Protaktiniy
Протактиний (юн. протос — биринчи ва актиний; лотинча, Протаcтиниум), Па — радиоактив кимёвий элемент. Тар-тиб рақами 91, атом массаси 231,0359, актино-идларга киради. Турғун изотопи йўқ. 12 та радиоактив изотопи маълум, энг узоқ мавжуд бўлувчи изотопи 23|Ра (Т’/2=32400-йил) 1917-йилда швед минералоги ва кимёгари Ю. Ган билан австралиялик физик ва радиокимёгар Протактиний Мейтнер, уларга боғлиқ бўлмаган ҳолда инглиз радиокимёгарлари Протактиний Содди ва Кранстонлар томонидан уран рудаси чиқиндисидан топилган. 23|Ра а — заррача чиқариб актинийга айлана-ди: 23|Ра -> 227Ас+Не+.
Ер пўстининг масса жиҳатидан 110"10% иниташкил этади. Соф Протактиний кумуш ранг-оқ, ялтироқ, болғаланувчан металл, ҳавода оксидланиб қораяди. Зичлиги 15,4 г/см³. Бирикмаларда 3 ва 5 валентли. Кимёвий хоссаларига кўра, Та, Нб, Ти ва Зр га ўхшайди.[1]
Манбалар
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | ||||||||||||||||||||||||||||
| 1 | Ҳ | Ҳе | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2 | Ли | Бе | Б | C | Н | О | Ф | Не | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3 | На | Мг | Ал | Си | П | С | Cл | Ар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4 | К | Cа | Сc | Ти | В | Cр | Мн | Фе | Cо | Ни | Cу | Зн | Га | Ге | Ас | Се | Бр | Кр | |||||||||||||||||||||||||||
| 5 | Рб | Ср | Й | Зр | Нб | Мо | Тc | Ру | Рҳ | Пд | Аг | Cд | Ин | Сн | Сб | Те | И | Хе | |||||||||||||||||||||||||||
| 6 | Cс | Ба | Ла | Cе | Пр | Нд | Пм | См | Эу | Гд | Тб | Дй | Ҳо | Эр | Тм | Йб | Лу | Ҳф | Та | W | Ре | Ос | Ир | Пт | Ау | Ҳг | Тл | Пб | Би | По | Ат | Рн | |||||||||||||
| 7 | Фр | Ра | Аc | Тҳ | Па | У | Нп | Пу | Ам | Cм | Бк | Cф | Эс | Фм | Мд | Но | Лр | Рф | Дб | Сг | Бҳ | Ҳс | Мт | Дс | Рг | Cн | Нҳ | Фл | Мc | Лв | Ц | Ог | |||||||||||||
| 8 | Ууэ | Убн | Убу | Убб | Убт | Убқ | Убп | Убҳ | Убс | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |