Prelat
Прелат (лотинча: праэлатус ёнди. — юқорида белгиланган) — кардиналлар, архиепископлар, епископлар, генераллар ва монастир орденлари провинсиялари, аббатлар ва Рим-католик черкови тузилмаларида юқори лавозимларни эгаллаган бошқа шахсларга нисбатан қўлланиладиган тарихий атама; ҳозирда — фахрий унвон (Ҳазрати Ҳазрати Фахрий прелате), шунингдек, шахсий прелатуралар ва ҳудудий прелатураларни бошқарадиган шахсларнинг лавозими.
Тарихи
Ўрта асрларда собор ва коллегиал черковлар ректорлари ва бошқа қонунлар ҳам прелатларга тегишли эди. Римда Папа саройида хизмат қилган палатин прелатлар унвони бор эди. Рим Курия прелатларининг мақомини белгиловчи биринчи ҳужжат Рим папаси Александр ВИИ Интер cаэтераснинг 1659-йил 13-июндаги конституцияси эди. Бироқ, кейинчалик, дунёвий шахслар черков давлати бошқарувида юқори лавозимларга тайинлана бошладилар, улар бир вақтнинг ўзида прелат унвонини олдилар. Папа Пий ИХ бу амалиётни 1847-йилда якунлади ва фақат Рим Куриясида юқори лавозимларни эгаллаган руҳонийлар учун прелат унвонини сақлаб қолди.
Папа Пий ХИ 1934-йил 15-августдаги конституцияда прелатларнинг 2 тоифасини белгилади:
- Биринчиси, прелатлар коллежларидан бирининг аъзоларидан иборат эди.
- Иккинчиси — прелатлар коллежларининг бирортасига аъзо бўлмаган шахслар, праэлати доместиcи (айниқса, турли минтақаларнинг таниқли руҳонийлари).
6 та прелат коллежи мавжуд эди:
- Биринчисига архиепископлар ва епископлар киради.
- Иккинчисида — Фиокчеттонинг прелатлари, улар таркибига 4 нафар мансабдор шахслар киради:
- Вице Cамерленго;
- Апостол палатасининг бош аудитори;
- Апостол палатасининг бош ғазначиси;
- Ҳазрати маёрдомо.
- Учинчи коллеж ҳаворий протонотариаллардан ташкил топган;
- Тўртинчиси — Рота Рим судининг аудиторлари;
- Бешинчиси — Апостол палатасининг уламолари;
- Олтинчи — референдумлар ва маслаҳатчилар (овоз бериш ҳуқуқига эга) Апостол имзоси.