillarda Polsha-Litva chegarasi
</gallery>
=== Oʻrta asrlar ===
[[Litva]]da davlatchilik XIII asrga toʻgʻri keladi. U birinchi marta XIV asrda  qadimgi [[Prussiya]] va Yotvingian qabilalari vayron qilinganidan keyin [[Polsha]] hududlari bilan chegara oʻrnatgan. Oʻsha vaqtga qadar ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarning aksariyati chegaraviy harbiy mojarolar bilan chegaralangan edi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=VkGB1CSfIlEC&pg=PA334&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Masalan, [[1262-yil]]da Masoviya gersogligiga [[Litva]] hujumi, natijada Masoviya Siemovit I ni oʻldirgan.  Bu [[1320-yil]]larning oʻrtalarida [[Polsha]] qiroli Vladislav Lukietek va [[Litva]] knyazligi Gediminas oʻrtasidagi ittifoq bilan oʻzgardi.  Gediminasning qizi Aldona [[1325-yil]]da Vladislav Lukietekning oʻgʻli va boʻlajak vorisi [[Polsha]] Kazimir III ga turmushga chiqdi, bu munosabatlarning yaxshilanishiga olib keldi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=lo1KAQAAIAAJ&redir_esc=y</ref>   [[1358-yil]]da Masoviya va [[Litva]] knyazligi oʻrtasidagi shartnoma birinchi marta ikki davlat oʻrtasidagi chegarani belgilab berdi.  1385-yilda Tevton ordenining har ikki mamlakatga tahdidi kuchayib borayotgan davrda Litva va Polsha Krevo ittifoqiga birlashdilar. Bu koʻp asrlik Polsha-Litva ittifoqining boshlanishini koʻrsatdi.  Bu ittifoq 1410-yilda Grunvald jangida Tevtonik ritsarlarning Polsha-Litva gʻalabasi bilan mustahkamlandi.<ref name="books.google.co.uz">https://books.google.co.uz/books?id=GjY7aV_6FPwC&pg=PA252&vq=Lithuania&dq=Polish+ultimatum+Lithuania&source=gbs_search_s&sig=ACfU3U3ymCSKFIcCCMVgRMtlRZi3gnf5XA&redir_esc=y#v=onepage&q=Lithuania&f=false</ref>
Litva Muskovitlar  tobora kuchayib borayotganligi sababli  Polsha bilan aloqalarini mustahkamlashga harakat qildi.  Ittifoq [[1569-yil]]da Lublin Ittifoqi yangi federal davlatni - Polsha-Litva Hamdoʻstligini  tashkil qilganda muhim bosqichga erishdi. Bu [[1791-yil]] 3-maydagi Konstitutsiya va boʻlinishlargacha davom etdi.

[[Fayl:Trimitas polacy.jpg|thumb|left|Polshaga qarshi multfilmlar Litvada interbellum davrida nashr etilgan.]]
[[Fayl:Pilsudski wilno polish-lithuanian interwar relations.png|thumb|Polshada Litvaga qarshi multfilmlar chop etildi.]]
[[Fayl:Rzeczpospolita 1920 claims names.png|thumb|250px|Birinchi jahon urushidan keyin Litva, Polsha va Germaniya o'rtasidagi bahsli hududlarni ko'rsatadigan xarita.]]
=== Interbellum ===
Meydzemorzening  federatsiya tuzish takliflariga qaramay, [[Birinchi jahon urushi]]dan keyin [[Litva]] oldingi ittifoqni qayta tiklash oʻrniga mustaqil davlatchilikka intilishni tanladi. Chegara masalalari, xususan, Vilnyus (Vilno) va Seyni (Seynai) shaharlaridagi kelishmovchiliklar Polsha-Litva urushiga olib keldi va urushlararo davrning aksariyat qismida munosabatlar yomonlashdi.<ref name="books.google.co.uz"/>

Litva-Polsha munosabatlari Polsha-Sovet urushi fonida yomonlashdi. Chunki [[Polsha]] va [[Litva]] kuchlari oʻzaro toʻqnashdilar. Ahvol  yomonlashishda davom etdi. [[Polsha]] Harbiy Tashkiloti Seyniy qoʻzgʻoloni [[Litva]]da katta norozilik bilan kutib olindi.  Bundan tashqari, mahalliy  ozchilikni tashkil etgan  polshaliklar tomonidan qoʻllab-quvvatlangan [[Polsha]] harbiy tashkiloti tomonidan suveren Litva hukumatini agʻdarishga qaratilgan fitna fosh qilinganligi sababli polyaklarning obroʻsi yomonlashdi.<ref>https://repozytorium.uni.wroc.pl/dlibra/publication/119330/edition/116538/content</ref> Polsha-Litva urushi boshlanganidan keyin munosabatlar yanada salbiy tus oldi.  Polshada Yuzef Pilsudski Jelidovskiy hujumga buyruq berdi.  Polshaning Markaziy Litva Respublikasini anneksiya qilishi natijasida Litva Polsha bilan diplomatik aloqalarini uzdi.  Polsha va Litva [[1927-yil]]da (yangi jangovar harakatlar xavfi diplomatik munosabatlarning qisman tiklanishiga olib kelgan) va 1938-yilda (1938-yildagi Polshaning Litvaga qoʻyilgan ultimatumi Litvani diplomatik munosabatlarni toʻliq tiklashga rozi boʻlishga majbur qilganda) sezilarli inqirozlarni boshdan kechirdi.
[[Millatlar Ligasi]] 1919-20 va 1927-yillardagi mojarolarni yumshatishda ishtirok etgan.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=UJMzpeUHkQcC&pg=PA187&redir_esc=y</ref>

1919—1920-yillardagi voqealardan soʻng, [[Litva]]da Polsha harakatlariga va polyaklarning oʻziga yuqori darajada shubha bilan qaraldi.  Millatchilik Yevropani qamrab olgan davrda ikkala hukumat ham oʻzlarining ozchiliklariga qattiq munosabatda boʻlishdi.  Litvada polyak millatiga mansublar orasida  Polshaga tegishli yerlar musodara qilindi, [[Polsha]] diniy xizmatlari, maktablari, nashrlari va saylov huquqlari cheklandi. Pilsudskiyning oʻlimidan soʻng, [[1935]]-[[1939-yil]]lar orasida Polshadagi Litva ozchiliklari bahsli hududlarda Polons Armiya faxriylarini qoʻllab-quvvatladi. Natijada deyarli barcha Litva maktablari yopildi (266 ta) va deyarli barcha [[Litva]] tashkilotlari taqiqlandi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://hist.uni.wroc.pl/pdf/srebrakowski/PLLSSRfr.pdf |qaralgan sana=1-iyun 2022-yil |arxivsana=16-iyul 2020-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200716200521/http://www.hist.uni.wroc.pl/pdf/srebrakowski/PLLSSRfr.pdf }}</ref>
=== Ikkinchi jahon urushi === 
Ikkinchi Jahon urushi davrida [[Polsha]] va [[Litva]] munosabatlari masalasi munozarali masala boʻlib, baʼzi zamonaviy Litva va Polsha tarixchilari hali ham tegishli voqealarni talqin qilishda farq qiladi. Ularning aksariyati Litvaning natsist-hamkorligining polyaklarga boʻlgan munosabati bilan bogʻliq.  Soʻnggi yillarda bir qator umumiy ilmiy konferensiyalar Litva va Polsha talqinlari oʻrtasidagi tafovutni bartaraf etishga kirishdi, ammo sezilarli farqlar hali ham saqlanib qolmoqda.<ref>http://countrystudies.us/poland/90.htm</ref>
=== Kommunizm davri ===
[[Ikkinchi jahon urushi]] mustaqil [[Polsha]] va [[Litva]] davlatlariga chek qoʻydi.  Urushdan keyin ikkala sobiq davlat ham [[Sovet Ittifoqi]] hukmronligi ostiga tushib qoldi. Polshaning sharqiy hududlari egallandi. Ilgari Ikkinchi Polsha Respublikasida muhim Litva ozchiligini oʻz ichiga olgan bahsli hududlarning koʻp qismidan voz kechildi, bu hududlar Litva SSR va Belarus SSR ga qoʻshildi, [[Polsha]]ning oʻzi ham Sovet ruhdagi respublikalaridan biriga aylandi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=xSpEynLxJ1MC&pg=PA285&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> Shu bilan birga, Kresidan boʻlgan koʻplab polyaklarga Sovet Ittifoqini tark etishga ruxsat berildi va ular asosan gʻarbga qayta tiklangan hududlarga koʻchirildi, shuningdek, [[Litvada]] (yoki Litva SSR) polshalik ozchilik ham sezilarli darajada qisqartirildi.  Litvada qolgan polyak ozchilik litvalashtirish va sovetlashtirish siyosatiga boʻysundirildi.  Sovet Ittifoqi nazorati ostida Sharqiy blokdagi turli etnik guruhlar tinch yashashi kerak edi.  Sovet tuzumini zaiflashtirishi mumkin boʻlgan tarixiy ittifoqlarning paydo boʻlishiga yoki tiklanishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Sovet siyosati bu xalqlar oʻrtasidagi tarixiy aloqalarning rolini minimallashtirishga qaratilgan edi. Bu davrda Polsha va Litva oʻrtasida biron bir ahamiyatga ega boʻlgan aloqalar kam edi.<ref>https://books.google.co.uz/books?id=yFoDJUq4qjQC&pg=PA87&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref>
=== Zamonaviy davr ===
[[Tasvir:Flickr_-_europeanpeoplesparty_-_EPP_Congress_Warsaw_(396).jpg|thumb|Polsha va Litva rahbarlari: Donald Tusk va Andrius Kubilius Varshavada, 2009-yil]]
[[Tasvir:Premier_Litwy_Ingrida_Šimonytė_spotkała_się_z_premierem_Mateusz_Morawiecki_w_KPRM_(3).jpg|thumb|Polsha va Litva Bosh vaziri Mateush Moravetski va Ingrida Shimonitte. 2021-yil]]
[[1989]]-[[1991-yil]]lardagi [[kommunizm]]ning qulashi [[Polsha]] va [[Litva]] davlatlari oʻrtasidagi munosabatlarning rasmiy tiklanishiga olib keldi. Polsha Litva mustaqilligini qoʻllab-quvvatlagan va mustaqil '''Litvani birinchilardan boʻlib tan olgan''' (1991-yil 26-avgust). Shunga qaramay, [[1990-yil]]larning boshlarida Litvaning oʻz polshalik ozligiga nisbatan notoʻgʻri munosabatda boʻlgani va Litvaning Polsha yana Litvani oʻz taʼsiri ostiga qoʻyishga yoki hatto hududiy daʼvolar bilan chiqishga intilishidan xavotirlari tufayli nisbiy inqiroz yuz berdi.<ref>https://balticreports.com/2010/04/09/spelling-law-hurting-relations-with-poland/</ref> Bir necha yil oʻtgach, vaziyat ijobiylashdi va munosabatlar yaxshilandi. [[1992-yil]] 28-sentabrda har ikki davlat tashqi ishlar vazirlari doʻstlik va qoʻshnichilik munosabatlari toʻgʻrisidagi deklaratsiyani hamda konsullik konvensiyasini imzoladilar, ular har qanday hududiy daʼvolarni rad etib, oʻzlariga tegishli ozchiliklarning huquqlarini hurmat qilishga vaʼda berishdi. [[1994-yil]] 26-aprelda ikki davlat prezidentlarining Vilnyusda boʻlib oʻtgan uchrashuvida ular oʻzaro doʻstlik shartnomasini tuzdilar. Ikkala davlat ham [[NATO]]ga (1999-yilda Polsha, 2004-yilda Litva va [[Yevropa Ittifoqi]]ga (ikkalasi ham 2004-yilda) qoʻshildi.<ref>https://www.economist.com/eastern-approaches/2010/10/25/poland-lithuania-and-self-centredness-goes-nuclear-updated</ref>
Biroq [[2000-yil]]lar oxirida Litvaning Doʻstlik shartnomasini amalga oshirishi yuzasidan kelishmovchiliklar energetika masalalari boʻyicha munosabatlar va hamkorlikni yomonlashtirdi.  Polsha va Litvaning elektr tarmoqlari oʻzaro bogʻlangan lekin ikki davlatning gaz quvurlari faqat [[Rossiya]] tomonidan boshqariladigan gaz quvuri orqali ulanadi.  Ilgari bildirilgan niyatlar Doʻstlik shartnomasi boʻyicha kelishmovchilik tufayli toʻxtab qoldi.  Polsha prezidenti Bronislav Komorovskiy [[2011-yil]] fevral oyida Litvaga tashrifi chogʻida munosabatlarning yomonlashuvidan xavotir bildirdi va Doʻstlik shartnomasining toʻliq amalga oshirilishi Litvada polyaklarga familiyalarining asl shakllaridan foydalanish va polyak tilida taʼlim olish imkonini berishi kerakligini taʼkidladi.    C-391/09 – Runevich-Vardin va Vardin ishi boʻyicha [[Yevropa]] Sudi Litvaning familiyalarga oid siyosati [[Yevropa Ittifoqi]] qonunchiligiga mos kelishiga qaror qildi.<ref>https://www.economist.com/europe/2011/01/20/bad-blood?story_id=17966908</ref>
2011-yildagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Litvada 200.317 polyak   va Polsha da  7 863  litvalik yashaydi.
Ikkala davlat ham Boltiq dengizi davlatlari kengashining toʻliq aʼzosi hisoblanadi.  Ikkala davlatning umumiy chegarasi 103&nbsp;km.  Ikkalasi ham Shengen hududining bir qismi boʻlgani uchun mamlakatlar oʻrtasida chegara nazorati yoʻq.<ref name="thefirstnews.com">{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.thefirstnews.com/article/polish-lithuanian-pms-sign-co-operation-agreement-24787 |qaralgan sana=2022-06-01 |arxivsana=2021-09-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210918131437/https://www.thefirstnews.com/article/polish-lithuanian-pms-sign-co-operation-agreement-24787 }}</ref>
[[2019-yil]]da yangi saylangan [[Litva]]  prezidenti Gitanas Nouseda  rasmiy rasmiy tashrif bilan  Varshavaga bordi. U yerda  Polsha Prezidenti Andrey Duda  bilan uchrashdi.  Vilnyusga tashrifi chogʻida Duda Markaziy [[Yevropa]] davlatlarining mustaqilligi uchun birligi muhimligini taʼkidladi.
[[2020-yil]] 15-iyulda Grunvald jangining 610-yilligini nishonlash va tevton ritsarlariga qarshi ikki xalqning birlashgan gʻalabasini nishonlash maqsadida Grunvald yodgorligi yonida litvaliklar tomonidan oʻyib yozilgan katta tosh oʻrnatildi. Oʻsha yillarni xotirlash marosimi [[Litva]] va [[Polsha]] prezidentlari Gitanas Nauseda va Anjey Dudaning uchrashuvi bilan nishonlandi.
[[2020-yil]] 28-iyulda [[Polsha]], [[Litva]] va [[Ukraina]] “Lublin uchburchagi” deb nomlanuvchi yangi xalqaro hamkorlik formatiga kirishdi.  Shartnoma Polshaning sharqiy qismidagi Lublin shahrida [[Polsha]], [[Litva]] va [[Ukraina]] tashqi ishlar vazirlari: Yatsek Chaputovich, Linas Linkyavichius va Dmitri Kuleba tomonidan imzolandi.  Hamkorlik nafaqat mudofaa, balki uch mamlakat oʻrtasidagi iqtisodiy hamkorlik, savdo va turizmni mustahkamlashni ham oʻz ichiga oladi.<ref name="thefirstnews.com"/>
Lublin uchburgini yaratish boʻyicha qoʻshma deklaratsiya [[YEvropa Ittifoqi]], [[NATO]] va Sharqiy sheriklik oʻrtasidagi hamkorlikni kuchaytirish va uchta dengiz tashabbusini rivojlantirishga alohida eʼtibor qaratganligini taʼkidladi.<ref>https://euromaidanpress.com/2020/07/29/ukraine-poland-and-lithuania-create-lublin-triangle-stirring-memories-of-17th-century-kingdom/?fbclid=IwAR23wU37IQAEoCp9gvGdFhqSHdCF8v68rQTp6Fk9k5mpZVe_40BBOrTA-rI</ref>
[[2021-yil]] 17-sentabr kuni Polsha va Litva Bosh vazirlari Mateush Moravetski va Ingrida Shimonite Varshavadagi hukumatlararo yigʻilishda ishtirok etganidan soʻng ikki tomonlama hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzoladilar.  Polsha bosh vaziri “Bu Polsha va Litva oʻrtasidagi yaqinroq iqtisodiy, savdo, biznes va sarmoyaviy aloqalarni yoʻlga qoʻyish uchun qoʻyilgan qoʻshimcha qadam”, deb taʼkidladi, bu ikki xalq duch kelayotgan hozirgi geosiyosiy muammolarni hisobga olgan holda juda muhim.  Muzokaralar energetika, iqlim, madaniyat, fan va ta’lim kabi muhim sohalarni ham qamrab oldi.
== Diplomatik vakolatxonalar ==
Litvaning Varshavada elchixonasi va Seynida konsulligi bor.
Polshaning Vilnyusda elchixonasi bor.
== Havolalar ==
*https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Lietuvos_gyventojai_2011.pdf/8321a3c1-c8b9-4468-825c-52a7b753f281
*https://www.thefirstnews.com/article/polish-lithuanian-pms-sign-co-operation-agreement-24787 {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210918131437/https://www.thefirstnews.com/article/polish-lithuanian-pms-sign-co-operation-agreement-24787 |date=2021-09-18 }}
*https://www.delfi.lt/en/politics/duda-in-vilnius-central-european-nations-unity-is-necessary-foundation-of-their-freedom.d?id=82861489
*https://www.delfi.lt/en/politics/three-state-celebration-vilnius-hosts-state-funeral-for-commanders-of-1863-1864-uprising.d?id=82853239 
== Manbalar ==
{{manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}