Ziyosfera

Qisas

Ислом фиқҳида Қасос (Арабча: قِصَاص): қонунан белгиланган жазо бўлиб, жиноятчи қандай жазога тортилган бўлса, худди шундай жазога тортилиши керак. Исломда қасос олишнинг қонунийлигига далил Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзларидир: "(178) Эй мўминлар, сизларга ўлдирилган кишилар учун озод киши муқобилига озод кишидан, қул учун қулдан, аёл киши учун аёлдан қасос олиш фарз қилинди. Энди кимга биродари томонидан бир оз афв қилинса (я’ни, қотилдан қасос олиш ўрнига товон олишга рози бўлинса), у ҳолда яхшилик билан бўйинсуниш ва чиройли суратда товон тўлаш лозимдир. Бу (хукм) Парвардигорингиз томонидан энгиллик ва раҳм-шафқатдир. Бас, кимки шундан кейин ҳаддан ошса (масалан, товон тўлангандан кейин ҳам қотилни ўлдирса), унинг учун аламли азоб бордир. (179) Сизлар учун қасосда ҳаёт бор, эй аҳли донишлар! Шояд (жиноятлардан) сақлансангизлар." Бақара сураси

Қасоснинг лингвистик та'рифи

Араб тилида қасос мутлақ тенглик ва изланишдир.[1] Қасос эса унга эргашаётган изни кесишдан олинади ва ундан ҳикоячи изга, хабарга эргашгани учун ва ше'рни кесишнинг о'з та'сири бор, шунинг учун қотил о'лдириш ва о'лдириш ё'лини тутгандек бо'лади. Унда унинг изини кесди ва у ерда о'з ё'лида юрди ва бу Унинг со'зидир: "Келинглар (қиссалардаги изларига қайтдилар)" (Каҳф сураси) Уларнинг орасидаги нарсаларни кесиб ташлади ва ундан қасос олди, чунки уни яраси каби жароҳатлайди ёки у билан о'лдиради ва ҳукмдор фалончини фалончидан ажратган ва айтадилар. у билан уни қириб ташлади, шунинг учун унга итоат қилди, я'ни ундан о'ч олди.[2]

Қур'они Каримда қасос

Қасос ҳақидаги матн Қур'они Каримда бир неча оятларда келтирилган:

  • Аллоҳ таолонинг каломида: "(178) Эй мўминлар, сизларга ўлдирилган кишилар учун озод киши муқобилига озод кишидан, қул учун қулдан, аёл киши учун аёлдан қасос олиш фарз қилинди. Энди кимга биродари томонидан бир оз афв қилинса (я’ни, қотилдан қасос олиш ўрнига товон олишга рози бўлинса), у ҳолда яхшилик билан бўйинсуниш ва чиройли суратда товон тўлаш лозимдир. Бу (ҳукм) Парвардигорингиз томонидан энгиллик ва раҳм-шафқатдир. Бас, кимки шундан кейин ҳаддан ошса (масалан, товон тўлангандан кейин ҳам қотилни ўлдирса), унинг учун аламли азоб бордир. (179) Сизлар учун қасосда ҳаёт бор, эй аҳли донишлар! Шояд (жиноятлардан) сақлансангизлар." Бақара сураси.
  • Ва Унинг со'зида: "Шунинг учун ҳам Бани Исроилга: «Ким бир жонни ноҳақдан ёки эр юзида фасод қилмаса ҳам ўлдирса, худди ҳамма одамларни ўлдирган бўлади. Ким уни тирилтирса, худди ҳамма одамларни тирилтиргандек бўлади», деб ёздик. Батаҳқиқ, уларга Пайғамбарларимиз баёнотлар олиб келдилар. Сўнгра, бундан кейин ҳам, улардан кўплари эр юзида исроф қилгувчилардан бўлдилар." Моида сураси
  • Ва Унинг со'зида: "Биз унда уларга жонга–жон, кўзга–кўз, бурунга–бурун, қулоққа–қулоқ, тишга–тиш ва жароҳатларда қасос вожиб, деб ёздик. Ким у(қасос)ни кечиб юборса, бу унга каффоротдир. Ким Аллоҳ нозил қилган нарса ила ҳукм юритмаса, ўшалар золимлардир." (45) Моида сураси
  • Ва Унинг со'зида: "Мўмин мўминни ўлдирмас. Магар билмасдан қилиши мумкин. Кимки мўминни билмасдан ўлдириб қўйса, бас, унга мўмин қулни озод қилиш ва (ўлганнинг) аҳли кечирмасалар, хун бериш вожиб бўлур. Агар у сизга душман қавмдан бўлиб, ўзи мўмин бўлса, мўмин қулни озод қилиш вожиб бўлур. Агар у сиз билан орасида аҳдномаси бор қавмдан бўлса, аҳлига бериладиган хун ва мўмин қулни озод қилиш вожиб бўлур. Ким топмаса, Аллоҳга тавба учун кетма-кет икки ой рўза тутиш вожиб бўлур. Аллоҳ билувчи ва ҳикматли зотдир." Нисо сураси
  • Ва Унинг со'зида: "Аллоҳ (ўлдиришни) ҳаром қилган жонни ўлдирманг. Магар ҳақ ила бўлса, майли. Кимки мазлум ҳолида ўлдирилса, унинг валийсига ҳақ берганмиз. Бас, у ўлдиришда исроф қилмасин. Албатта, у нусрат берилган одамдир." Исро сураси[3]

Унинг қонунийлигининг донолиги

Қасос - нақл жазолаш тамойилидир. Мусулмон уламолари унинг қонунларидаги ба'зи ҳукмларни зикр қилганлар. каби:

  • Жабрланувчининг ёки унинг васийларининг г'азабини даволайди ва уларни қасос олиш ёки қасос олишга уринишдан сақлайди.
  • Жиноят содир этишдан қайтариш. Ҳуқуқбузар жиноят содир этаётганда қо'рқув, г'алаён ва иккиланишни ҳис қилади, агар бунинг учун жазо билан жазоланишини билса.
  • Қасос жамият учун ҳаётдир.Қасд бу қилмишини асоссиз равишда қасддан о'лдиришда Аллоҳнинг ердаги ҳукмидир.Бундан ташқари: та'зир.

Жазони нима исботлайди

Қасос икки нарсадан бири билан исботланади:

  • Жиноятчининг жиноят содир этганлигини тан олиши. Э'тироф - бу далилларнинг устаси.
  • Ёки икки адолатли одамнинг гувоҳлиги. Қасос бировнинг гувоҳлиги билан ҳам, талаб қилувчининг қасами билан ҳам исботланмайди.

О'з-о'зини жазолаш шартлари

  1. О'лдирилганнинг ма'сумлиги: Мусулмон жангчини, муртадни ёки турмуш қурган зинокорни о'лдирса, унга қасос ва қон то'лови ё'қ, лекин узрли бо'лади. Ҳукмдор устидаги қизлари учун.
  2. Қотил атайлаб ақли расо вояга етган экан, шунинг учун ёшлар, ақлдан озганлар ёки айбдорлар учун қасос ё'қ, лекин улардан қон пули талаб қилинади.
  3. О'лдирилган шахс қотилнинг о'г'ли эмаслиги, шунинг учун ота-онадан ҳеч бири о'лдирилмаслиги керак, бола баландми ёки пастми, эркак ёки аёлми ва агар ота-онасидан бири о'лдирилган бо'лса, бола о'лдирилмайди. қон қо'риқчиси уни кечиради. Агар олдинги шартлардан бири бажарилмаса, қисос солинади ва қон пули аниқланади.[4]
  4. Қондаги савоб шарти учта гапда ихтилоф қилинган, булар шофиийларнинг мусулмонни кофир ўлдирмайди деганлари, ҳанафийларнинг мусулмонни кофир ўлдирганлари ва моликийларнинг гапи. Мусулмонни кофир зо'рлик билан о'лдирса, уни о'лдиради. Улар қон пули миқдорида ҳам бир-биридан фарқ қилган.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Имом Муҳаммад Абу Заҳро, Ислом фиқҳида жиноят ва жазо, Иккинчи қисм, Жазо, олдинги ма’лумотнома, 252-бет.
  2. ↑ То'рт та'лимот бо'йича фиқҳ китоби, тергов, шарҳ, битирув ва о'рганиш Аҳмад Фарид Ал-Мазеидий ва Муҳаммад Фуад Рашад, В қисм.
  3. ↑ Қур'они Карим
  4. ↑ Ал-Дурар ас-Сания - Фиқҳ энциклопедияси 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi