Qabz
| Қабз | |
|---|---|
 Хожи Муҳаммад Қатанг'у қабри тилла-Кори мадрасаси фонида, 2018-йил. | |
| Жойлашув | Самарқанд |
| Меъморий услуби | Қадимий ислом |
| Қурила бошлаган | ХИВ аср бошларида |
| Вебсайт | ҳттп://арҳеолог.су/самарканд/самарканд/сам_6/ |
| Харита | |
Мозори Кабз ( ўзбекча: Қабз ), Хо'жа Муҳаммад Қатанг'у мақбараси ёки Хожа Муҳаммад Даштинаботий мақбараси номи билан ҳам танилган - Регистон майдони ва ансамбл ҳудудида жойлашган бо'либ, Шердор мадрасаси эшигининг тўғридан-тўғри рўпарасида жойлашган қадимий мозор ҳисобланади. У ХИВ асрдан олдин, Регистон ансамблининг ҳозирги учта мадрасаси қурилишидан анча олдин қурилган.
Бу қабр ҳақидаги ма'лумотлар биринчи марта Абу Тоҳирхожи Самарқандийнинг машҳур китоби - " Самария"да учрайди. Китобда айтилишича, ба'зилар қабр Хожа Аҳмад Яссавийнинг ко'зга ко'ринган авлодларидан бири, атоқли туркий шайх Хожа Муҳаммад Қатанг'га тегишли, деб ҳисобласа, бошқа олимлар қабр Хожа Муҳаммад Даштинаботийга тегишли, деб тахмин қилишади. Абу Тоҳирхо'жа Самарқандий Даштинабод посёлкаси Ҳисор вилоятида эканлигини айтади. Кейинчалик Хо'жа Муҳаммад Даштинаботий мўжизалар ярата олгани ва бу авлиёнинг қабри (мозори) билан содир бўлган мўжизалардан бири шундаки, ҳайвонлар ва одамлар сийдик тутилиши (эҳтимол аденома ма’носи) билан бир неча марта зиёрат қилса ёки бу мозор атрофида айланса, улар дарҳол шифо топадилар. Абу Тоҳирхўжа Самарқандий ўз китобида бунга шахсан ўзи гувоҳ бо'лганини айтади ва бу мозорни муборак деб атайди.
Совет давридан бери гидлар орасида жуда кенг тарқалган афсона пайдо бо'лди, унга ко'ра бу қабр Шердор мадрасаси қурувчиларига го'шт етказган ва қурувчилар ва қурилиш ташаббускорлари орасида ҳурмат қозонган ва қассобга тегишли. кейинчалик бу мадрасага кираверишда дафн этиш шарафига муяссар бо'лган. Дарҳақиқат, қабр Регистон ансамблининг ҳозирги учта мадрасаси қурилишидан анча олдин пайдо бўлган. Шунингдек, айримлар қабрни Бухоро хонлиги даврининг лашкарбоши ва давлат арбоби Ялангтуш Баҳодирга ( 1576-1656 ) тегишли , деб янглишган.
Самарқанднинг бошқа меъморий, археологик, диний ва маданий ёдгорликлари билан биргаликда “Самарқанд – маданиятлар чорраҳаси” номи билан ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси рўйхатига киритилган.
Манбалар
- Абу Тоҳирхо'жа Самарқандий. Самария.
- арҳеолог.су - Хожа Муҳаммад Катангу мақбараси
- Самарқанд тарихи, Тошкент, «Тарих», 1961 йил.