Aholi zichligi

Турли мамлакатларда аҳоли зичлиги (киши/км²), 2006

Аҳоли зичлиги бирлик майдон ёки ҳажмдаги аҳоли миқдоридир. У муҳим географик тушунчалардан бири ҳисобланади. Ҳар қандай тирик организмлар учун тушунилиши ҳам мумкин, бироқ аҳоли зичлиги деганда асосан фақат одамлар жойлашуви назарда тутилади.

Аҳоли зичлиги — муайян ҳудудда аҳолининг жойлашув даражаси. Мамлакат ёки бирор ҳудуд (вилоят, туман) аҳоли сонини шу жой майдонига (одатда 1 км² га) тақсимлаш билан ҳисоблаб чиқарилади. Одамлар яшайдиган қуруқликда ўртача аҳоли зичлиги 1 км² га қарийб 39 кишига тўғри келади (1990-йиллар боши), масалан, Япония, Корея Республикаси, Нидерландия, Белгияда 300 дан зиёд, Монакода 15539,5 киши, Австралияда аҳоли зичлиги жуда паст — 1 км² га 2,3 киши, Монголияда — 1,4 киши (1992). Чўл ва баланд тоғларда 0,01 дан 1 кишигача. Россия Федерациясида аҳоли 3.1 км² га 8,7 киши (1990). Ўзбекистонда аҳоли зичлиги бир км² га 54,7 киши тўғри келади (1998). Умуман олганда дунёнинг аҳоли зич яшайдиган раёнларда, қарийб 7% майдонини эгаллаган қуруқликнинг одам яшайдиган қисми (ойкумена)да Ер куррасидаги жами аҳолининг 70% га қадар аҳолиси мужассамлашган.

Жаҳон аҳолиси 7 миллиарддан ошиқ, Ернинг жами майдони (сув ва қуруқлик билан бирга) — 510 миллион квадрат километр. Демак, бутунжаҳон аҳоли зичлиги 7 миллиард ÷ 510 миллион = 13,7 киши/км². Агар фақат қуруқлик ҳисобга олинса (150 миллион км²), унда бутунжаҳон аҳоли зичлиги — 46,6 киши/км² (117.2 пер сқ. миле). Бунда Антарктида ҳам ҳисобга олинган; Антарктидасиз ҳисобланса, кўрсаткич яна ошади — 50 киши/км². Ер юзининг ярмидан ортиғи (чўл, тоғ ва ҳоказо) одамлар яшаши учун жуда ноқулай бўлгани ва одамлар асосан сув ҳавзалари ёнида яшагани учун, бу рақамлардан амалий наф йўқ.