Qoʻbiz sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti musiqa asbobi
| nom                   = Qoʻbiz
| nomlar                =
| tasvir                = Musical instruments on display at the MIM (14351816715).jpg
| tasvir_izohi          = Qoʻbiz
| fon                   =
| turi                  = [[Torli musiqa cholgʻulari|Torli]]
| hornbostel_sachs      =
| hornbostel_sachs_desc =
| ixtirochilar          =
| ishlab_chiqargan      =
| registr               =Kichik oktavadagi [[do (nota)|do notasidan]] — ikkinchi oktavadagi [[re (nota)|re notasigacha]]
| oxshash               =[[Qoʻmuz]], [[qoʻbiz]], [[rubob]]
| musiqachilar          =
| yasovchilar           =
| maqolalar             =
}}
'''Qoʻbiz''' ('''qil qoʻbiz''', '''qobuz''') – torli-tirnama cholgʻu asbobi

== Tarixi ==
Oʻrta asr ([[Mahmud Qoshgʻariy]], [[Alisher Navoiy|Navoiy]], [[Bobur]], [[Darvishali Changiy]] va boshqalar) manbalarida qoʻbiz [[Turkiy xalqlar|turkiy xalqlarning]] eng sevimli torli-tirnama musiqa cholgʻusi sifatida taʼriflangan. Bu shakldagi qoʻbiz (hozirgi [[Doʻmbira|doʻmbiraga]] yaqin) [[Qirgʻizlar|qirgʻizlarda]] qoʻmuz, [[Xakaslar|xakaslarda]] xomis nomi bilan saqlangan. [[Oʻzbeklar|Oʻzbek]], [[Qozoqlar|qozoq]], [[Qoraqalpoqlar|qoraqalpoqlarda]] qoʻbiz – torli-kamonli cholgʻu sifatida mashhur.

== Tuzilishi ==
Umumiy uzunligi 700&nbsp;mm atrofida. Oʻyma kosasi (rezonatori) va yoysimon bukilgan yoʻgʻon dastasi bir butun yogʻochdan yasaladi. Kosasining uzunchoq pastki qismi teri bilan qoplanadi. [[Ot (hayvon)|Otning]] chiyratilmagan qilidan yasalgan 2 tori [[kvarta]] (baʼzan kvinta)ga sozlanadi. Yoysimon kamon (600-700&nbsp;mm atrofida) qillari barmoqlar yordamida taranglashtiriladi. Rivoyatlarga koʻra, ilk qoʻbizni afsonaviy [[Qo‘rqit ota|Qoʻrqit]] (oʻgʻuz baxshilarining piri) yasagan. Qoraqalpoq (XVIII asrga qadar qozoq) [[Jirov|jirovlarida]], shuningdek, baxshi-shomonlarda qoʻbiz asosiy cholgʻu hisoblangan. Mayin, nolalarga boy tovushga ega qoʻbiz [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonda]] 1930-yillargacha [[Buxoro|Buxoroda]] maqom ansambllari tarkibida boʻlgan. 1940–1950-yillarda qoʻbizning rekonstruksiya qilingan (prima, alt, bas va boshqalar) turlari xalq cholgʻulari orkestri tarkibiga kiritilgan;

2) turkman, tatar, boshqirdlarda temir changqoʻbiz nomi.

== Turlari ==

=== Alt qoʻbiz ===
Torli kamonli qozoq xalq cholgʻusining kattaroq hajmda qayta ishlangan turi. Alt qoʻbizda uchta tor kvinta oraligʻida kichik oktavadagi [[Dо (nota)|do]], [[Sol (nota)|sol]] va birinchi oktavadagi [[Re (nota)|re notasiga]] sozlanadi. [[Diapazon|Diapazoni]] kichik oktavadagi [[Dо (nota)|do notasidan]], ikkinchi oktavadagi [[Re (nota)|re notasigacha]] boʻlib, notalar [[Kalit (musiqa)#Alt kaliti|alt kalitida]] yoziladi<ref>{{Kitob manbasi |title=Музика луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |year=1987}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Мусиқа луғати |author=I. A. Akbarov |location=Toshkent |publisher=Oʻqituvchi nashriyoti |isbn=5-645-02422-2 |pages=384 |year=1997}}</ref>.

== Galereya ==

<gallery>
File:Kobyz.jpg|thumb|right|
File:Raushan Urazbayeva à la vièle qyl-qobyz Kazakhstan, Concert Bardic Divas Les poétesses de lAsie Centrale Kazakhstan et Ouzbékistan avec la collaboration de lAga Khan Music Initiative, Festival Les Orientales (Saint-Florent-Le-Vieil).jpg|thumb|200px|left|
File:Kazakhstan postage stamp depicting a Kobyz.png|thumb|200px|left|
</gallery>

== Manbalar ==
<references />

== Havolalar ==
{{OʻzME}}
{{musiqa-stub}}{{Tashqi havolalar}}