Potaj
Потаж (қадимги франсузча потаге — „қозонда тайёрланган таом“) — гўшт, сабзавотлар, донлар, мевалар ёки бу масаллиқларнинг комбинацияси сув, булён билан қайнатиладиган шўрвалар, пишириқлар, ёки бўтқалар тоифаси. ёки бошқа суюқликлар[1][2]. Замонавий франсуз ошхонасида потаж деб аталадиган таомлар мавжуд: потаге Парментиэр (картошкали потаж), потаге Cрécй ва бошқалар[3].
Тарихи
Потаге шимолий Франсиянинг ўрта аср ошхонасида келиб чиққан ва Олий ўрта асрлардан бери тобора оммалашиб бормоқда. Европа уй боғларида кўпинча бирга етиштирилган турли хил сабзавотлар ва мевалар мавжуд эди. Франсузлар бу боғларни потаге гарденс деб аташган, чунки бу боғдан олинган ҳосилдан потаж тайёрлаш учун фойдаланилган[4]. Ўрта асрлардаги байрам таомлари кўпинча бир ёки иккита потаждан бошланиб, кейин эса қовурилган гўштни дастурхонга мархамат қилишар эди. Ўша даврнинг одатий ичимликлари: долчин қўшилган сутли ширин буғдой пюреси, желе (гўшт ёки балиқ аспи), мавменни (қовурилган капон ва бошқалар), сиропдаги нок. Бундан ташқари, қуюлтирилган сут ва бодом сутидан, гул пюреси, мевали пюредан тайёрланган кўплаб турдаги потажлар мавжуд.
Тудор даврида кўплаб инглиз деҳқонларининг рациони деярли фақат потаждан иборат эди. Қирол Ричард ИИ нинг сарой ошпазлари томонидан 1390-йилда ёзилган инглиз тилидаги энг қадимги ошпазлик китоби „Тҳе Форме оф Cурй“[5], карам, ветчина, пиёз каби бир нечта рецептларини ўз ичига олади[6]. 1430-йиллардаги бироз кейинроқ қўлёзма „Потаге Дйверс“ деб аталади[7]. „Поттаге“ сўзи Библиянинг энг қадимги инглиз тилидаги таржималарида ясмиқ шўрвасига нисбатан ишлатилган: Эсав ўзининг туғма ҳуқуқини ясмиқ пишириғига ўзгартиради; масалдан „чўлчилик“ ибораси жозибали, аммо унчалик қиммат бўлмаган, ундан муҳимроқ нарсага алмаштирилиши мумкин бўлган нарсани англатади.
Манбалар
- ↑ „потаге“, Трéсор де ла лангуэ франçаисе информатисé
- ↑ Лехиcо УК Диcтионарй. Охфорд Университй Пресс.[сайт ишламайди]
- ↑ Хейзл Эванс. Франсия. Националная кухня. Путеводител + мини-разговорник. — М.: АЯКС ППЕCC, 2011. — С.61
- ↑ Фром пуританиcал то плеасурабле: Потаге нот ас чалленгинг ор эхотиc ас ит соундс. Тҳе Америcаъс Интеллигенcе Wире. Жуне 19, 2004
- ↑ „Тҳе Форме оф cурй - Пйгг ин саwсе саwге“. www.бл.ук. Тҳе Бритиш Либрарй. 2016-йил 22-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
- ↑ Смитҳ, Ҳ.. Тҳе Мастер Боокс оф Соупс. Лондон: Спринг Боокс, 1900с — 170-бет. Ноте: Море информатион абоут Тҳе Мастер Боокс оф Соупс фром: Гоогле Боокс анд Интернет Арчиве.
- ↑ „Потаге Дйверс - Cонтенц“. www.бл.ук. Тҳе Бритиш Либрарй. 2015-йил 6-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
Адабиётлар
- Чарлес Синcлаир. потаге // Диcтионарй оф Фоод: Интернатионал Фоод анд Cоокинг Термс фром А то З. — Сеcонд Эдитион. — Лондон: А & C Блаcк, 2004. — П. 456. — 632 п. — ИСБН 978-1-4081-0218-3.