Потифар (ибронийча: ‏פוטיפר‎‏‎) ― Мисрдаги савдогарларидан Юсуф Алайҳиссаломни сотиб олган мисрлик амалдорнинг исми[1][2].

Исм

Потифар номи (ибронийча.‏פוטיפר‎‏‎)  Бу иккала ном ҳам бир хил тарзда узатилади: πετεφρρ ёки πετρεφή. Миср тилида: П-эде-п-рâ = "Худо берган киши Ра қуёшидир". Худди шундай исм, Петефрия ёки Потифера, Юсуфнинг қайнотаси, Илиополский руҳонийси эди. Потифар номи, этмиш-Петефрес таржимасида, коптик таржимасида-Петефра[3].

Кундалик ҳаётда бўлган сарис (סריס) сўзи. 39: 1-6 унинг позицияси белгиланади, эҳтимол, том маънода (амалдор) эмас, балки Сардорнинг маъносида тушунилиши керак. Аниқроғи, унинг мавқеи ר הייי, яъни Фир’авннинг қўриқчилари бошлиғи сифатида белгиланади)[4][5][6].

Қур’онда Потифар номи билан номланмаган; унинг номи ўрнига азиз Миср (Араб. عزيز مصر — „олижаноб Миср“). Араб-мусулмон анъаналарида Потифар Китфир, Итфир ва „Потифар“га ўхшаш бошқа номлар билан аталади[7].

Тарих

Потифар айниқса Юсуфни ишончи билан ажратиб турди ва унга бутун уйини бошқаришга ишонди[8].

Турмуш ортоғи йўқлигида, Потифарнинг рафиқаси қул Юсуфни йўлдан оздиришга уриниб кўрди. У Юсуфни ўзини алдашни хоҳлаганликда айблади, лекин аслида уни йўлдан оздиришга ҳаракат қилди. Унинг айблови билан Потифар Юсуфни қамоққа ташлади[9].

Қур’онда у Пайғамбар Юсуфни (Юсуф) сотиб олиб, уни рафиқаси (Исломий афсонада — Зулейхада) бергани ҳақида хабар берилган. Потифарнинг рафиқаси Юсуфни йўлдан оздиришга ҳаракат қилди. Араб-мусулмон анъаналарига кўра, Потифар вафотидан кейин Юсуф рафиқаси Зулеяга уйланди[10][7].

Милоддан аввалги ХИИ-асрда ёзилган қадимги Мисрнинг „икки ака-ука ҳақидаги эртак“ худди шу сюжетга эга бўлиб, Юсуф ва Потифарнинг рафиқаси ҳақидаги Инжил афсонасининг пайдо бўлишига таъсир қилиши мумкин эди. Қадимги Миср асарида вафосиз хотиннинг исми ҳам кўрсатилмаган[11].

Санъатдаги тасвир

  • "Иосиф афсонаси" — М. М. Фокин томонидан саҳналаштирилган балет (1914), Р. мусиқаси остида. Страусс (Жосепҳслегенд, оп. 63, 1912), С. томонидан топширилган. П. Диагилев унинг компанияси учун рус балет Диагилев. Йиллар давомида Штраус балетининг мусиқасидан бошқа хореографлар ўз спектаклларида фойдаландилар.

Манбалар

  1. ↑ Быт. 37:36
  2. ↑ Потифар // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — СПб., 1908—1913.
  3. ↑ Потифар // Словар библейских имен. 2014.
  4. ↑ Роб. Смитҳ, Леcтурсон тҳе Религион оф тҳе Семитес, 396
  5. ↑ Потифар // Полний и подробний Библейский Словар к русской канонической Библии. В. П. Вихлянсев. 2003.
  6. ↑ Быт. 41:45 Пентефрий // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  7. ↑ 7,0 7,1 Р. Тоттоли „ʿАзīз Миṣр“ // Энcйcлопаэдиа оф Ислам, ТҲРЕЭ, Эдитед бй: К. Флеэт, Г. Крäмер, Д. Матринге, Ж. Наwас, Э. Роwсон.
  8. ↑ Юсуф 12:21
  9. ↑ Юсуф 12:23—35
  10. ↑ см. Юсуф и Зулейха
  11. ↑ Wалтер C. Каисер Жр, Паул Д. Wегнер. А Ҳисторй оф Исраэл: Фром тҳе Бронзе Аге тҳроугҳ тҳе Жеwиш Wарс. Б&Ҳ Публишинг Гроуп, 2017 — 264-бет. ИСБН 9781433643170.