Р136а1 — Катта Магеллан булутида жойлашган НГC 2070 эмиссия туманлигидаги Р136 юлдуз кластеридаги юлдуз[1]. 163 000 ёруғлик йили масофаси туфайли юлдуз кўринмайди, аммо Тарантула туманлигида уни ўраб турган Р136 кластерини 50х ўлчамли телескоп ёрдамида жанубий ярим шарда ёки экватор яқинида топиш мумкин[2]. Юлдуз қуёшдан 4 677 000 марта кўпроқ ёруғлик чиқаради[3].

Кашфиёт тарихи

2010-йил 21-июлда Пол Кроутер бошчилигидаги астрономлар жамоаси (инглизча: Паул Cроwтҳер) Шеффилд университетининг астрофизика профессори Пол Кроутер РМC 136а юлдуз кластерини ўрганаётганда массаси Қуёш массасидан анча катта бўлган юлдузни топди[4]. Тадқиқот Европа жанубий обсерваториясининг ВЛТ телескоп массиви ҳамда Ҳуббле телескопининг архив маълумотларидан фойдаланган ҳолда амалга оширилди[4].

Олимлар сирт ҳарорати 40 000 К дан юқори бўлган, Қуёшдан бир неча ўнлаб марта каттароқ ва бир неча миллион марта ёрқинроқ бўлган бир нечта юлдузларни кашф этдилар. Мавжуд моделларга кўра, бу юлдузларнинг баъзилари ҳосил бўлганда массалари 150 қуёш массасидан каттароқ бўлган[5][4][6][7].

Бундай ўта оғир юлдузлар жуда кам учрайди ва фақат жуда зич юлдуз кластерларида ҳосил бўлади. Бундай юлдузларни кузатиш жуда юқори аниқликдаги асбобларни талаб қилади.

Бонндаги Аргеландер астрономия институти (Германия) астрофизиклари Тарантула туманлигининг ушбу қисмида юлдузларнинг пайдо бўлиш жараёнини моделлаштиришга асосланиб, Р136а1 массаси бир неча кичикроқ юлдузларнинг қўшилиши натижасида ҳосил бўлган деб тахмин қилишди[6].

Жисмоний хусусиятлар

Чапдан ўнгга: қизил митти, Қуёш, кўк гигант ва Р136а1


Бу Юлдузнинг ёрқинлиги Қуёшнинг ёрқинлигидан 8,7 миллион марта ошади. Юлдузнинг ўзи энг кучли юлдуз шамолини ҳосил қилади, бу эса материянинг тез йўқолишига олиб келади. Юлдузнинг яшаш зонаси 2950 АБ да жойлашган. Бироқ, бу юлдуз атрофида ҳаёт жуда кучли ултрабинафша нурланиши туфайли мумкин эмас[8].

Массаси 8 дан 150 гача бўлган қуёш массаси бўлган юлдузлар ўзларининг ҳаёт айланишлари охирида ўта янги юлдузлар сифатида портлайдилар ва нейтрон юлдуз ёки қора туйнукни қолдирадилар. Қуёш массаси 150 дан 250 гача бўлган юлдузларнинг мавжудлиги тўғрисида олинган далиллар электрон-позитрон жуфтларининг шаклланишига нисбатан беқарор, ҳеч нарса қолдирмайдиган ва атрофдаги космосга темирни сочадиган жуда ёрқин ўта янги юлдузларнинг мавжудлигига имкон беради[4]. Бундай ўта янги юлдузлар кўпинча гиперновалар деб аталади.

Манбалар