Пряникли соус (олмонча: Лебкученсауcе , олмонча: Пфефферкученсауcе ) — Силезя, немис, чех, поляк ва Ашкенази яҳудий ошхонасининг тегишли таомлари гуруҳи; иккинчи таомлар учун соус (гоҳида — ширин соус), унинг асосий таркибий қисми майда майдаланган ва сабзавотли булёнда ёки сут, қаймоқли пишириқда намланган. Германияда соусни тайёрлаш учун махсус соусли пряниклар ишлатилади, аммо оддийлар ҳам унинг ўрнини босувчи сифатида ишлатилиши мумкин.

Силезия оқ колбаса (wеиссwурст) прйникли соусининг жуда қуюқ тури билан.

Ачиқроқ соус учун асос партернск, селдерей ва сабзидан тайёрланган сабзавотли булёндир. Тайёрланган булёнга майдаланган пряниклар қўшилади. Таъмнинг қўшимча жиҳатларини бериш учун соусга заиф пиво ёки гўштли булён, майдаланган бодом, майиз, баъзан майда тўғралган чиўчқа гўшти қўшилади. Танланган рецептга қараб, занжабил соуси жуда суюқ ёки бўтқа каби қуюқ бўлиши мумкин.

Олинган соус оқ колбаса (wеиссwурст), Силезиан картошка клёцка, карп (айниқса, Австрия ва Чехия Республикасида машҳур бўлган тури), шунингдек, бошқа гўшт ва балиқ овқатлари билан дастурхонга хизмат қиладилар. Гарнирлар кўпинча картошка ва тузланган карам.

Рождество арафасида столга пряникли соусини, айниқса Силезияда анъанавий ҳисобланади, шунинг учун уни Рождество соуси ҳам деб аташади (олмонча: Wеиҳначцсауcе ).

Бундан ташқари, Германияда пряникли соусини Полша соуси деб аташ мумкин (олмонча: Полнисче Сауcе ), Россияда ва посцовет ҳудудида бўлса, бутунлай бошқача таом Полша соуси деб аталади[1].

Ушбу таомнинг турли хил турлари учун бошқа немис номлари қуйидагиларни ўз ичига олади: жигарранг соус (олмонча: Брауне Сауcе ) ва Боҳем соуси (олмонча: бöҳмисче Сауcе ).

Ширин турида майда тўғралган пряникли пирожноэ иссиқ сут ва қўлда кўпиртирилган қаймоқ билан аралаштирилиб, ширин таомлар учун қўшимча сифатида ишлатилади[2].

Ашкенази ошхонасида пряник соуси эсик флейш, пряник соусидаги мол гўштини тайёрлаш учун ишлатилади[3][4]. Ашкенази яҳудийларининг шарққа кўчирилиши билан майдаланган пряник ушқолари арзонроқ қора нон билан алмаштирила бошланди.

Пряник соуси ҳужжатлаштирилган қадимги немис таомларидан биридир. Пряник соуси рецепти ХВ-асрнинг охирида яратилган ва Теутоник орденининг қал’а ошхоналарида ишлатиладиган 34 та рецептни ўз ичига олган Кöнигсберг пазандалик қўлёзмасида топиш мумкин.

Яна қаранг

Манбалар

Адабиётлар