Пётр Илйич Лашманов (тахаллуси Пётр Ланов, 1905-йил 31-декабр, Қозон вилояти, Царевококшайский тумани, Алёнкино қишлоғи – Ленинград фронти, 1942-йил октябр) – Марий совет шоири, носир, ўқитувчи, таржимон. Марий вилояти музейи (ҳозирги Т. Евсеев номидаги Марий Эл Республикаси Миллий музейи) директори (1933-1934). У биринчи совет овозли филми „Путёвка в жизн“ (1931) да Марий киноактёри ва шоири Йиван Кирла томонидан ижро этилган „Ой, луй модеш“ қўшиғи матни муаллифи сифатида шуҳрат қозонган.

Пётр Лашманов Илйич
Таваллуди 1905-йил 31-декабр
Вафоти 1942-йил 10-октябр
Ленинград фронти
Ижод қилган тиллари Марийский
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР
Йўналиш Реализм
Фаолият йиллари 1925-1942-йил
Жанр Ше'р, қўшиқ, ҳикоя, мақола

Биографияси

Шоир камбағал деҳқон оиласида туғилган. 1927-йилда Краснококшайский педагогика техникумини, 1931-йилда эса М. В. Ломоносов номидаги Москва давлат университетини тамомлаган[1] .

Пётр Илйич 1931-1941-йилларда танаффус билан МарНИИ тарих ва этнография бўлимининг мудири бўлиб ишлаган. „Марий ял“ („Марийская деревня“) газетаси таҳририяти ходими бўлган[1]. 1933-йил 15-апрелда Марий вилоят музейига (ҳозирги Т. Евсеев номидаги Марий Эл Республикаси Миллий музейи) раҳбарлик қила бошлаган. Қисқа вақт ичида музейда катта ўзгаришлар қилишга муваффақ бўлган. Музей биноси тўлиқ таъмирланган, биринчи қаватда Марий автоном вилояти тарихи, маданияти, табиати ва иқтисодиётига бағишланган кўргазмалар, иккинчи қаватда эса 100 квадрат метрлик залда санъат галереяси ўрнатилган. Кейинчалик П. И. Лашманов 6-сонли мактабда (ҳозирги Т. И. Александрова номидаги 11-сонли лицей) тарих ўқитувчиси бўлиб ишлай бошлаган[1].

Пётр 1931-йилда Марий автоном вилоятининг Орша кантонида мариларнинг диндорлигини ўрганиш бўйича экспедиция раҳбари бўлган[1].

П. Лашманов 1942-йил май ойида Қизил Армия сафига чақирилиб, кичик командирлар курсини тамомлаб, кичик лейтенант унвонини олган ва 1942-йил октабр ойида Ленинград фронтида махсус топшириқни бажариш чоғида бедарак йўқолган[1].

Адабий фаолияти

Шоир 1920-1930-йилларда Пётр Ланов тахаллуси билан Марий газеталарида этнографик мақолалар, шеърлар ва ҳикоялар муаллифи сифатида танилган[1].

Машҳур Марий ёзувчиси Я. Ялкайн шундай ёзган:

"…Фолклор меросини ўзлаштириш асосида чинакам оммавий қўшиқ яратиш вазифасига энг яқин келган шоир 1999-йилда Москвада нашр этилган „У илиш“ журнали таъсирида ижодий ўсган комсомол шоир Пётр Ланов эди". П. Ланов бир нечта ажойиб қўшиқлар яратди, улар бутун минтақадаги мари болалари орасида машҳур…"[2].

Пётр Мари шоири ва кино актёри Йиван Кирла томонидан ижро этилган „Ой, луй модеш“ қўшиғининг сўзлари муаллифи сифатида тарихда қолган[1][3].

Пётр Илйич Лашманов 1930-йилларнинг бошида шеъриятдан узоқлашиб, таржима фаолияти билан шуғуллана бошлаган[1].

Адабиётлар

Зайниэв Г. Муро суғин (Шу васият) // Мучашдйме кйша (Бексиз излар). – Ёшкар-Ола: Мари китоб нашриёти, 1987-йил.

20-йиллар адабиёти. Шеърият / Мари адабиёти тарихи. Реп. эд. К. К. Васин, А. А. Васинкин. – Ёшкар-Ола: Мари китоб нашриёти, 1989-йил. – 68—104-бетлар.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Мочаев 2017.
  2. ↑ Ялкаев Я. Я. Роль фольклора в развитии марийской литературы // Литературный критик. — 1935. — № 8. — С. 179.
  3. ↑ „Марийская песня под грохот снарядов“. www.марправда.ру. 2021-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 18-январ.

Ҳаволалар

номидаги Мари Эл Республикаси миллий музейи. Т. Эвсеэва. Тарих саҳифалари. Олтинчи саҳифа: Лашманов

Мари китоб нашриёти. Савйктиш порти. Тенийлан лÿмгече (Юбилейлар 2020)