Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Puffino

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Пуффинлар Фратерcула қушлар синифига мансуб бўлиб кичик алцидларнинг (аукс) учта туридан бири. Улар асосан сувга шўнғиш орқали озиқланадиган пелагик денгиз қушлари . Пуффинлар қирғоқ бўйидаги қояларда ёки денгиздаги оролларда катта колония бўлиб яшайди вакўпаяди, тошлар орасидаги ёриқларга ёки тупроқдаги чуқурларга уя қуриб кўпайишади. Икки тур, тутамли пуффин ва шохли пуффин Шимолий Тинч океанида, Атлантика пуффин эса Шимолий Атлантика океанида топилган.

Пуффин қуши кичик ўлчамдаги, ўртача каптарнинг катталигига ўхшаш. Унинг катталиги тахминан 30 см, қанотлари тахминан ярим метрга тенг. Урғочиларининг вазни 310 грамм, эркаги бироз кўпроқ – 345 грамм.

Пуффиннинг барча турлари асосан қора ёки қора ва оқ патларга, шунингдек кўпайиш мавсумида ёрқин рангга эга бўлган катта тумшуғига эга бўлади. Улар кўпайиш мавсумидан сўнг ўз ҳисобларининг рангли ташқи қисмларини тўкиб, кичикроқ ва хирароқ тумшуғини қолдирадилар. Уларнинг қисқа қанотлари сув остида сузиш учун мослашган. Ҳавода улар қанотларини тез қоқишади (дақиқасига 400 мартагача) [1] тез парвозда, кўпинча океан юзасида пастлаб учишади.

Этимологияси

Инглиз тилидаги „пуффин“ – шишган маъносини англатади – дастлаб „Манкс пуффин“ номи билан машҳур бўлган, Манкс қирғоғининг (Пуффинус пуффинус. Пуффин инглиз-норманча сўз (ўрта инглизча попҳйн ёки поффин) бўлиб, Манкс қирғоқларининг қуриб қолган қисмларини билдиради.

Таксономияси

Фратерcула тури франсуз зоологи Матҳурин Жак Бриссон томонидан 1760 йилда Атлантика пуффин (Фратерcула арcтиcа) тури сифатида киритилган. [2] [3] Фратеркула номи лотинча фратерcулус „сайёр таълимотчи руҳоний“ сўзи данолинган бўлиб " роҳиб " деган маънони билдиради [4], чунки пуффиннинг қора ва оқ патлари роҳиблар кийган либосларга ўхшаганлиги туфайли [5]

Пуффинслар учта турни ўз ичига олади. [6] Рҳиноcерос ауклет (Cерорҳинcа моноcерата) баъзан Фратерcула турига киритилади [7] ва айрим тадқиқотчилар Лунда жинсига тутамли пуффинни қўшишганлар [8] Пуффинлар ва рҳиноcерос ауклет қуши бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлиб, биргаликда Фратерcулини кенжа оиласини ташкил қилади. [9]

Энг қадимги алцид қолдиғи Орегондаги Ҳйдротҳерикорнис ҳисобланади ва, Лате Эоcене тегишлидир, Аэтия ва Урия қолдиқлари эса Лате Миёсенга тегишли. Молекуляр соатлар Палеоценда Тинч океанидан келиб чиққанлигини кўрсатиш учун ишлатилган. [10] Шимолий Каролинадаги қолдиқлар дастлаб иккита Фратеркула турига тегишли деб ўйланган [11], аммо кейинчалик бир Фратеркула, тутамли пуффин ва Cерорҳинcа турларига кириши қайта аниқланган. [12] Яна бир йўқ бўлиб кетган тур, Доw’с пуффин (Фратерcула доwи) Калифорниянинг Канал оролларида Лате Плейстоцен ёки дастлабки Голосенгача топилган. [9]

Сиэтлда, Вашингтонда, туфтед пуффин

Фратеркулинилар Тинч океани биринчи келиб чиқган жойи тахмин қилинади, чунки бу биринчи навбатда у ердаги хилма-хиллиги туфайли; Тинч океанида иккита туркумга мансуб, Атлантика океанида фақат битта тур бор. Пуффинлар ҳайвонларнинг ақл-идрокининг айрим муҳим белгиларини кўрсатиши аниқланган. [13] 2020 йил январ ойида айрим тадқиқотчилар Атлантика пуффинлари ўзларини қашилаш учун восита сифатида таёқлардан фойдаланганлиги ҳақида хабар беришди. [14] Тинч океанидаги Фратерcулини қазилма қолдиқлари ўрта Миёсенгача чўзилган, Cерорҳинcа нинг учта қазилма тури ва материаллар тахминий равишда ушбу жинсга тегишли деб ҳисобланади, ва ўрта Миосенда Жанубий Калифорния ва Шимолий Мексиканинг Плиосеннинг охиригача етади. Атлантика океанида миоцен даврига оид ҳеч қандай ёзувлар бўлмаса-да, Шимолий Каролинагаги қазилма материалини қайта ўрганиш шуни кўрсатдики, дастлабки Плиоцендаги пуффинларнинг хилма-хиллиги Атлантика океанида ҳам Тинч океанида каби катта бўлган. Бу хилма-хилликка Тинч океанидан пуффинлар оқимининг оқиб келиши орқали эришилди; кейинчалик турларнинг йўқолиши Панама денгиз йўлининг ёпилишига ва Шимолий Атлантикада кучли музлик даврларининг бошланиши туфайли сўнги Плиоцендаги йирик океанографик ўзгаришлар билан боғлиқ деб ҳисобланади. [12]

Ҳозирги турлар

Таксономик кетма-кетликда турлар
Умумий ва биномиал номлар Расм Тавсиф Диапазон
Атлантика пуффини



</бр> (Фратерcула арcтиcа)
32 cм (13 ин) узун, 53 cм (21 ин) билан қанотлари кенглиги, вазни 380 г (13 оз) . [15] Шимолий Атлантика: Шимолий Европа қирғоқлари жанубдан шимолий Франсияга, Британия ороллари, Фарер ороллари, Исландия, Гренландия, Норвегия ва Атлантика Канада, кейин жанубдан Мейнгача . Қишлари жанубда Марокаш ва Ню-Ёркка [8]
Шохли пуффин



</бр> (Фратерcула cорниcулата)
38 cм (15 ин) узун, 58 cм (23 ин) билан қанотлари кенглиги, вазни 620 г (1.37 лб) . [15] Шимолий Тинч океани: Сибир, Аляска ва Британия Колумбияси қирғоқлари, жанубда Калифорния ва Қуйи Калифорнияда қишлайди [8]
Тукли пуффин [16]



</бр> (Фратерcула cиррҳата)
38 cм (15 ин) узун, 63.5 cм (25.0 ин) билан қанотлари кенглиги, вазни 780 г (1.72 лб) . [15] Шимолий Тинч океани: Британия Колумбияси, бутун жануби-шарқий Аляска ва Алеут ороллари, Камчатка, Курил ороллари ва Охот денгизи бўйлаб. Қишлари жанубда Хонсю ва Калифорниягача [8]

Тавсиф

Пуффинлар паст бўйли, калта қанотли ва калта думли қушлар бўлиб, устки қисми қора, пастки қисми оқ ёки жигарранг-кулранг. Боши қора қалпоқли, юзи асосан оқ, оёқлари тўқ сариқ-қизил. Кўпайтириш мавсумида катта ва ранг-баранг кўринади. Тумшуқининг ранг-баранг ташқи қисми кўпайиш мавсумидан сўнг йўқолади, унинг остида кичикроқ ва зожибасиз ҳақиқий тумшуқ кўринади. [8] Ажабтовур кўриниши туфайли уларни „денгиз масхарабозлари“ ва „денгиз тўтиқушлари“ деб ҳам аташади.

Пуффин ҳаётининг кўп қисми сувда ўтганлиги сабабли, у ажойиб сузувчи. Сув остида парвоздаги каби қанотларини силкитиб, сониясига 2 метр тезликка эришади. У 70 метр чуқурликка шўнғий олади. У қуруқликда юриши, ҳаттоки югуриши ҳам мумкин, аммо бемалол белкурак.

Кўпайиш мавсумини ҳисобга олмаганда, пуффинс якка ёки жуфт бўлиб яшайди, қирғоқдан узоқ масофага (100 км гача)

Пуффинлар ўзларининг кўпайиш мавсумида, каллонияси шовқинли бўлишса-да, улар денгизда сокин. Улар сув устида нисбатан баланд учади, одатда бошқа гагарка 1,6 метр (5,2 фут) билан солиштирганда 10 метр (33 фут) баландликда.

Хулқ-атвор

Наслчилик

Файл:Пуффин фаллс офф cлифф.огв

Фарер оролларидаги Атлантика пуффинлари



Пуффинлар қирғоқларда ва оролларда колонияларда кўпаяди; бир неча ҳозирги ёки собиқ орол наслчилик сайтлари Пуффин ороли деб аташади. Эркак Атлантика пуффин уя қуради ва уя жойида кучли содиқликни намойиш этади. Шохли пуффиннинг иккала жинси ҳам уясини қуришга ёрдам беради. Шохли пуффин туялари одатда чуқурлиги тахминан 1 метр (3.3 фут) чуқурликда бўлиб, махсус бўлим билан тугайди, тутамли пуффин чуқурига олиб борадиган туннел эса 2.75 метр (9.о фут) узунликда бўлиши мумкин. Тутамли ва Атлантика пуффинларининг уяси юмшоқ тупроқдан иборат бўлиб, унга туннеллар қазилади; фарқли ўлароқ, шохли пуффинларнинг уя жойлари қоялардаги тош ёриқларида бўлади. [17] Атлантика пуффин уяси одатда ўт, барглар ва патлар каби материаллар билан қопланган, лекин баъзан астарланмаган. Атлантика пуфинининг тухумлари одатда қаймоқранг оқ рангга эга, аммо баъзида тухум нилуфар рангга эг

Баъзан Атлантика пуффинлари қуён қазган чуқурларида кўпаяди.Қуёнлар кўпаядиган жойда кўпаяди.

Пуффинлар узоқ муддатли жуфтлик алоқаларини ёки муносабатларига эга яни пуффинлар моногам, ҳаёт учун битта жуфтликни ташкил қилади. Баҳор келиши билан, март-апрел ойларида улар денгиздан колонияга қайтиб келишади. Гарчи қуруқликдаги вақт бу қушлар учун қулай бўлмаса-да, улар насл бериш учун севимли сув сатҳидан у эрга қайтиб келишлари керак. Баҳорда қушлар уяни қуриш учун энг яхши жойни танлаш учун колонияга эрта қайтишга ҳаракат қилишади. Соҳилга сузиб келиб, улар барча қорлар эриб кетгунча кутиб туришади ва кейин қурилишни бошлашади. Иккала ота-она ҳам бу жараёнда иштирок этадилар – бири қазиш, иккинчиси тупроқни олиб кетиш.

Урғочиси битта тухум қўяди ва иккала ота-она ҳам тухумини босишади қилади ва жўжани боқади (ёки „пуфлинг“). [18] [19] Тухум босувчи ота-она пуффинлар тухумни қанотлари билан босиб ушлаб ётишади. Жўжалар кечаси учиб кетишади . Жўжалар улғайгунча пуффинс уни табиий душманлардан – бургут, қирғий, гуллук ва скуалардан ҳимоя қилади. Кундузи жўжа уяда ўтиради, кечаси эса ота-она уни сувга кузатиб боради ва сузишни ўргатади. Бундай ғамхўрлик бир ойдан озроқ давом этади, кейин эса ота-оналар болани овқатлантиришни тўхтатадилар. Унинг уядан учиб, вояга этмоқдан бошқа иложи йўқ. Кўплаб қушлар пуффиннинг умр кўришларига ҳасад қилишлари мумкин – бу қуш тахминан 30 йил яшайди.

Барча тайёргарлик ишлари тугагач, жуфтлашув июн-июл ойларида бўлиб ўтади ва урғочи битта оқ тухум қўяди. Унинг ота-онаси навбати билан 38-42 кун инкубация қилишади. Чақалоқ туғилганда, ота-оналар биргаликда унга жуда зарур бўлган овқат олиб келишади.

Пуффин балиқни оғзига қўпол тил билан тутиб, бирданига бир нечта бўлакларда олиб юриш мумкин. Янги туғилган жўжа кўкрагида майда оқ нуқта бўлган қора пахмоқ билан қопланган; 10-11 кунида биринчи ҳақиқий туклар пайдо бўлади. Дастлаб, тумшуқ ҳам қора, ва фақат катталар қушида у тўқ сариқ рангга эга бўлади. Тухумни ёриб чиқишдан кейин жўжалар ҳаётларининг биринчи йилларини денгизда ўтказадилар, тахминан беш йилдан сўнг насл беришади. Тутқунликда бўлган пуффинлар уч ёшдан бошлаб кўпайгани маълум.

Кўпайишдан сўнг, барча уч тур пуффин турлари денгизда қишлайди, одатда қирғоқлардан узоқда ва кўпинча кўпайиш жойи оралиғидан жанубга чўзилади. [8]

Атлантика пуффинларининг кўпчилигининг ватани ҳисобланади. [20] Исландияда 10 миллионга яқин пуффин тури борлиги аниқланган. Дунёдаги энг катта пуффин колонияси Исландиянинг Вестман оролларида жойлашган. Олимларнинг тадқиқитларига кўра 2009 йилда уялар сонини 1,1 миллион, [21] ва у ердаги пуффинлар сони эса 4 миллионга етишини тахмин қилишган. [20]

Озиқланиши

Балиқ билан Атлантика пуффин

Кўпгина гагаркалар сингари, пуффин ҳам балиқ ва зоопланктонни истеъмол қилади, лекин жўжаларини кунига бир неча марта асосан кичик денгиз балиқлари билан боқади. Пуффинс балиқ ва баъзи моллюскалар, қисқичбақалар, қисқичбақасимонлар билан озиқланади. Балиқдан, улар кўпинча селд, гербилс, ээл, cапелин билан озиқланади. Умуман олганда, одатда 7 см дан ошмайдиган ҳар қандай майда балиқлар. Бу қушлар сувда овлашга жуда яхши мослашган, шўнғин қилишлари ва бир дақиқа давомида нафасларини ушлаб туришлари, улар оёқлари билан бошқариб, қанотлари ёрдамида тезликни ошириб, чўзилиб сузишади.

Овни ўша ерда, сув остида эйишади. Аммо агар ўлжа каттароқ бўлса, унда қушлар аввал уни сиртга тортиб олишади. Бир шўнғин пайтида ўлик учи бир нечта балиқни ушлайди, кун давомида унинг иштаҳаси унга тахминан 100-300 грамм овқат ютишига имкон беради.

Пуффинлар бир вақтнинг ўзида бир нечта (баъзан ўндан ортиқ) кичик балиқларни ютиб юборадиган балиқларни қайта ютилган овқатни яна оғзига қайтаришдан тутиш қобилияти билан ажралиб туради. Бу уларга озиқ-овқат қидириш учун узоқроқ саёҳат қилиш имконини беради, чунки улар бир вақтнинг ўзида фақат битта балиқ олиб юрадиган қушларга қараганда жўжалари учун кўпроқ озиқ-овқат энергияси билан қайтиб келишлари мумкин. Бундай хатти-ҳаракат уларнинг тумшуғининг ўзига хос илгак механизми туфайли мумкин бўлади, бу эса юқори ва пастки тишлаш қирраларини бир нечта бурчаклардан бирида бирлаштиришга имкон беради.

Ҳайвонлар бўйича мутахассислар тадқиқотлари шуни кўрсатдики 2019-йилда иккита алоҳида географик жойлашувда жойлашган пуффитлар таёқчалар ёрдамида ўзларини қашилаб турганликларини кузатдилар, бу денгиз қушларининг турли хилнасбоблардан фойдаланиши уларнинг асосий қобилиятига эга эканлигини кўрсатди. [22] [23]

Одамлар билан муносабатлар

Ов қилиш

Инсонлар асосан пуффинлар тухум, патлар ва гўшт учун овланади. Яшаш жойларини йўқ қилиш ва эксплуатация қилиш туфайли Атлантика пуффинлари популяцияси кескин камайди 19-аср ва 20-аср бошларида. Улар Исландия ва Фарер оролларида овланишда давом этмоқда. [24]

Керри округининг Ирландия соҳиллари яқинидаги Бласкет оролларида пуффинсларнинг тухумларини йиғиб олиш туфайликескин пасайиш кузатилди. 1953-йилда ороллар ташлаб кетилгунга қадар оролликларда яшовчи аҳоли очлик даражасида юқори даражада яшаганликлари натижасида, пуффинлар озиқ-овқат учун кўп миқдорда овланган.

Исландияда Атлантика пуффини миллий таъомларнинг бир қисмини ҳисобланади, ва бу ерда пуффин тури қонуний жиҳатдан ҳимояга қилинмайди. Пуффинлар „осмонда балиқ овлаш“ деб номланган усул билан овланади, бу балиқларни денгизга шўнғиётганда катта тўрда тутишни ўз ичига олади. Пуффинлар гўштини одатда меҳмонхона менюсида топиш мумкин. Пуффиннинг янги юраги анъанавий Исландия ноёб сифатида хом ҳолда истеъмол қилинади. [25] Исландиянинг Гримси оролида бир кунда эрталаб 200 га яқин пуффинни тутиш мумкин. [26]

Тегишли жойлар ва маҳсулотлар

Инглиз оролининг Лунди номи қадимги Норс тилидаги „пуффин ороли“ (Лундей) сўзидан келиб чиққанлигига ишонилади, [27] гарчи муқобил тушунтириш Лунднинг нусхаси ёки ўрмонли ҳудудга ишораси таклиф қилинган. [28]

„Атлантиc пуффин“ Канаданинг Нюфаундленд ва Лабрадор провинсиясининг вилоят қуши ҳисобланади.

Пуффинлар Фарер оролларида тансиқ ҳисобланади
1978 йилдаги Фароэсе маркасидадаги пуффин тасвири
"Yarim puffin" tangasining orqa tomoni, Lundy 1929 yil
"Ярим пуффин" тангасининг орқа томони, Лундй 1929 йил
"One Puffin" tangasining orqa tomoni, Lundy 1929 yil
"Оне Пуффин" тангасининг орқа томони, Лундй 1929 йил

Маълумотномалар

  1. ↑ „Пуффин ФАҚс: 26 Қуэстионс Абоут Пуффинс“. Прожеcт Пуффин. Натионал Аудубон Соcиэтй. 2012-йил 29-августда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Бриссон, Матҳурин Жаcқуэс. Орнитҳологиэ, оу, Мéтҳоде Cонтенант ла Дивисион дес Оисеаух эн Ордрес, Сеcтионс, Генрес, Эспеcес & леурс Вариéтéс (фр, ла). Парис: Жеан-Баптисте Бауче, 1760. 
  3. ↑ Чеcк-лист оф Бирдс оф тҳе Wорлд Петерс: . Cамбридге, Массачусетц: Ҳарвард Университй Пресс, 1934 — 358-бет. 
  4. ↑ Леwис, Чарлтон Т.; Шорт, Чарлес (1879). "фрāтерcŭлус". А Латин Диcтионарй. Персеус Дигитал Либрарй. ҳттпс://www.персеус.туфц.эду/ҳоппер/техт?доc=Персеус%3Атехт%3А1999.04.0059%3Аэнтрй%3Дфратерcулус. 
  5. ↑ Жоблинг, Жамес А.. Тҳе Ҳелм Диcтионарй оф Сcиэнтифиc Бирд Намес. Лондон: Чристопҳер Ҳелм, 2010 — 164-бет. ИСБН 978-1-4081-2501-4. 
  6. ↑ {{{эдитор}}}: „Ноддиэс, гуллс, тернс, аукс“. Wорлд Бирд Лист Версион 9.2. Интернатионал Орнитҳологисц' Унион (2019). Қаралди: 2019-йил 24-июн.
  7. ↑ Барроwс, Wалтер Брадфорд (1877). "Cаталогуэ оф тҳе Алcидаэ cонтаинед ин тҳе Мусеум оф тҳе Бостон Соcиэтй оф Натурал Ҳисторй, wитҳ а Ревиэw анд пропосед Cлассифиcатион оф тҳе Фамилй". Проcеэдингс оф тҳе Бостон Соcиэтй оф Натурал Ҳисторй 19: 154. ҳттпс://www.биодиверситйлибрарй.орг/итем/130632#паге/166/моде/1уп. 
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Ҳаррисон 1988.
  9. ↑ 9,0 9,1 Гутҳриэ, Даниэл А.; Тҳомас, Ҳоwелл W.; Кеннедй, Георге Л. (1999). "А неw спеcиэс оф эхтинcт лате Плеистоcене пуффин (Авес: Алcидаэ) фром тҳе соутҳерн Cалифорниа Чаннел Исландс". Проcеэдингс оф тҳе 5тҳ Cалифорниа Исландс Сймпосиум: 525–530. Арчивед фром тҳе оригинал он 2020-07-27. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20200727194836/ҳттп://фаcултй.жсд.cларемонт.эду/дгутҳриэ/Гутҳриэ.пдф. Қаралди: 2023-09-13. Пуффино]]
  10. ↑ Переира, Сергио Л.; Бакер, Аллан Ж. (2008). "ДНА эвиденcе фор а Палеоcене оригин оф тҳе Алcидаэ (Авес: Чарадрииформес) ин тҳе Паcифиc анд мултипле дисперсалс аcросс нортҳерн оcеанс". Молеcулар Пҳйлогенетиcс анд Эволутион 46 (2): 430–445. дои:10.1016/ж.ймпев.2007.11.020. ПМИД 18178108. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/молеcулар-пҳйлогенетиcс-анд-эволутион_2008-02_46_2/паге/430. 
  11. ↑ Олсон, С. Л.; Расмуссен П. (2001) „Миоcене анд Плиоcене бирдс фром тҳе Леэ Cреэк Мине, Нортҳ Cаролина.“ Смитҳсониан Cонтрибутионс то Палеобиологй 90 233-–365.
  12. ↑ 12,0 12,1 Смитҳ, Н. А.; Олсон, Сторрс Л.; Cларке, Ж. А. (2007). "Фирст Атлантиc Реcорд оф тҳе Ҳорнед Пуффин генус Cерорҳинcа (Авес, Алcидаэ) фром тҳе Плиоcене оф Нортҳ Cаролина". Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй 27 (4): 1039–1042. дои:10.1671/0272-4634(2007)27[1039:ФАРОТП]2.0.CО;2. ИССН 0272-4634. Арчивед фром тҳе оригинал он 2013-11-01. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20131101235304/ҳттп://си-пддр.си.эду/дспаcе/бицтреам/10088/6544/1/ВЗ_366_Cерорҳинcа.пдф. Қаралди: 2023-09-13. Пуффино]]
  13. ↑ Фает, Аннетте Л.; Ҳансен, Эрпур Снæр; Биро, Дора (2019-12-30). "Эвиденcе оф тоол усе ин а сеабирд" (эн). Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес 117 (3): 1277–1279. дои:10.1073/пнас.1918060117. ИССН 0027-8424. ПМИД 31889002. ПМC 6983420. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6983420. 
  14. ↑ Траcей. „Пуффинс Сеэн Усинг Тоолс, Бреакинг Думб-Пуффин Стереотйпес“ (эн-УС). ЖСТОР Даилй (2020-йил 2-феврал). Қаралди: 2020-йил 2-феврал.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 Сиблей 2000.
  16. ↑ "Туфтед Пуффин" ис тҳе преферред Энглиш наме. Ф. Гилл анд М. Wригҳт, Бирдс оф тҳе Wорлд: Реcоммендед Энглиш Намес, 2006.
  17. ↑ Пиатт, Жоҳн Ф; Китайскй, Алехандер С. (2002). А. Пооле. эд. "Ҳорнед Пуффин (Фратерcула cорниcулата)". Тҳе Бирдс оф Нортҳ Америcа Онлине (Итҳаcа: Cорнелл Лаб оф Орнитҳологй). дои:10.2173/бна.603. ҳттп://бна.бирдс.cорнелл.эду/бна/спеcиэс/603. Қаралди: 1 Април 2009. Пуффино]]
  18. ↑ „Кидс патрол то ҳелп лост пуффинс“. CББC. Бритиш Броадcастинг Cорпоратион (2009-йил 3-сентябр). Қаралди: 2013-йил 26-феврал.
  19. ↑ Тҳе Сундай Эдитион - Деcембер 30, 2018. CБC. 48:00.
  20. ↑ 20,0 20,1 „Сафнавефур Вестманнаэйжа - Фиска ог нáттúругрипасафн - Лунди“ (ис). www.хтреме.ис. 2007-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-январ.
  21. ↑ „Натцуд.ис“. 2011-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 17-март.
  22. ↑ Андреw. „Тwо пуффинс сcратчед тҳеир итчес wитҳ стиcкс -- тҳе фирст эвиденcе тҳат сеабирдс cан усе тоолс“. CНН (2019-йил 31-декабр). Қаралди: 2020-йил 1-январ.
  23. ↑ Фает, Аннетте Л.; Ҳансен, Эрпур Снæр; Биро, Дора (2019-12-24). "Эвиденcе оф тоол усе ин а сеабирд" (эн). Проcеэдингс оф тҳе Натионал Аcадемй оф Сcиэнcес 117 (3): 1277–1279. дои:10.1073/пнас.1918060117. ИССН 0027-8424. ПМИД 31889002. ПМC 6983420. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=6983420. 
  24. ↑ Лоwтҳер, Петер Э.; Диамонд, А. W; Кресс, Степҳен W.; Роберцон, Грегорй Ж.; Русселл, Кеитҳ (2002). Пооле, А.. эд. "Атлантиc Пуффин (Фратерcула арcтиcа)". Тҳе Бирдс оф Нортҳ Америcа Онлине (Итҳаcа: Cорнелл Лаб оф Орнитҳологй). дои:10.2173/бна.709. ҳттп://бна.бирдс.cорнелл.эду/бна/спеcиэс/709. Қаралди: 1 Април 2009. Пуффино]]
  25. ↑ Плункетт, Жоҳн. „Гордон Рамсай cлеаред овер пуффин эатинг“. Тҳе Гуардиан (2008-йил 15-сентябр). Қаралди: 2009-йил 6-апрел.
  26. ↑ „Тҳе исланд wҳере пеопле эат пуффинс“. ББC Неwс (2017-йил 24-сентябр). Қаралди: 2017-йил 24-сентябр.
  27. ↑ „Пуффин Исланд“. ББC Радио 4 - Тҳе Ливинг Wорлд. ББC. Қаралди: 2007-йил 5-сентябр.
  28. ↑ „Меанинг оф лундей“. Пете Робсон'с Лундй Исланд Сите. 2007-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 5-сентябр.

[1][сайт ишламайди]

Манбалар

  • Алсоп, Фред Ж. ИИИ (2001) „Атлантика пуффин“: Шимолий Американинг Смицон қушлари, Ғарбий минтақа : 451-бет. Ню-Ёрк шаҳри: ДК Публишинг, Инc.ИСБН 0-7894-7157-4ИСБН 0-7894-7157-4
  • Эрлих, П.; Добкин, Д. & Wҳее, Д. (1988) „Атлантика Пуффин“: Қушчининг қўлланмаси: Шимолий Америка қушларининг табиий тарихи бўйича қўлланма : 207, 209-214. Ню Ёрк.
  • Леэ, ДС & Ҳаней, ЖC (1996) „Манх Шеарwатер (Пуффинус пуффинус)“, ин: Тҳе Бирдс оф тҳе Нортҳ Америcа, Но. 257, (Пооле, А. & Гилл, Ф. эдс). Филаделфия: Табиий фанлар академияси ва Америка орнитологлар иттифоқи, Вашингтон, ДC


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi