Purlin
Пурлин (ёки тарихий жиҳатдан пурлин, пурлойне, пурлинг, перлинг) – томдаги горизонтал, структуравий элементдир. Анъанавий ёғоч рамкада пурлиннинг учта асосий тури мавжуд: пурлин пластинка, асосий пурлин ва оддий пурлин ҳисобланади.
Пурлинлар пўлатдан ясалган рамка қурилишида ҳам пайдо бўлади. Челик пурлинлар атроф-муҳитдан ҳимоя қилиш учун бўялган ёки мойланган бўлади.
Этимология
"Пурлин" атамасининг келиб чиқиши ҳақида маълумотлар кам. Оксфорд луғати франсузча келиб чиқишини таклиф қилади, энг қадимги иқтибос 1447-йилда пурлин ўзгаришидан фойдаланган.
Ёғоч қурилишда
Пурлин пластинка
Ёғоч конструкциясидаги пурлин пластинка, шунингдек, Европа инглиз тилида „арcаде плате“[1], „ундер пурлин“ ва „принcипал пурлин“ деб аталади. Пластинка атамаси асосий, горизонтал, қўллаб-қувватловчи ёғочни англатади. Пурлин плиталари — бу рафтерснинг ўрта қисмини қўллаб-қувватлайдиган ва устунлар билан қўллаб-қувватланадиган нурлар. Рафтерсни қўллаб-қувватлаб, улар фақат рафтерсга қараганда узоқроқ масофаларни беради ва шу билан кенгроқ бинога имкон беради. Пурлин плиталари одатда Шимолий Америкадаги катта эски омборларда учрайди.
Асосий пурлин
Ёғоч конструкциядаги асосий найзалар, шунингдек, „катта пурлинлар“ ва „ён пурлинлар“ деб ҳам аталади, улар асосий рафтерс билан таъминланади ва „икки қаватли уйингизда“ умумий рафтерсни қўлайди. Асосий пурлинлар асосий рафтерсга қандай уланиши бўйича қўшимча равишда таснифланади: „пурлинлар орқали“ тепадан ўтади; асосий рафтерснинг ён томонларига „бутт пурлинс“ ва фақат битта тарихий АҚШда маълум бўлган „ёпиқ пурлинлар“ ёқа нури билан ушланган. Пурлинлар ўз навбатида „тушланган“, „орқа“ ёки „қопланган“ деб таснифланади[2].
Оддий пурлин
Ёғоч қурилишида кенг тарқалган пурлинлар, шунингдек, „мажор-рафтер минор-пурлин тизими“ деб ҳам аталади[3]. Оддий пурлинлар, одатда, асосий рафтерснинг устки томонлари (орқалари) орқали „тузилади“ ва томнинг вертикал қопламасини олиб юради (бу турдаги том тизимини аниқлашнинг калити). Шимолий Америкадаги кенг тарқалган пурлин томлари инглизлар яшайдиган жойларда топилган ва Массачусец кўрфази колониясида янги ихтиро бўлиши мумкин. Англияда умумий пурлин томлари бўлган рамкали биноларнинг намуналари ҳақида хабар берилмаган, аммо Англиядаги баъзи тош омборлар вертикал равишда қопланган, умумий пурлин томларига эга. Тарихий жиҳатдан, бу томлар Ню-Англияда, Мейндаги энг юқори концентрация ва Ню-Ёркнинг алоҳида қисмлари ва Канададаги Сент-Лоренс дарёси бўйида жойлашган. Энг қадимги мисоллардан бири 1678-йилдан бошлаб Массачусец штатининг Нюбери шаҳридаги Табут уйида сақланиб қолган[4].
Пўлат конструкцияларда
Пўлат конструкцияларда " пурлин " атамаси, одатда, томнинг томига параллел равишда чўзилган ва том ёпиш ёки қопламани қўллаб-қувватлайдиган том ёпиш элементларини англатади. Пурлинлар ўз навбатида рафтерс ёки деворлар билан қўллаб-қувватланади. Пурлинлар энг кўп металл конструксия тизимларида қўлланади.
Челик саноати амалиёти чизмалар ва ҳужжатларда қулай қисқартма тавсифи учун конструктив шаклларнинг вакили белгиларини тайинлайди: Фланж қаттиқлаштирувчилари бўлган ёки бўлмаган канал бўлимлари одатда C шакллари деб аталади; Фланжли қаттиқлаштирувчисиз канал бўлимлари У шакллари сифатида ҳам ҳавола қилинади; З ҳарфига ўхшаш шаклга эга нуқта симметрик кесимлари З шакллари деб аталади. Бўлим белгилари минтақавий ва ҳатто ишлаб чиқарувчига хос бўлиши мумкин.
Совуқ шаклдаги аъзолар иккиламчи элемент иловалари учун тегирмон прокат қисмларига нисбатан оғирлик асосида самарали бўлиши мумкин. Бунга қўшимча равишда, З бўлаклари транспортни улаш учун жойлаштирилиши мумкин ва бир нечта таянчлар бўйлаб тизимли равишда самарали узлуксиз нурни ишлаб чиқиш учун таянчларга ўралади.
Галерея
Эслатма: Ушбу бўлимдаги эскизлар Буюк Британия ва Австралияда кенг тарқалган терминологияга ишора қилади[5].
-
Ёг'очдан ясалган энгил конструкциядан ясалган қисм, пурлинлар остидаги жойни ко'рсатади -
То'лиқ по'латдан ясалган конструкцияларда C ва З пурлинлар -
З пурлинларнинг 180 даража айланиш қобилияти ва бир-бирига мос келиши -
Ан'анавий тарзда о'ралган ёг'очдан ясалган малика устунли том, бу умумий рафтерсни қо'ллаб-қувватлайдиган асосий найзалар ёки пурлин плиталарининг жойлашишини ко'рсатади. -
Ёг'очдан ясалган том ёпиш трусслари билан
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Ҳаррис, Ричард. „Байс, фрамес анд бохес.“ Дисcоверинг тимбер-фрамед буилдингс. 3рд ревисед эд. Айлесбурй: Шире Публиcатионс, 1979. 10
- ↑ Алcоcк, Н. W. „Пурлинс.“ Реcординг тимбер-фрамед буилдингс: ан иллустратед глоссарй. Ёрк, Энгланд: Cоунcил фор Бритиш Арчаэологй, 1996. Г14, Ф12.
- ↑ Ҳубка, Тҳомас C. „Тҳе Буилдингс“. Биг ҳоусе, литтле ҳоусе, баcк ҳоусе, барн: тҳе cоннеcтед фарм буилдингс оф Неw Энгланд. Ҳановер [Н.Ҳ.]: Университй Пресс оф Неw Энгланд, 1984. п. 41.
- ↑ Тҳе оригин оф тҳе cоммон пурлин рооф ис мй студиэд опинион. Тҳесе роофс wере ҳисториcаллй cоммон ин нортҳерн Эуропе анд май ҳаве беэн броугҳт то тҳе Неw Wорлд бй тҳе Пилгримс афтер тҳеир тwо деcадес оф ливинг ин тҳе Нетҳерландс.
- ↑ Глоссарй оф Аустралиан Буилдинг Термс — Тҳирд Эдитион.(НCРБ)