Qobiq modeli

Физикада қобиқ модели қуйидагиларни англатиши мумкин:Нуклонларнинг о’заро та’сири натижасида ҳосил бо’ладиган о’ртача сферик симметрик потенсиал алоҳида нуклонларнинг ҳаракати ва о’заро та’сирига қараб о’згариши мумкин. Нуклонларнинг о’заро та’сири эса то’лган қобиқдан ташқарида жойлашган ташқи нуклонларнинг миқдорига бог’лиқ. Ташқи нуклонлар сони катта бо’лмаганда ядро потенсиали ва шакли сферик симметриклигича қолади. Бу ҳолда ядронинг уйг’онган ҳолатлари бир заррали сатҳлардан ва ядродаги тебранишлар натижасида ҳосил бо’лган энергетик сатҳлардан иборат бо’лади. Ташқи нуклонларнинг сони ортиши билан нуклонлар ҳаракатининг ядро потенсиалига та’сири ортади. Ядро сферик шаклининг тург’унлиги камаяди. Ниҳоят, ташқи нуклонлар сони етарлича катта бо’лганда ядронинг сферик симметрик шакли тург’ун бо’лмай қолади, ядро деформацияланади. Бундай деформацияланган ядро ма’лум бир о’қ атрофида айланиши мумкин ва унда айланиш энергетик сатҳлари ҳосил бо’лади. Тебраниш энергетик сатҳлари пасаяди ва бир заррали сатҳлар характери ҳам о’згаради. Ташқи нуклонлар сони янада ортиши билан уларнинг коллектив ҳаракати та’сири ортиб, то’ла қобиқларда ташкил топган ядро о’заги ҳам деформацияланиши мумкин.

Ядро сирти айланувчи эллиписоид шаклига эга бо’лган ҳоллер учун Нилсон энергия сатҳларини нисбий жойлашишида кутилиши мумкин бо’лган о’згаришларни қобиқ модели асосида ҳисоблаб чиқди. Сферик симметрик потенсиалдан носферик потенсиалга о’тганда л ва ж квант сонлй ҳаракатнинг доимийлиги сақланмайди. -моментнинг ядронинг симметрия о’қига проексиясининг ҳар бир қийматига мос сатҳлар ҳар хил энергияга эга бо’лади, га нисбатан айнишлик бартараф қилинади. Лекин симметрия о’қининг ҳар иккала ё’налиши ҳам тенг ҳуқуқли бо’лганидан нинг ишорасига нисбатан айнишлик сақланади. Деформация та’сирида ҳар бир сатҳ сатҳга ажралган ва бунда нинг ҳар бир қийматига алоҳида сатҳ то’г’ри келади. Ажралиш катталиги ядронинг деформация параметри га бог’лиқ бо’лади.

Носферик аксиал симметрияли майдонда ҳосил бо’лувчи бир заррали ҳолатларни Нилсон ҳисоблаган. У бирор ё’налишга нисбатан симметрияга эга бо’лган оссилятор потенсиалидан фойдаланди ва кучли спин орбитал та’сирни ҳисобга олди:

• Ядро қобиг'ининг модели, протон ва нейтронларнинг атом ядросида қандай жойлашиши
• Электрон қобиқ, электронлар атом ёки молекулада қандай жойлаштирилганЯдро қобиг'и моделини жорий этиш Ядро физикаси ва ядро кимёсида ядро қобиг'и модели - бу атом ядроларининг энергия сатҳларини тавсифлаш учун Паули номувофиқлиги тузилишидан фойдаланадиган модел. Ядро қобиг'и модели мустақил равишда 1949 йилда хоним М.Г. Маер ва ЖҲД Женсен томонидан таклиф қилинган. Ядро қобиг'и моделлари назарияси ва симметрия принципи кашф этилганлиги сабабли физика бо'йича Нобел мукофоти 1963 йилда берилди. Ядро қобиг'ининг модел қисми атомдаги электронларнинг жойлашишини тавсифлаш учун атомнинг электрон қатламига о'хшайди. Қобиқ то'лдирилганда, айниқса, барқарор бо'лади. Ядро қобиг'и модели атомдаги субатомик зарраларнинг жойлашишини тавсифлайди. Протонлар ва нейтронлар то'лдирилганда, ма'лум бир ядро қобиг'и билан то'лдирилганда нуклид барқарорроқ бо'лади.

Қобиқ модели сўзини билдирувчи бир неча саҳифа топилди. Ушбу саҳифага сизни олиб келган мақоладаги тегишли ишоратни бу ерга эмас, тўғри керакли мақолага йўналтиришингиз мумкин.

__ДИСАМБИГ__

• СҲЕЛЛ модели