Психоз психиатриядаги асосий тушунчадир . Илгари барча турдаги руҳий касалликлар учун шу ном берилган[1]. Бугунги кунда бу атама галлюцинациялар, босинқирашлар, ҳақиқатни йўқотиш ёки эго бузилишлари билан тавсифланган ноаниқ белгиланган комплекс белгиларини (синдромини) тасвирлайди. Баъзи касалликларда аффектив аломатлар ҳам психозлар билан боғлиқ.

Психоз

Ушбу турли хил аломатлар алоҳида ёки комбинацияланган ҳолда пайдо бўлиши мумкин.

Психозлар турли касалликларда пайдо бўлиши мумкин. Касалликни аниқлаш фақат эҳтиёткорлик билан ташхис қўйиш орқалигина мумкин.

Терапия касаллик ва симптомларга боғлиқ. Ўз- ўзидан шифо бўлмаса, даволаш кўпинча нейролептик моддалар амалга оширилади.

Келиб чиқиши

Психоз атамаси биринчи марта 1841-йилда Карл Фридрих Канстатт томонидан, сўнгра яна 1845-йилда Эрнст вон Феучтерслебен томонидан киритилган. 1846-йилда Карл Фридрих Флемминг жисмоний келиб чиқиши (соматогенез) ҳақида шундай ёзган: "Руҳий касаллик ёки психоз ҳиссий орган воситачилигида руҳда илдиз отади. <<Руҳий касалликнинг кейинги сабаби тана аʻзоларининг касаллигидир».


Психоз билан оғриган одамни психотик деб аташган.

"Психоз" сўзи одатда психиатрияда руҳий бузилиш, руҳий касаллик ва ақлдан озиш атамалари билан бир қаторда 1875-йилда пайдо бўлган. У немис тилига франсузча техник атамалар тарзида франсузча тугайди, яʻни қадимги юнонча псйчē ( ψυχή ), "жон", "руҳ" ва -осис ( -οσις ), "давлат" сўзларидан келган.

Психотик касалликларнинг таснифи

Тарихий жиҳатдан, ривожланиши психиатр Эмил Краэпелинга бориб тақаладиган триадик тизим бутун психиатрик касалликлар таснифида устунлик қилди. Триадик тизим психозларни органик (жисмоний жиҳатдан оқланиши мумкин бўлган) ва эндоген (“жисмоний жиҳатдан оқланмайдиган”) психозларга ажратади. Эндоген психозларнинг яна бир бўлиниши 1899-йилда Краэпелиннинг психиатрия дарслигининг 6-нашрида содир бўлди , унда у деманс праэкокс (кейинчалик Эвген Блеулер томонидан шизофрения деб аталади) билан маник-депрессив жиннилик ( биполяр бузуқлик ) билан таққосланган. ИCД-10 парадигма ўзгариши содир бўлди: касалликларнинг этиологик асосли таснифидан воз кечилди, асосий эʻтибор касалликнинг боришини (вақт мезони) ўз ичига олган тавсифий таснифга ўтказилди.

Бироқ, ҳозирда қўлланадиган диагностика қўлланмаларининг ҳеч бири психоз атамасининг таʻрифини бермайди. Психоз бугунги кунда ҳам алданишлар, галлюцинациялар, кататония ёки эҳтимол оғир ҳаяжонланиш ҳолатлари билан боғлиқ бўлган барча руҳий касалликлар ва ҳолатлар учун ноаниқ атама сифатида ишлатилади.[2].


Операцион диагностика ва ИCД-10 ва ДСМ-5 ўртасидаги фарқлар туфайли, ҳозирги вақтда жуда кўп касалликлар мавжуд ва шунинг учун психозни мумкин бўлган аломат сифатида кўрсатадиган кодлар мавжуд. Замонавий психиатрия психозларни биринчи навбатда тавсифловчи ва вақтинчалик курс мезонларига кўра фарқлайди. Ноорганик (ёки „эндоген“) ва органик (ёки „экзоген“) психоз ўрнига психиатрик касалликдан келиб чиққан психоз ривожланиши учун бирламчи психоз ва соматик касалликдан ривожланиши учун иккиламчи психоз атамалари ҳам қўлланади. инглиз тилида сўзлашувчи мамлакатларда қўлланади.

Сабаблари

Ҳозирги вақтда (2018-йил ҳолатига кўра) энг кенг тарқалган ишлайдиган гипотеза заифлик-стресс моделидир : Бунга кўра, мойиллик (мойиллик ; генетик ёки пренатал) қўзғатувчи сифатида қабул қилинган кейинги стресс билан ўзаро таъсир қилади.[3] Стресс омиллари қуйидагилар бўлиши мумкин:

  • ҳомиладорлик пайтидаги онанинг стресси[4] ёки туғилган жойи каби пре- ва перинатал омиллар;
  • Иммунитет тизимига таъсири (болалар инфекциялари),
  • боланинг ижтимоийлашуви ва психологик ривожланиши;
  • мия тузилишидаги анатомик ва функционал оғишлар,
  • мияга механик таъсир (масалан. Б. краниосеребрал травма ёки ўсмалар билан),
  • гормонал таъсирлар,
  • дорилар ва дорилар,[5]
  • шунингдек, турли соматик касалликлар (отоиммун / ревматик, эндокрин).

Шизофрения психозларида допамин гипотезаси модели тарихан ишлаб чиқилган бўлиб, у допаминержик нейронларнинг дисрегуляциясини тавсифлайди. Бу миянинг турли ҳудудларида узатишнинг кам/ҳаддан ташқари ишлашига олиб келади. Тасвирий далиллар (ўткир психозли шизофрения билан оғриган беморларда стриатумда допаминнинг кўпайиши) ва допамин рецепторлари агонистларининг таъсири ёки -Касаллик йўлидаги антагонистлар бу тезисни қўллаб-қувватлайди.

Психоз турлари

Психозлар фақат аломат ёки бузилиш синдроми ва шунинг учун алоҳида бузилиш сифатида кодлаш мумкин эмас, чунки психоз асосий бузилиш ташхисини талаб қилади. Ушбу касалликларни тахминан органик ва ноорганик касалликларга бўлиш мумкин.

Органик психозлар

Органик (соматик) психозлар аниқланган органик касалликлар билан юзага келади. Бунда кўплаб касалликларни кўриб чиқиш мумкин:

Ноорганик психозлар

Ноорганик (психиатрит) психозли касалликларга қуйидагилар киради:

Органик психозлар

Бошқа психозлардан фарқли ўлароқ, органик сабабларни органик психозларда аниқ аниқлаш мумкин. Бунда қуйидаги психозлар ривожланади:

  • марказий асаб тизимининг касаллигига асосланган (масалан. Б. деманс, малигн неоплазмалар ёки қон айланиши ва метаболик касалликлар каби бошқа жисмоний касалликлар каби дегенератив жараёнларда)
  • ташқи зарар натижасида (масалан, Б. травматик мия шикастланиши)
  • мия фаолиятини бузадиган баъзи дорилар, дорилар ёки бошқа моддалар томонидан
  • вақтинчалик вақтинчалик синдром сифатида жарроҳлик аралашувлар билан боғлиқ

Аломатлари

Галлюцинациялар

Даволаш

Иложи борича, органик психозлар асосий касалликни даволаш орқали, масалан, психозни қўзғатадиган дори-дармонларни ёки дори-дармонларни қабул қилмаслик орқали даволанади, акс ҳолда нейролептиклар юзага келиши мумкин.

Моддадан келиб чиққан психоз

Моддадан келиб чиқадиган психоз (шунингдек, гиёҳвандлик, токсик ёки гиёҳвандлик психозлари) – бу бир ёки бир нечта психотроп моддалар томонидан қўзғатилган психотик касаллик. Моддадан келиб чиққан психозлар вақтинчалик ёки доимий бўлиши мумкин. Психозларни қўзғатиши мумкин бўлган моддалар турли тоифаларга бўлиниши мумкин: Бошқа нарсалар қаторида, стимуляторлар, эритувчилар, дори-дармонлар, ўсимлик токсинлари ва маст қилувчи моддалар мавжуд бўлиб, уларнинг истеъмоли тегишли хавф туғдиради. Мисоллар: спирт, [6] амфетаминлар,[7][8] бензодиазепинлар,[9][10][11][12] кофеин,[13][14] кокаин, ЛСД,[15] ] МДМА, айрим антибиотиклар, ва янги психоактив моддалар .[16] ТҲC ўз ичига олган нашанинг мумкин бўлган психоз қўзғатувчи таъсирининг кўрсаткичлари тегишли соғлиқни сақлаш маълумотларини асослайди.[17]

Ноорганик психозлар

шизофрения психозлари

Психоз атамаси шизофрения билан тенглаштирилмайди. Соябон атама сифатида у органик ва аффектив психозларни, шунингдек, узоқ давом этадиган бузилишнинг бир қисми бўлмаган индивидуал психотик эпизодларни ўз ичига олади (хронификация).

Аломатлари

Буларга, биринчи навбатда, алданишлар ва турли хил галлюцинациялар (сезги бузилишлари) киради.

Бугунги диагностика қўлланмалари (ВОЗ ДСМ-5 ёки ИCД-10) ижобий аломатлар ва салбий аломатлар ўртасида фарқ қилади. Иккинчиси ҳаракатчанлик ва мулоқотнинг этишмаслиги ва баъзи ҳолларда когнитив нуқсонларда намоён бўлади. Салбий аломатлар кўпинча ўткир психотик фазадан кейин кузатилади ва ижобий аломатларга қараганда даволаш қийинроқ. [18]


Бутун дунё аҳолисининг тахминан бир фоизи ҳаёти давомида шизофрения психозини ривожлантиради (умр давомида тарқалганлик). Турли маданиятлар ўртасида частотада кам ёки умуман фарқ йўқлиги кўринади. Бироқ, шахслар ёки уларнинг ота-оналари иммигрант бўлса, хавф икки баравар ортади.[19] Сўнгги ўн йилликларда касалланиш кўпаймаган. Агар ота-онадан бири таъсирланган бўлса, касалликнинг ривожланиш хавфи 10 га яқин %, амаки ва холаларда 2 атрофида %, бир хил эгизакларда эса 50 га яқин %. Эркакларда касалликнинг ривожланиш хавфи 18 ёшдан 23 ёшгача бўлган даврда энг юқори даражага этади. ҳаёт йили ва 23 ёшдан 28 ёшгача бўлган аёллар учун Ёш. Частотаси бўйича, бошқа томондан, жинслар нисбати мувозанатли.[20]


Курс

Тахминан 10-20% ҳолларда бир марталик психотик эпизод сифатида қолади. Тахминан ярмида такрорий алевленмелер ва улар орасида муаммосиз босқичлар мавжуд. 20-30 атрофида Беморларнинг% ида такрорий алевленме ва қўшимча доимий заифлик мавжуд.[21]

Дори воситалари билан даволаш учун турли хил нейролептиклар танлови мавжуд. Ўткир фазалардан ташқари, узоқ муддатли нейролептиклар – агар улар мунтазам равишда қабул қилинса – янгиланган фазаларни олдини олишлари мумкин.

даволаш

Беморнинг турли хил антипсикотик дориларга бўлган муносабати жуда хилма-хилдир ва турли хил шизофрения турларининг мавжудлиги билан боғлиқ.

Дори-дармонларни даволашдан ташқари, индивидуал ҳолатга қараб, ижтимоий- терапевтик чоралар ҳам қўлланади. Булар иш жойини сақлаш, бошпана иш, ёрдам турмуши, касалликнинг бир қисми сифатида йўқолган меҳнат қобилиятини тиклаш бўйича эрготерапевтик чора-тадбирлар, кундалик тузилмани қуриш, стресс тести ёки психотерапия ўтказиш билан боғлиқ. Агар семптомлар энди ўткир бўлмаса, психозни реабилитация қилиш имконияти мавжуд.

Аффектив психозлар

ИCД-10 га кўра, руҳий касалликлар мавжуд, уларнинг баъзилари психотик аломатлар билан бирга пайдо бўлиши мумкин. Бунга қуйидагилар киради:

  • Ф30.2 – Психотик белгилар билан мания (масалан. улуғворлик хаёллари ёки товушларни эшитиш каби галлюцинациялар каби алданишлар)
  • Ф31.2 – Биполяр кайфият бузилиши, психотик аломатлар билан ҳозирги маник эпизод
  • Ф31.5 – Биполяр аффектив бузилиш, психотик аломатлар билан ҳозирги асосий депрессив эпизод
  • Ф31.6 – Биполяр аффектив психоз, ҳозирги аралаш эпизод
  • Ф32.3 – Психотик аломатлар билан асосий депрессив эпизод

Психозни даволаш асосий касалликка боғлиқ. Бирламчи психозлар учун кенг тарқалган модел антипсикотиклар билан мултимодал даволаш, психотерапия[22][23][24] ва турли даражада ва оғирликдаги касалликка қараб социотерапия. Иккиламчи психозларда асосий эътибор сабабчи касалликни даволашга қаратилади.

Ўткир манияни нейролептиклар билан даволаш мумкин. Фазали профилактика учун литюм терапияси ва баъзи антиэпилептик препаратлар мавжуд. Антидепрессантлар депрессияни даволаш учун фармакотерапиянинг бир қисми сифатида ишлатилиши мумкин. Оғир депрессия учун дори терапияси ва психотерапиянинг комбинацияси тавсия этилади. Агар керак бўлса, шизофрения психозлари каби мания ва оғир депрессия учун бир хил ижтимоий- терапевтик чоралар мос келади.

Терапия

Психозни даволаш асосий касалликка боғлиқ. Бирламчи психозлар учун кенг тарқалган модел антипсикотиклар билан мултимодал даволаш, психотерапия ва турли даражада ва оғирликдаги касалликка қараб социотерапия.

Тиббий терапия

Антипсикотикларни қабул қилиш 1960-йиллардан бери ўткир психоз учун стандарт терапиянинг бир қисми бўлиб келган.[25] Уларни эски, типик деб аталадиган ва замонавий, атипик антипсикотикларга бўлиш мумкин. Экстрапирамидал ҳаракат бузилишлари кўпинча типик антипсикотиклар билан, ҳатто терапевтик дозаларда ҳам пайдо бўлса, атипик антипсикотиклар билан улар одатда фақат сезиларли даражада юқори дозаларда юзага келади, шунинг учун биринчи даражали терапия учун атипик антипсикотиклар афзалроқдир. Антипсикотикларнинг турли таъсири туфайли (масалан. Б. салбий аломатлар бўйича, антидепрессив таъсир) ҳозирги клиник кўринишга эҳтиёткорлик билан тузатиш керак. Антипсикотиклар одатда фақат симптомларни энгиллаштиради ва даволаш эмас. Бироқ, эрта қўллаш руҳий касалликнинг ривожланишини тўхтатиш (ўзгартирилган нейрон тармоқларининг нейротоксик таъсири туфайли) симптомларнинг сурункали бўлишига йўл қўймаслиги мумкин.

Псикозларни даволашда антипсикотикларнинг таъсири кенг қамровли ўрганилган ва юқори даражадаги далилларга эга. Улар плацебодан аниқ устундир.[26] Бироқ, беморлар антипсикотикларга бошқача муносабатда бўлишади, шунинг учун турли дорилар билан бир нечта терапия уринишлари керак бўлиши мумкин.

Кам ёки умуман дори-дармон билан даволанишга уринишлардан бири бу Сотериа даволашдир.

Социотерапия

Дори-дармонлар билан даволашдан ташқари, индивидуал ҳолатга қараб, ижтимоий- терапевтик чоралар ҳам қўлланади.

Психотерапия

Психотерапевтик усуллар симптомларни даволаш учун ҳам, ўткир босқичларнинг олдини олиш (фазали профилактика) ва касалликнинг оқибатларини бартараф этиш учун ҳам қўлланади. ДГППН С3 даволаш бўйича кўрсатмалари шизофрения психозларини даволаш учун нафақат когнитив хулқ-атвор терапиясини, балки метакогнитив тренингни ҳам тавсия қилади.

Диагностика

Стандарт диагностика одатда қуйидагиларни ўз ичига олади:

  • батафсил анамнез (шу жумладан. Шахсий ва оилавий анамнез, агар мавжуд бўлса, биографик анамнез хорижий ва гиёҳвандлик тарихи),
  • тиббий ва неврологик текширув,
  • қон намуналари ва лаборатория кимёвий таҳлиллари;
  • краниал компютер томографияси (КТ) ёки магнит-резонанс томография (МРИ), эҳтимол ангиография (CТА, МРА) билан кенгайтирилган;
  • Спиртли ичимликларни понксиён қилиш ва олинган суюқликни лаборатория таҳлили,
  • электроэнсефалограмма (ЭЭГ),
  • нейропсикологик тестлар,
  • шахсият тести.

Диагностикадаги қийинчиликлар

Психозларга нотўғри ташхис қўйиЛИшИ мумкин. Чегарадаги шахсият бузилиши каби шахсиятнинг бузилиши психотик деб талқин қилиниши мумкин, айниқса психозлар чегарадаги шахсият бузилишида ҳамроҳ бўлиши мумкин.[27][28][29] Темпорал лобдаги эпилептик фаоллик, масалан, конвулсив бўлмаган статус эпилептикус ҳам психозни қўзғатиши мумкин. Ташхис қўйишда олдинги ҳолатлар ва қўшимча симптомларни ҳисобга олиш керак, чунки бирламчи (органик бўлмаган) психоз – бу истисно ташхисидир. Антипсикотик терапия клиник кўринишни (симптомларни) бузиши ёки седасён орқали симптомларни маскалаши мумкин.

Шу нуқтаи назардан, диабетес меллитус, эпилепсия ёки порфирия каби метаболик касалликлар каби олдинги касалликларга алоҳида эътибор берилиши керак. Метаболик касалликлар, айниқса, қийинчилик туғдиради, чунки улар жуда ўзгарувчан симптомларни келтириб чиқариши мумкин ва баъзи касалликларда антипсикотик дорилар контрендикедир .

Психознинг оқибатлари

Психозли одамларда бошқа касалликларга чалиниш ёки уларнинг хатти-ҳаракатлари туфайли зарар кўриш хавфи ортади. Уларнинг ўзини ўлдириш даражаси ошади (умр бўйи хавфи 34,5% гача). Улар кўпинча ўзига қарам бўлган хатти-ҳаракатларга мойил бўладилар (ҳаёти 74%) ва тез-тез уйсиз қолишади (ҳар йили 5%). Психоз билан касалланганлар ҳам жиноят қурбони бўлиш эҳтимоли кўпроқ (уч йил ичида 38%) ва ўзлари оддий аҳолига қараганда тез-тез зўравонлик жиноятлари учун судланадилар.

Психоз ва санъат

2012-йилда психоаналитик Ставрос Ментзос психоз белгиларининг „ижодий жиҳатлари“ билан шуғулланган.[30] 2009-йилда олдинги нашрига таяниб, у симптомлар функциясини батафсил тақдим этган, шунингдек, у „ҳимоя функциясини“ „психотик аломатлар“ га боғлаган ва симптомларнинг шаклланишини „ижодий“ жараён билан ҳаёлида таққослаган. Баъзи замонавий рассомлар учун бу „илҳом манбаи“ дир, лекин шунинг учун у „ортиқча баҳоланади“.

10-да 1765 йилги Ватанпарварлик жамиятининг 2002 Гамбург коллоквиумида Сюзанна Хилкен ўзининг " Психоз ва санъат " номли маърузасини ўқиди. стигма ва эмансипация ўртасида . Хилкен психоз ва санъат ёки тегишли мавзулар бўйича нашрлар сонини „зўрға бошқариб бўлмайдиган“ деб таърифлади.[31] Ўзини тасвирий ва саҳна санъати билан чеклаб, у қуйидаги фарқни қўйишни тавсия қилди: санъат суб’экти (предмети) сифатида психоз билан оғриган одамлар ва психоз даврида бадиий фаолликни бошлаган беморлар, шунингдек, вақтинча ёки сурункали касалликдан азият чекадиган рассомлар. психоз билан касалланиш.[31]

Таклиф этилаётган тафовут ўз йўлини топишга ёрдам беради, чунки бу уч гуруҳ ўртасида ҳам, уларнинг клиник кўринишларига ҳам тегишли фарқ ҳар доим ҳам амалга оширилмайди. Масалан, Питер Аллик замонавий рассом бўлиб, ўзлари касал бўлмасалар ҳам, санъатларининг бир қисмини психоз мавзусига бағишлайдиган биринчи рассомлар гуруҳига кирадилар. Эстониялик рассом ва босмачи Тартудаги Санъат музейидаги кўргазмаларидан бирига " Ўстирилган шизофрения " номини берган. Ҳилкен Париждаги ўша пайтдаги машҳур Ҳôпитал де ла Салпетриèре касалхонасида беморларнинг портретларини яратган Теодор Герикони, балки Гоя ёки Франс Ҳалсни ҳам эслатарди.

Иккинчи гуруҳ учун кўпинча на психоз ва бошқа руҳий касалликлар, на психознинг баъзан сезиларли даражада фарқ қиладиган курслари ўртасида фарқланмайди. Бу гуруҳ Адолф Wöлфли ва Август Наттерер каби турли хил рассомларни ўз ичига олади. Бироқ, бу беморларнинг санъати уларнинг шифокорлари кўмагида камдан-кам ҳолларда эътиборни жалб қилмаган. Янги шартлар - каби Б. брут турлари – ўзини намоён қилди ва бутун коллекциялар пайдо бўлди, масалан, Принзҳорн коллекцияси . Австриялик психиатр Лео Навратил „шартли санъат“ атамасини яратди, бу ҳақда нашр этди ва стационар психиатрик беморларнинг санъатига содиқлиги учун шарафланди.[32] Шу билан бирга, у қаттиқ танқидга учради - 1976 йилда австриялик ёзувчи Герхард Рот ва 1979 йилда журналист Эрнст Клеэ томонидан.

Cамилле Cлаудел : Л'Âге мûр, 1902-йилги Орсей музейидаги бронза ҳайкал. Гипсдаги биринчи версия 1893-йилда Родин музейида

Учинчи гуруҳ учун, яъни ҳаётлари давомида психоз билан оғриган рассомлар учун, масалан, Волфганг Ҳаллманн ёки Лоуис Wаин каби кўплаб мисоллар мавжуд. Хилкен бадиий фаолликни оширувчи ёки аксинча, ижодий фаолияти психозда тўхтаб қолган рассомларни алоҳида ажратиб кўрсатди. Бошқалар услубда сезиларли ўзгаришларга дуч келишади ва бошқаларнинг ишига касаллик таъсир қилмаган кўринади. Мессершмидт ва ван Гогдан ташқари, у ўзини франсуз ҳайкалтароши Камил Клоделга (1864-1943) бағишлади, у учун у турли ижодий даврларни тасвирлаб берди; у ниҳоят ўз ишини, имкони борича йўқ қилди, ижодий фаолиятини тўхтатди ва ҳаётининг сўнгги 30 йилини ўз хоҳишига қарши психиатрия клиникасида ўтказди.[33] Клоделнинг ҳаётий фаолияти 2017-йилнинг май ойида Ногент-сур-Сеине шаҳрида ўз музейининг очилиши билан тақдирланди. Унда „дунёдаги энг катта Камил Клодел коллексияси“ жойлашган. [34]

Клоделнинг ҳаёти, унинг атрофида кўплаб афсоналар ўсиб чиққан, Б. Купер, 2008-йилда Лондон Кинғс коллежининг кекса ёшдаги психиатрия кафедраси профессори, замонавий интерактив моделлар асосида.[35] Бунинг учун Купер клиникадаги материаллар ва шундан кейин нашр этилган биографияни баҳолади. У Клодел бир-бирига боғланган иккита синдромни ифодалаган деган хулосага келди. Шубҳасиз, у учун 41 ёшида Клодел доимий алданишлар ва заҳарланиш қўрқуви билан параноид психозни ривожлантирди. Бундан ташқари, жиддий ўз-ўзини эътиборсиз қолдириш, ижтимоий изоляция ва олдинги турмуш даражасини рад этишнинг комбинацияси самарали бўлди, бугунги кунда Диоген синдроми сифатида танилган.

Купер унинг психозини алданиш бузилиши деб таснифлайди, лекин қатъий айтганда, бу паранойя (идрокларни хаёлий қайта ишлаш), парафрения (аниқ аломатларга эга кечки шизофрения) ва шизофрения ўртасидаги ноаниқ соҳага тўғри келади.[36] Купер касаллигининг сабаби учун ўсимлик ва атроф-муҳитнинг ғайритабиий ўзаро таъсирини айблади. Клоделнинг ҳолатида психотик мойиллик аниқ ижодий истеъдод билан боғлиқ. Унинг санъати, гарчи у ҳиссий тўқнашувларнинг рамзи бўлса-да, уни " касаллик " деб эътибордан четда қолдирмаслик керак.[37] Бунинг ўрнига, Клоделнинг ижодкорликка бўлган ички интилиши ва унинг руҳий беқарорлигининг мумкин бўлган умумий сабабидан қатъи назар, унинг ҳаёт йўлининг икки хил „чизиқлари“ ўзаро таъсир қилди, шунда руҳий беқарорлик давом этаётган ижтимоий қийинчиликлар остида ниҳоят устунлик қилди.[38]

Адабиёт ва театр

Томас Мелле ўзининг кўп мукофотга сазовор бўлган Диэ Wелт им Рücкен китобида ўзи бошдан кечирган ва азобланган биполяр психоз эпизодларининг ички қарашларини тасвирлайди. Девид Хюгендик Диэ Зеит газетасида шундай деди: "Кимдирда мураккаб уят ҳисси билан китоб ўқиш камдан-кам учрайди. Инсон ўз ичида пайдо бўладиган иккиланишдан уялади, чунки у ўзини босиб кетган ёки оёқ ости қилинган, музлаб қолган ва қайта-қайта қувноқ ҳис қилади. […] Ва сиз уяласиз, чунки сиз бу китоб ажойиб адабиёт эканлигига ишончингиз комил, лекин эҳтимол бу бўлишни англатмайди, балки ўз-ўзини кашф қилиш, ҳар қандай ҳолатда ҳам фақат муаллифга тегишли фожиали, ҳақиқий воқеадир. ўқувчи эмас, балки шарҳловчиларнинг хурсандчилиги ҳам эмас.[39]

2017-йилда Мелленинг касаллик тасвири биринчи марта Вена шаҳрида, Академия театрида Ян Боссе раҳбарлигида Ёахим Меерхоф бош актёр сифатида спектакл сифатида намойиш этилди. Волфганг Кралиcек Сüддеуцче Зеитунг газетасида спектакл ҳақидаги таассуротларини шундай сарҳисоб қилди: „Бирор нарса нотўғри эканини тушуниш учун биполяр бўлиш шарт эмас. Ҳар биримиз билан, балки дунё билан ҳам. Китобнинг қутқарувчи бўлиши бу оқшомни театрда қолдирадиган тасалли берувчи фикрдир.[40]

Ташхисга танқид

Психиатрлар Томас Сзасз (1920-2012) ва Роналд Д. Лаинг, социолог Мишел Фуко сингари, ақлдан озиш (психоз) ва руҳий нормаллик каби атамалар об’эктив ташхис эмас, балки ижтимоий ва сиёсий таъсирга эга суб’эктив ҳукмлар деб ҳисоблайдилар.[41] Фуконинг фикрича, нормаллик ва жиннилик ўртасидаги чегара ижтимоий назорат учун ишлатилади. Клиник психиатрия энди фақат тиббий муассаса эмас, балки нормаларни яратувчи ҳокимият вазифасини бажаради.[42]


Психиатрияга қарши ҳаракат раҳбари Девид Купер жиннилик ва психоз ижтимоий маҳсулот эканлигига ишонган ва уларни ҳал қилиш учун инқилоб керак эди. Психоздан азият чекканларда у инқилобий салоҳияти ижтимоий тазйиқлар билан тўхтатилган инқилобчиларни кўрди.

Ҳужжатли филмлар

  • Сотериа Берн. Ўткир . Швейсария 2013 йил, режиссёр: Лейла Кüҳни – Сотериа Берн ҳақидаги ҳужжатли филм (1-қисм), юқори немис субтитрлари билан Швейсария диалекти[43]
  • Сотериа Берн. интеграция . Швейсария 2013 йил, режиссёр: Лейла Кüҳни – Сотериа Берн ҳақидаги ҳужжатли филм (2-қисм), юқори немис субтитрлари билан Швейсария диалекти[44]
  • Сотериа Берн. Суҳбат. Швейсария 2013 йил, режиссёр: Лейла Кüҳни – Сотериа Берн ҳақидаги ҳужжатли филм (3-қисм), юқори немис субтитрлари билан Швейсария диалекти[45]
  • бошида совуқ . Германия 2010 йил, Режиссёр: Гамма Бак – актриса ва режиссёр Гамма Бакнинг ҳужжатли ва автопортрети.
  • Ҳамма нарсани ютиб юборманг, Германия 2015 йил, режиссёрлар: Себастян Wинкелс, Жана Калмс, Пиэт Столз – Психотроп дориларни қабул қилиш ҳақида ҳужжатли филм.

Подкаст

" Раҳмат, яхши! “- Подкастда мустақил журналист ва бошловчи Мириам Довудванди немис поп-маданиятининг машҳур кишилари билан руҳий саломатлик мавзусидаги тажрибалари ҳақида суҳбатлашмоқда. У буни мунтазам равишда амалга ошириш учун мутахассисларни таклиф қилади, масалан, феврал ойида (2022-йил 10-феврал) " Др. Керем Бöге шизофрения ва психозлар ҳақида ", унда психолог Др. Керем Бöге психозлар мавзусидаги триггерлар ва клиşэлар ҳақида маълумот берди.


Даниэл Якубовски ва Самуэл Баер иштирокидаги " 50 дақиқа " подкасти " Психозлар " подкасти эпизодига бағишланган (15. 2019 йил феврал) шунингдек психознинг клиник кўриниши.

Адабиёт

Кўрсатмалар

Кириш

  • Жеймс Б. МакКарти (таҳрир.): Псйчосис ин чилдҳоод анд адолесcенcе Роутледге, Ню-Ёрк 2015 йил, ИСБН 978-1-136-73896-8 .
  • Паоло Фусар-Поли, Стефан Ж. Боргвард, Филипп МакГуайр (таҳрирлар.):Вулнерабилитй то Псйчосис: Фром Неуросcиэнcес то Псйчопатҳологй. Психология матбуоти, Ню-Ёрк 2012, ИСБН 978-1-136-59639-1 .
  • Хайнц Хефнер ва а. (Эд.):Псйчосен – Фрüҳеркеннунг унд Фрüҳинтервентион: дер Прахислеитфаден, 23 та жадвал, Счаттауэр Верлаг, Штутгарт 2012, ИСБН 978-3-7945-2704-5 .
  • Рудолф Н Кардинал, Эдвард Т Буллморе: Тҳе Диагносис оф Псйчосис. Кембриж университети нашриёти, 2011, ИСБН 978-0-521-16484-9 .
  • Ёхан Кулберг: Тҳерапиэ дер Псйчосен: Эин интердисзиплинäрер Ансатз. Психиатрия Верлаг, Бонн 2008, ИСБН 978-3-88414-435-0 .
  • Дитер Бургин, Хайнер Менг (ҲРСГ): Чилдҳоод анд Адолесcент Псйчосис. Каргер тиббий ва илмий нашриёти, Базел 2004, ИСБН 978-3-8055-7706-9 .
  • Карл Леонҳард :Ауфтеилунг дер эндогенен Псйчосен унд иҳре дифферензиэрте Äтиологиэ (эд.): Ҳеллмут Бекманн, 8 ёш. Нашр, 54 жадвал, Георг Тҳиэме Верлаг, Штутгарт 2003, ИСБН 978-3-13-128508-9 .

Психотерапевтик даволаш усуллари

Психоаналитик асарлар

Яна қаранг

  • Пол Френç, Жо Смит, Девид Шиэрс, Менди Рид, Марк Рейн (таҳрирлар.): Промотинг Реcоверй ин Эарлй Псйчосис: А Праcтиcе Мануал Жоҳн Wилей & Сонс 2010, ИСБН 978-1-4443-1882-1 .
  • Майкл Т Cомптон, Бетҳ Броуссард: Тҳе Фирст Эписоде оф Псйчосис: А Гуиде фор Патиэнц анд Тҳеир Фамилиэс. Оксфорд университети нашриёти 2009, ИСБН 978-0-19-970700-3 .
  • Томас Бок : Умганг мит псйчотисчен Патиэнтен, Психиатрия-Верлаг, Бонн, 2003, 6. 2009 йил нашри, ИСБН 978-3-88414-332-2 .
  • Жозеф Бäумл : Псйчосен аус дем счизопҳренен Форменкреис: Ратгебер фüр Патиэнтен унд Ангеҳöриге, Леитфаден фüр профессионелле Ҳелфер, Эинфüҳрунг фüр интерессиэрте Лаиэн. 2, янгиланган ва кенгайтирилган нашр. Спрингер, Ҳеиделберг 2008, ИСБН 978-3-540-43646-1 .

Психоз ва санъат

Адабиётлар

  • Анна Сперк: Небен дер Wиркличкеит. Роман. Миттелдеуцчер Верлаг, Ҳалле (Саале) 2018, ИСБН 978-3-96311-014-6.[46]
  • Женс Жüттнер: Алс ич аус дер Зеит фиэл: Меин Wег дурч диэ параноиде Счизопҳрениэ. Пингулетта Верлаг, 2020, ИСБН 978-3-948063-11-5.
  • Клаус Гаугер: Меине Счизопҳрениэ. Верлаг Ҳердер, 2018, ИСБН 978-3-451-60049-4.
  • Жанине Берг-Пеэр: Счизопҳрениэ ист счеиßэ, Мама! Вом Лебен мит меинер псйчисч эркранктен Точтер. Фисчер Тасченбуч, 2013, ИСБН 978-3-596-18914-4.

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ Дуден: Геистескранкҳеит.
  2. ↑ Мичаэл Заудиг у. а.. [[[:Андоза:Гоогле Буч]] Тҳерапиэлехикон Псйчиатриэ, Псйчосоматик, Псйчотҳерапиэ]. Спрингер, 2006 — 600-бет. ИСБН 978-3-540-30986-4. 
  3. ↑ Паоло Фусар-Поли, Стефан Ж. Боргwардт, Пҳилип МcГуире (Ҳрсг.): Вулнерабилитй то Псйчосис: Фром Неуросcиэнcес то Псйчопатҳологй. Псйчологй Пресс, Неw Ёрк 2012, ИСБН 978-1-136-59639-1, С. 60 ф.
  4. ↑ А. С. Кҳашан, К. М. Абел, Р. МcНамеэ, М. Г. Педерсен, Р. Т. Wебб, П. Н. Бакер, Л. C. Кеннй, П. Б. Мортенсен: Ҳигҳер риск оф оффспринг счизопҳрениа фоллоwинг антенатал матернал эхпосуре то севере адверсе лифе эвенц. Ин: Арчивес оф генерал псйчиатрй. Банд 65, Нуммер 2, Фебруар 2008, С. 146–152, дои:10.1001/арчгенпсйчиатрй.2007.20. ПМИД 18250252.
  5. ↑ Рудолф Н. Cардинал, Эдwард Т. Буллморе. Тҳе Диагносис оф Псйчосис, 1, Cамбридге Университй Пресс, 2011 — 118-139-бет. ИСБН 978-0-521-16484-9. 
  6. ↑ Мичаэл Сойка. Псйчопатҳологиcал чараcтеристиcс ин алcоҳол ҳаллуcиносис анд параноид счизопҳрениа, 1990-03 — 255–9-бет. ДОИ:10.1111/ж.1600-0447.1990.тб06491.х. 
  7. ↑ Жаиме Диаз: Ҳоw Другс Инфлуэнcе Беҳавиор. Энглеwоод Cлиффс, Прентиcе Ҳалл 1996.
  8. ↑ Р. Тҳомасиус, Э. Гоузоулис-Майфранк у. а.: АWМФ-Беҳандлунгслеитлиниэ: Псйчисче унд Верҳалтенсстöрунген дурч Кокаин, Ампҳетамине, Эcстасй унд Ҳаллузиногене. Ин: Форцчритте дер Неурологиэ – Псйчиатриэ. 72, 2004, С. 679, дои:10.1055/с-2004-818531.
  9. ↑ М. C. Wҳите, Ж. Ж. Силверман, Ж. W. Ҳарбисон. Псйчосис ассоcиатед wитҳ cлоназепам тҳерапй фор блепҳароспасм, 1982-02 — 117–9-бет. ДОИ:10.1097/00005053-198202000-00010. 
  10. ↑ Р. Жаффе, Э. Гибсон. Cлоназепам wитҳдраwал псйчосис, 1986-06 — 193-бет. ДОИ:10.1097/00004714-198606000-00021. 
  11. ↑ Р. Ж. Ҳаллберг, К. Лесслер, Ф. Ж. Кане. Корсакофф-Лике Псйчосис Ассоcиатед Wитҳ Бензодиазепине Овердосаге, 1964-08 — 188–9-бет. ДОИ:10.1176/ажп.121.2.188. 
  12. ↑ Ҳ. Пéтурссон Ҳ. Тҳе бензодиазепине wитҳдраwал сйндроме, 1994-11 — 1455–9-бет. ДОИ:10.1111/ж.1360-0443.1994.тб03743.х. 
  13. ↑ Д. W. Ҳедгес, Ф. Л. Wоон, С. П. Ҳоопес. Cаффеине-индуcед псйчосис, 2009-03 — 127–9-бет. 
  14. ↑ Ж. М. Cеримеле, А. П. Стерн, Д. Жутрас-Асwад. Псйчосис фоллоwинг эхcессиве ингестион оф энергй дринкс ин а патиэнт wитҳ счизопҳрениа, 2010-03 — 353-бет. ДОИ:10.1176/аппи.ажп.2009.09101456. 
  15. ↑ Рудолф Н. Cардинал, Эдwард Т. Буллморе: Тҳе Диагносис оф Псйчосис. Cамбридге Университй Пресс, 2011, ИСБН 978-0-521-16484-9, С. 125–128.
  16. ↑ М. Э. Жоҳн, C. Тҳомас-Розеа, Д. Ҳаҳн: Батҳ Салц Абусе Леадинг то Неw-Онсет Псйчосис анд Потентиал фор Виоленcе. Ин: Cлиниcал счизопҳрениа & релатед псйчосес. Банд 11, Нуммер 2, Соммер 2017, С. 120–124, дои:10.3371/CСРП.ЖОРО.061314. ПМИД 24951715 (Ревиэw).
  17. ↑ Натионал Аcадемиэс оф Сcиэнcес, Энгинеэринг, анд Медиcине, Ҳеалтҳ анд Медиcине Дивисион, Боард он Популатион Ҳеалтҳ анд Публиc Ҳеалтҳ Праcтиcе, Cоммиттеэ он тҳе Ҳеалтҳ Эффеcц оф Марижуана: Ан Эвиденcе Ревиэw анд Ресеарч Агенда: Тҳе Ҳеалтҳ Эффеcц оф Cаннабис анд Cаннабиноидс. Тҳе Cуррент Стате оф Эвиденcе анд Реcоммендатионс фор Ресеарч Натионал Аcадемиэс Пресс, 2017, ИСБН 978-0-309-45304-2, С. 291–295.
  18. ↑ Жан Cонради, Маттҳиас Жäгер, Стефан Каисер. Упдате: Негативсймптоме – Псйчопатҳологиэ, Эпидемиологиэ, Патҳопҳйсиологиэ унд Беҳандлунгсоптионен. Зüрич Опен Репоситорй анд Арчиве, 2013. ДОИ:10.5167/узҳ-91302. 
  19. ↑ Ф. Боурқуэ, Э. ван дер Вен, А. Малла: А мета-аналйсис оф тҳе риск фор псйчотиc дисордерс амонг фирст- анд сеcонд-генератион иммигранц. Ин: Псйчологиcал медиcине. Банд 41, Нуммер 5, Маи 2011, С. 897–910, дои:10.1017/С0033291710001406. ПМИД 20663257 (Ревиэw), ПДФ.
  20. ↑ Жосеф Бäумл: Псйчосен аус дем счизопҳренен Форменкреис: Ратгебер фüр Патиэнтен унд Ангеҳöриге, Леитфаден фüр профессионелле Ҳелфер, Эинфüҳрунг фüр интерессиэрте Лаиэн. 2., актуалисиэрте унд эрwеитерте Ауфлаге. Спрингер, Ҳеиделберг 2008, ИСБН 978-3-540-43646-1, С. 39 ф. (ГооглеБоокс) унд С. 9.
  21. ↑ Жосеф Бäумл: Псйчосен аус дем счизопҳренен Форменкреис: Ратгебер фüр Патиэнтен унд Ангеҳöриге, Леитфаден фüр профессионелле Ҳелфер, Эинфüҳрунг фüр интерессиэрте Лаиэн. 2., актуалисиэрте унд эрwеитерте Ауфлаге. Спрингер, Ҳеиделберг 2008, ИСБН 978-3-540-43646-1, С. 8.
  22. ↑ С. Клингберг, К. Ҳессе: Дифферензиалиндикатион фüр диэ Псйчотҳерапиэ беи Псйчосен. Ин: Дер Нервенарзт. 89, 2018, С. 276–282, дои:10.1007/с00115-017-0474-0 (Ревиэw).
  23. ↑ Ҳ. Мüллер, С. Лаиэр, А. Бечдолф: Эвиденcе-басед псйчотҳерапй фор тҳе превентион анд треатмент оф фирст-эписоде псйчосис. Ин: Эуропеан арчивес оф псйчиатрй анд cлиниcал неуросcиэнcе. Банд 264 Суппл 1, Новембер 2014, С. С17–С25, дои:10.1007/с00406-014-0538-0. ПМИД 25261211 (Ревиэw), ПДФ.
  24. ↑ [Инҳалцверзеичнис Псйчосенпсйчотҳерапиэ им Диалог. Зур Грüндунг дес ДДПП], Форум дер псйчоаналйтисчен Псйчосентҳерапиэ. Ванденҳоэcк & Рупречт, 2011. ИСБН 978-3-525-45127-4. 
  25. ↑ Банген, Ҳанс: Гесчичте дер медикаментöсен Тҳерапиэ дер Счизопҳрениэ. Берлин 1992, ИСБН 3-927408-82-4.
  26. ↑ Ҳанс-Жüрген Мöллер. Счизопҳрене Псйчосен, 5, Тҳиэме, 2013 — 154-181-бет. ИСБН 978-3-13-128545-4. 
  27. ↑ Б. Адамс, Т. Сандерс: Эхпериэнcес оф псйчосис ин бордерлине персоналитй дисордер: а қуалитативе аналйсис. Ин: Жоурнал оф ментал ҳеалтҳ. Банд 20, Нуммер 4, Аугуст 2011, С. 381–391, дои:10.3109/09638237.2011.577846. ПМИД 21770785 (Ревиэw).
  28. ↑ С. Барноw, Э. А. Аренс, С. Сиэсwерда, Р. Дину-Бирингер, C. Спитзер, С. Ланг: Бордерлине персоналитй дисордер анд псйчосис: а ревиэw. Ин: Cуррент псйчиатрй репорц. Банд 12, Нуммер 3, Жуни 2010, С. 186–195, дои:10.1007/с11920-010-0107-9. ПМИД 20425279 (Ревиэw), ПДФ.
  29. ↑ К. Счроэдер, Ҳ. Л. Фишер, И. Счäфер: Псйчотиc сймптомс ин патиэнц wитҳ бордерлине персоналитй дисордер: преваленcе анд cлиниcал манагемент. Ин: Cуррент опинион ин псйчиатрй. Банд 26, Нуммер 1, Жануар 2013, С. 113–119, дои:10.1097/ЙCО.0б013э32835а2аэ7. ПМИД 23168909 (Ревиэw).
  30. ↑ Ставрос Ментзос. Счöпферисче Аспекте дер псйчотисчен Сймптоматик. Верглеичбаре äстҳетисче Қуалитäтен им Траум унд ин дер Псйчосе (PDF ПДФ), Форум дер псйчоаналйтисчен Псйчосентҳерапиэ, Ванденҳоэcк & Рупречт, 2012 — 13–26-бет. ИСБН 978-3-525-45236-3. 
  31. ↑ 31,0 31,1 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед :0
  32. ↑ 1970 мит дер Ҳанс Принзҳорн Медаилле унд 1990 мит дем Жустинус-Кернер-Преис
  33. ↑ Ҳилкен 2002, С. 106–108.
  34. ↑ Мусéэ Cамилле Cлаудел, оувертуре ле 26 марс 2017 ЁуТубеда
  35. ↑ Б. Cоопер. Тражеcторй оф а псйчосис (PDF ПДФ), 2008 — 25–29-бет. ДОИ:10.1136/жмҳ.2008.000268. 
  36. ↑ Cоопер 2008, С. 28.
  37. ↑ Cоопер 2008, С. 29.
  38. ↑ Cоопер 2008, С. 29.
  39. ↑ Давид Ҳугендиcк: Тҳомас Мелле. Эхплодиэренде Неуронен. Ин: Диэ Зеит. 8. Септембер 2016; абгеруфен ам 30. Аугуст 2018. Сандра Кегел сиэҳт ин Меллес Счилдерунг сеинер Кранкҳеит эбенфаллс эин „эиндрингличес Документ“ (Резенсион фüр диэ Франкфуртер Аллгемеине Зеитунг): „Денн аус дер Бинненперспективе ҳераус геwäҳрт эс селтене Эинблиcке ин диэ субжективе Wаҳрнеҳмунг эинер биполарен Идентитäт.“
  40. ↑ “Же тиэфер сич диэ Эрзäҳлунг ин диэ Маниэ стеигерт", рефериэрт Кралиcек, „десто меҳр коммт Меерҳофф инс Спиэлен, десто лаутер унд эхалтиэртер wирд эр. Эр верwанделт сич абер ауч данн ничт ин эинен Маникер, сондерн нур ин эинен Счауспиэлер, wенн ман дас üберҳаупт вонеинандер треннен канн. Дас Тҳеатер wирд вон Тҳеатерлеутен им Счерз герн мит эинер гесчлоссенен Ансталт вергличен. Ан диэсем Абенд канн ман ганз униронисч сеҳен, дасс да wас дран ист: Тҳеатер спиэлен ҳат этwас Манисчес.“ (Wолфганг Кралиcек: Бургтҳеатер Wиэн. Wенн дас Ҳирн давон стüрзт. Ин: Сüддеуцчен Зеитунг, 13. Мäрз 2017.)
  41. ↑ Тҳомас С. Сзасз: Геистескранкҳеит – эин модернер Мйтҳос? Грундзüге эинер Тҳеориэ дес персöнличен Верҳалтенс. Олтен/Фреибург и. Бр. 1972, С. 11 фф. (Ориг.: Тҳе Мйтҳ оф Ментал Иллнесс. Фоундатионс оф а Тҳеорй оф Персонал Cондуcт. Неw Ёрк 1961.)
  42. ↑ Мичел Фоуcаулт: Wаҳнсинн унд Геселлсчафт. Эине Гесчичте дес Wаҳнс им Зеиталтер дер Вернунфт. Франкфурт ам Маин 1993, С. 15–21. (Ориг.: Ҳистоире де ла фолиэ à л'âге cлассиқуэ – Фолиэ эт дéраисон. 1961)
  43. ↑ ёутубе.cом
  44. ↑ ёутубе.cом
  45. ↑ ёутубе.cом
  46. ↑ Верлагсинформатион унд Прессестиммен зу: Анна Сперк: Небен дер Wиркличкеит. Ин: миттелдеуцчерверлаг.де, 2018, абгеруфен ам 9. Жули 2020.

Андоза:Гесундҳеицҳинwеис