Ziyosfera

Potamidlar

Потамидлар (бошқалар Ποταμίδες) — юнон мифологиясидан олинган сувли нимфларнинг бир тури. Улар наядалар деб номланувчи чучук сув нимфлари синфига киради ва уларнинг вакиллари дарёлар ва дарёларни бошқарадиган тоифага киради. „Потамидлар“ номи юнонча „ποτάμι“ сўзидан келиб чиққан бўлиб, „Дарё“деган маънони англатади.

Келиб чиқиши ва яшаш жойи

Потамидлар орасида анигридлар, исменидлар, амнисиадалар ва бошқалар каби гуруҳлар маълум. Ҳар бир гуруҳнинг номи улар пайдо бўлган дарёнинг номи билан боғлиқ. Масалан, пактолидлар Пактол дарёсидан, ачелоидлар Аҳелоос дарёсидан ва ҳоказо. Бироқ бу нимфаларнинг ўзига хос индивидуал номлари ҳам бор. Бироқ, бу нимфларнинг ўзига хос номлари бор. Бундан ташқари, баъзан улар яшаётган мамлакат номи билан ажралиб туриши мумкин. Умуман олганда, улар кичик аёл худоларининг кенг синфи сифатида қаралади. Ҳар бир потамид унга тегишли бўлган сув омбори билан чамбарчас боғлиқ.

Дарёлар ва оқимлар потамид яшайдиган оддий жойлардир[1]. Ҳар бир оқим ўз патимидларига эга[2]. Улар, барча маҳаллий худолар ва наядалар сингари, Дарё худоларининг[3] қизлари. Ҳатто ботқоқли ҳудудларнинг дарёлари, таърифларга кўра, ўз нимфларига эга. Аид[4] бошқарадиган ер ости сувлари учун истиснолар йўқ эди. Дўзах терларининг аксарияти башоратли қобилиятларга эга ва бу совғани Танланганларга беришади деб ҳисобланган[5].

Характерлаш ва сажда қилиш

Дарёдаги потамидлар (Нймпҳес ау баин). Аугусте Деноернинг иши. 1830

Барча нимфлар сингари, потамидлар ўлимга мойил деб ҳисобланади, аммо уларнинг ҳаёти одатда жуда узоқ[6]. Юнон тарихчиси Плутархнинг сўзларига кўра, бу жонзотларнинг ҳаёти 9720-йилга этади[7].Шоир Гесиоднинг сўзларига кўра, дунё бўйлаб уч мингга яқин Нимф бор ва уларнинг ҳар бири ўртача бир неча минг йил яшайди[8].

Потамидлар ўзларини ёш қизларни қўллаб-қувватлашларини кўрсатдилар, улар ўз оқимида чўмилаётган ҳар бир кишидан сепкилларни эҳтиёткорлик билан олиб ташлашади. Бироқ, улар йигитларга нисбатан тажовузкорлик кўрсатишади: йигит уларнинг ҳовузига яқинлашаётганини кўриб, уни ўзлари томон судраб боришга ҳаракат қилишади[9]. Қадим замонларда одамлар булоқлардан сув оқимлари ва дарёларга оқиб тушаётганини томоша қилиб, бу пирамидалар дарё ота-оналарига сув олиб кетаяпти деб ҳисоблашган[9]. Бу шундай тасвирланган: „Ёлғиз кундузи найдалар кўза сув билан булоқ бўйида ўтириб, ундан олдинга ғичирлаган оқимни жўнатишган“[10].

Потамидлар сув ичадиганларни илҳомлантиради, деб ҳисобланган. Шундай қилиб, бу нимфлар, бошқалар сингари, башоратли совғага эга бўлиб, одамларни башоратларга илҳомлантиради ва уларга шеъриятнинг табиий истеъдодини беради. Сув барча тирик мавжудотлар учун зарур бўлганлиги сабабли, сув нимлари, худолар Дионис ва Деметер билан бир қаторда, одамлар ва барча тирик мавжудотларга ҳаёт ва барака бериш сифатида ҳам ҳурматга сазовор бўлган ва бу кўплаб эпитетлар[11] томонидан намойиш этилган.

Юнонистоннинг кўп қисмларида бу худоларга асал, ёғ, сут, баъзан қўзичоқ ёки эчки[12] шаклида қурбонликлар қилинган. Истисно қурбон қилиш учун қабул қилинмаган шароб эди. Сицилияда уларнинг шарафига йиллик байрам нишонланди. Нимфлар маъбадга эга[13] бўлмаса-да, боғларда, ўрмонларда ва ҳоказоларда энг чиройли жойлар улар учун севимли ва шунинг учун алоҳида ҳурматни талаб қилган[14].

Манбалар

  1. ↑ Тҳомас Сwинбурне Cарр (1846); 127—129.
  2. ↑ Тҳомас Сwинбурне Cарр (1846); 127—129.
  3. ↑ Тҳомас Сwинбурне Cарр (1846); 127—129.
  4. ↑ Тҳомас Сwинбурне Cарр (1846); 127—129.
  5. ↑ Чарлес Блаcк (1858); пп. 396.
  6. ↑ Cарл Фалcк-Лебаҳн (1854); п 296.
  7. ↑ Жоҳн Лемпиèре, Лорензо Л. Да Понте, Жоҳн Д. Огилбй (1832); п. 83.
  8. ↑ Агнесс Смитҳ (1851); п. 125.
  9. ↑ 9,0 9,1 Жоҳанн Георг Ҳеcк (1852); п. 345.
  10. ↑ Тҳомас Сwинбурне Cарр (1846); 127—129.
  11. ↑ Wиллиам Смитҳ (1849); пп. 1216—1217
  12. ↑ Wиллиам Смитҳ (1849); пп. 1216—1217
  13. ↑ Wиллиам Смитҳ (1849); пп. 1216—1217
  14. ↑ Ж. Муррай (1829); пп. 581—582.

Ҳаволалар

  • Wиллиам Смитҳ. Диcтионарй оф Роман анд Греэк биограпҳй анд мйтҳологй. — Бостон: C. C. Литтле анд Ж. Броwн, 1849.
  • Чарлес Блаcк. Тҳе Энcйcлопæдиа Британниcа, ор Диcтионарй оф Арт, Сcиэнcес анд Генерал Литературе ХВИ. — Эдинбургҳ Ад. анд Чарлес Блаcк, 1858.
  • Cарл Фалcк-Лебаҳн. Селеcтион фром тҳе Герман Поэц, wитҳ интерлинеар транслатионс, нотес анд cомплете воcабулариэс, анд а диссертатион он мйтҳологиэ бй Ф. Б. — Лондон, 1854.
  • Жоҳанн Георг Ҳеcк. Иcонограпҳиc энcйcлопаэдиа оф сcиэнcе, литературе, анд арт. — Неw Ёрк: Cарригуэ, 1852.
  • Макинг оф Америcа Прожеcт (1851). Ин: Америcан Wҳиг Ревиэw, вол. 14. — Набу Пресс, 2010.
  • Агнес Смитҳ. Олймпус анд иц инҳабитанц: а нарративе скетч оф тҳе cлассиcал мйтҳологй, wитҳ ан аппендих cонтаининг а сурвей оф тҳе Эгйптиан мйтҳологй ин иц релатион то тҳе cлассиcал. — Эдинбургҳ: Оливер & Бойд, 1851.
  • Тҳомас Сwинбурне Cарр. А мануал оф cлассиcал мйтҳологй. — Лондон: С. Маршалл, анд Cо., 1846.
  • Жоҳн Лемпиèре, Лорензо Л. Да Понте, Жоҳн Д. Огилбй. Библиотҳеcа cлассиcа (ор: А диcтионарй оф алл тҳе принcипал намес анд термс релатинг то тҳе геограпҳй, топограпҳй, ҳисторй, литературе анд мйтҳологй оф тҳе анcиэнц). — Неw Ёрк, W. Э. Деан, 1832.
  • Ж. Муррай. А cомментарй, мйтҳологиcал, ҳисториcал, анд геограпҳиcал он Попе’с Ҳомер анд Дрйден’с Аэнеид оф Виргил. — Лондон: Ж. Муррай, 1829.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi