Qatar

Қатар, Қатар Давлати (دولة قطر, Давлату Қатар) – Жануби-Ғарбий Осиёдаги давлат. Қатар ярим оролида жойлашган. Майдони - 11,4 минг км². Аҳолиси - 793,3 минг киши (2002). Пойтахти – Дўҳа шаҳри.

Қатар Давлати арабча: دولة قطر‎‎ Даwлат Қаṭар
Байроқ
Шиор: الله الوطن الأمير Аллоҳ, Халқ, Амир
Мадҳия: السلام الأميري Ас-Салāм ал-ʾАмīрī “Амирга тинчлик„ Файл:Натионал антҳем оф Қатар.огг
Пойтахт	Доҳа 25°18′Н 51°31′Э
Расмий тил(лар)	арабча
Бошқа тиллар	Инглизча
Этник гуруҳлар (2019)	40% араб 36% Жанубий осиёликлар 9% Мисрликлар 14% бошқалар
Дин (2020)	65.5% Ислом 15.1% Ҳиндуизм 14.2% Христианлик 3.3% Буддизм 1.9% бошқалар
Этнохороним(лар)	Қатарликлар
Ҳукумат	Унитар авторитар парламентар ярим конституциявий монархия
• Амир	Тамим ибн Ҳамад ал Тани
• Бош вазир	Моҳаммед бин Абдулраҳман бин Жассим Ал Тҳани
Мустақиллик ( Буюк Британиядандан)
• Қатар миллий куни	1878-йил 18-декабр
• Мустақиллик декларацияси	1971-йил 1-сентябр
• Бирлашган Қиролликдан мустақиллик	1971-йил 3-сентябр
Майдон
• Бутун	11,581 км2 (158-ўрин)
• Сув (%)	0,8
Аҳоли
• 2020-йилги рўйхат	2,795,484 (139-ўрин)
• Зичлик	455/км2
ЙИМ (ХҚТ)	2020-йил рўйхати
• Бутун	$357.338 миллиард (51-ўрин)
• Жон бошига	$138,910
Пул бирлиги	Қатар реали (ҚАР)
Вақт минтақаси	УТC+3
Интернет домени	.қа

Давлат тузуми

Қатар – мутлақ монархия. Амалдаги конституцияси 2003-йил апрелдаги референдумда маъқулланган ва 2005-йилдан кучга кирган. Давлат бошлиғи – амир (1995-йилдан шайх Ҳамад бин Халифа Ол Соний); у қуролли кучлар бош қўмондони ҳамдир. Қонун чиқарувчи ҳокимиятни ҳукумат амалга оширади.

Табиати

Соҳил қисми паст, маржон рифлари билан ўралган. Ер юзаси чўл ландшафтли текисликдан иборат (энг баланд жойи 56 м), воҳа кам, айрим жойлари ботқоқлашган текислик. Нефт ва табиий газ конлари бор.

Иқлими тропик, қуруқ иқлим. Январнинг ўртача температураси 16°, июлники 32°, энг юқори температура 45".-йиллик ёғин 125 мм чамасида. Қатарда мунтазам оқиб турадиган дарёлар йўқ. Қатар Чўл ўсимликлари ўсади.

Аҳолиси, асосан, маҳалий араблар ; қолганлари бошқа араб мамлакатлари, Эрон, Покистон, Ҳиндистон ҳамда Африкадан келганлар. Расмий тил – араб тили. Давлат дини ислом. Шаҳар аҳолиси 91 %. Асосий шаҳарлари: Дўҳа, УммСаид, Дўҳан.

Тарихи

Арт анд Ҳисторй Cоллеcтион ЛТС1995.2.16.1, Пҳото cоуртесй оф тҳе Фреэр Галлерй оф Арт, Смитҳсониан Институтион, Wашингтон, Д.C.

Қатар ярим оролда аҳоли милоддан аввалги 3—2-минг-йилликдан яшаб келган. Қатарни бир неча марта Сосонийлар эгаллаган. ВИИ—Х асрларда Араб халифалиги таркибида бўлган. Х асрдан Қарматлар давлатига кирди. ХИИИ—ХИВ асрларда Баҳрайн амирлиги ҳукмронлиги остида бўлди. ХВИ аср бошларида португаллар, кейинроқ усмонли турклар босиб олди. ХВИИИ асрнинг 2-ярмида Қатар ҳудудида Соний сулоласи бошчилигидаги кичик султонлик ташкил этилди. Бу сулола ХИХ асрнинг охирида Қатарни бирлаштирди. 1871 – 1914-йилларда Қатар яна Усмонли турк империяси ҳукмронлиги остида бўлди. 1916—71-йилларда Буюк Британия протекторати. 1971-йил 1-сентябрда мустақил давлат деб эълон қилинди. Қатар – 1971-йилдан БМТ аъзоси. Миллий байрами – 3-сентябр – Мустақиллик куни (1971). Ўзбекистон Республикаси суверенитетини 1991-йил 30-декабрда тан олган ва 1997-йил 27-ноябрдан дипломатия муносабатларини ўрнатган. Қатарда сиёсий партия ва касаба уюшмалари йўқ.

Хўжалиги

Қатар иқтисодиётининг асоси – нефт қазиб чиқариш ва уни қайта ишлаш; асосий нефт конлари Дўҳан раёнида жойлашган. Ялпи ички маҳсулотда қишлоқ хўжалигининг улуши 1 %, саноатники 49 %, хизмат кўрсатиш тармоғиники 50 % ни ташкил этади.

Саноатида нефтдан ташқари, табиий газ ҳам қазиб чиқарилади. Шунингдек, ўғит, нефт кимёси саноати маҳсулотлари, семент ишлаб чиқарилади, газ суюлтирилади. УммСаид шаҳрида металлургия заводи ишлайди. Автомобилларни таъмирлаш устахоналари, алкоголсиз ичимликлар заводлари бор.-йилига ўртача 5,9 млрд. кВт•соат электр энергияси ҳосил қилинади.

Қишлоқ хўжалиги суст ривожланган. У ички эҳтиёжнинг 10 % ни қондиради. Воҳаларда хурмо (финик палмаси) ўстирилади; буғдой, маккажўхори, тариқ, жўхори, сабзавотлар экилади, боғдорчилик билан шуғулланилади. Кўчманчи ва ярим кўчманчи чорвачилик (қўй, эчки, туя боқилади) мавжуд. Соҳилга яқин сувлардан балиқ, креветка овланади, марварид олинади.

Қатарда темир йўл йўҚатар Автомобил йўллари узунлиги 1,2 минг км (90 % қаттиқ қопламали). Газ ва нефт қувурлари уз. 550 км дан зиёд. Денгиз савдо флотининг тоннажи – 636 минг т дедвейт. Денгиз портлари: Дўҳа ва УммСаид. Қатар четга нефт ва нефт маҳсулотлари, ўғит, семент, суюлтирилган газ, денгиз маҳсулотлари чиқаради. Четдан озиқ-овқат, саноат жиҳозлари, кенг истеъмол моллари олади. Ташқи савдода Япония, АҚСҲ, Буюк Британия, БАА, Германия билан ҳамкорлик қилади. Пул бирлиги – Қатар риали.

Тиббий хизмати, маорифи ва маданий-маърифий муассасалари

Аҳоли учун тиббий хизмат бепул. Врачлар чет элда тайёрланади. Ўрта мактабларда ўқиш бепул. Ўрта умумий таълим ва ҳунар-техника ўқув юртлари, университет бор. Миллий музей, аквариум, этнография музейи, миллий кутубхона фаолият юритади.

Матбуоти, радиоэшиттириши ва телекўрсатуви

Қатарда бир қанча газета ва журнал нашр этилади. Йириклари: „ал-Араб“ („Арабча“, араб тилидаги кундалик газета, 1957-йилдан), „Асуак алХолиж“ („Кўрфаз бозорлари“, араб тилидаги ойлик журнал, 1980-йилдан), „алВатан“ („Ватан“, араб тилидаги кундалик газета, 1995-йилдан), „Галф таймс“ („Кўрфаз вақти“, инглиз тилидаги кундалик ва ҳафталик газета, 1978-йилдан), „ар-Райя“ („Байроқ“, араб тилидаги кундалик газета, 1978-йилдан), „ашШарқ“ („Шарқ“, араб тилидаги кундалик газета, 1985-йилдан). Қатар ахборот агентлиги ҳукумат агентлиги бўлиб, 1975-йил тузилган. „Катар бродкастинг сервис“ ҳукумат хизмати 1968-йил, „Катар телевижи сервис“ телекўрсатув хизмати 1970-йил ташкил этилган. Қатарда „алЖазира“ мустақил араб йўлдош телеканали (1996-йил асос солинган) қароргоҳи жойлашган.