Ziyosfera

Raahe

Рааҳе (Финландча: [ˈрɑːҳе]; шведча: Браҳестад; Финланд Шведча: [брɑːҳеˌстɑːд]) Финландиядаги шаҳар ва мунисипалитетдир. Швеция давлат арбоби ва Финландия генерал-губернатори Cоунт Пер Браҳе Ёунгер томонидан 1649-йилда асос солинган, у Финландияда қолган 10 та тарихий ёғоч шаҳарлардан (ёки шаҳар марказларидан) биридир. Финландиянинг бошқа тарихий ёғоч шаҳарларига мисоллар: Каскинен (Каскö), Олд Раума, Порвоо (Боргå), Якобстад (Пиэтарсаари) ва Вааса (Васа). 1810-йилдаги даҳшатли ёнғиндан сўнг, Рааҳе ёнғин хавфини минималлаштирган ва баъзи фуқаролик жойларини кенгайтирадиган янги дизайн тамойилларига риоя қилган ҳолда қайта қурилди. Қадимги Рааҳе (ёки „Ёғочли Рааҳе“) ўзининг Уйғониш давридан илҳомлантирилган тўғри чизиқли шаҳар режаси билан ажралиб туради, унда бурчаклари ёпиқ бўлган ғайриоддий марказий майдон (Пеккатори деб аталади)[1][2][3].

Рааҳе
Шаҳар
Skyline of Raahe
Raahe
Герб
[[Регион]] [[Нортҳ Остроботҳниа]]
[[Суб-регион]] [[Рааҳе]]
Ҳукумат
 • [[Cитй манагер]] Леэна Миккола-Риэккинен
Асос солинган 1649-йил
Вақт минтақаси УТC+02:00

Рааҳе Шимолий Остроботния минтақасида, Ботния кўрфазининг шимолий қирғоғида, 75 километр (47 ми) жойлашган. Оулудан жануби-ғарбда ва 126 километр (78 ми) Кўккўла шимоли-шарқида. Муниципалитет 24,050 нафар аҳолига эга (28-феврал 2023-йил) ва 1,889,00 квадрат километр (729,35 кв мия) майдонни эгаллайди. Шундан 870,77 км2 (336,21 кв мия) сувдир. Аҳоли зичлиги — 45,51/км2 (117,9/кв миля). Тарихан қишлоқ хўжалиги ва денгиз минтақаси бўлган Остроботния ХИХ-аср охири ва ХХ-аср бошларидаги катта миграция даврида Финландиядан АҚШга ва Канада ва Австралия каби бошқа мамлакатларга энг кўп муҳожирларни этказиб берган.

Ёндош қўшни Рааҳе муниципалитетлари — Ҳаапавеси, Оулаинен, Пйҳäжоки, Сиикажоки ва Сиикалатва. Швеция ва фин тилларида сўзлашувчи шаҳар сифатида ташкил этилган муниципалитет энди ягона тилда фин тилига эга.

Рааҳе билан учта муниципалитет бирлаштирилди: 1973-йилда Салоинен, 2003-йилда Паттижоки ва 2013-йилда Виханти.

1786-Рааҳе астероиди ушбу шаҳар ва муниципалитет шарафига номланган.

Тарихи

Ташкил этилишдан олдинги ҳолати

Рааҳе ҳудуди дастлаб 1913-йилгача Сало номи билан танилган Салоинен черковининг бир қисми эди. Бу Остроботния шимолидаги биринчи черковлардан бири эди.

ХВИИ асрдаги тарихи

Кичик Пер Браҳе 1649-йилда Рааҳе шаҳрини қурди.

Финландия генерал-губернатори граф Пер Браҳе 1649-йилда Сало шаҳрига (Финландиядаги Сало билан адаштирмаслик керак) эски шаҳар яқинидаги Сатамакангасда шаҳарча қуриш учун низом берди. Бироқ, порт ҳудуди шунчалик паст бўлганки, келажакдаги шаҳарни кўчиришга қарор қилинди. Янги ва яхшироқ жой шимолда, Раах кўрфазида топилди. 1652-йилда Сало черковига эгалик қилиб, Пер Браҳе шаҳарчани Браҳестад ёки Финландиядаги Рааҳе деб ўзгартирди[4][5][6].

Рааҳени қуриш учун шаҳарни режалаштириш геодезик Клейс Классонга берилди. Унинг шаҳар режаси Уйғониш даврининг мунтазам панжара режасининг идеалларига амал қилди. Раахнинг барча кўчалари тенг бўлган яъни эни 20-21 тирсак ёки 10-11 метр ҳисобланган. Бозор майдони Рантакату ва майдон орқасида Тоwн Ҳалл жойлашган эди. Шаҳарнинг шимоли-шарқий бурчагида черков ва мактаб биноси жойлашган эди. Шаҳар режасининг олтита блоки, яъни ҳозирги қуйидагилар: Коулукату, Кирккокату, Сааристокату ва Рантакату билан ўралган ҳудуд амалга оширилди. Шаҳарнинг кейинги кенгайиши ва ўзгариши сўнгги асрнинг бошларига қадар Cлаэссон шаҳар режасининг амбицияларини сақлаб қолди[4][5].

Раахе шаҳридан ҳалигача сақланиб қолган энг қадимги расм, ХВИИ аср чизмаси 1659-йилга тўғри келади. Унда шаҳар божхона тўсиғи билан ўралган ҳолда тасвирланган бўлиб, иккита махсус дарвозаси бор, шарқий қисми ҳозирги Браҳенкату ва Реипонкату кўчалари чорраҳасидан ташқарида ва жанубий қисми Питкакату (ҳозирги Кауппакату) кўчаси охирида жойлашган. кўчаси) тахминан ҳозирги Коулукату кўчаси бўйлаб. Шаҳарнинг гавжум бандаргоҳи қирғоқда божхона омбори, ҳозирги музей жойлашган эди[4][5].

Рааҳе шаҳрида иккита жамоат биноси бор эди: чиройли, ҳайратланарли, икки қаватли минорали шаҳар ҳокимияти ва қурилиши 1651-йилда бошланган ёғоч черков. Черковга 1684—1685 йилларда об-ҳаво бўйича интернат берилди. Бу Финландияда маълум бўлган интернатнинг энг қадимги намуналаридан биридир[4][5].

Турар жойлар ва уйлар ёғочдан ясалган. Қоида тариқасида, улар участка чегарасига қараган кўчага яқин, узун томони ва томнинг тизмаси кўчага параллел равишда қурилган. Кўчага қараган участканинг ўзлаштирилмаган қисми баланд, мустаҳкам ёғоч панжара ва кириш дарвозаси билан жиҳозланган. Блок ичидаги участкалар панжара билан ажратилмаган. Ўртача уй одатда бир ёки иккита хонадан иборат бўлиб, уларнинг кўпчилиги икки хонали кабина типидаги эди. Рааҳнинг расмидаги деярли ҳар бир уйда 17-асрнинг энг ажойиб янгилиги бўлган мўри бор. Бу вақтда тошдан қурилган уйлар ҳали ҳам шаҳар ва қишлоқларда, айниқса Шарқий Финландияда кенг тарқалган эди. Архитектура тарихига келсак, Раахе ташкил этилган пайтда жуда замонавий шаҳар эди. Бугунги кунда 17-асрдан қолган бинолар қолмаганлиги маълум[5].

Иқтисодиёти

2009-йил июл ойида Раутаруукки пўлат заводига темир йўл линяси.

Рааҳе 1791-йилда Стапле порт ҳуқуқига эга бўлган ва анъанавий равишда порт шаҳри бўлган. Саноатлаштириш натижасида Рааҳе пўлат ва оғир саноат шаҳри сифатида қайта ихтиро қилинди ва муҳандислик хизматлари, АКТ ва дастурий таъминот ишлаб чиқариш билан янада ривожланди. Рааҳе пўлат, оғир машинасозлик, муҳандислик ишлари, юк ташиш ва АКТ билан машҳур. 1980-йилларгача Скандинавия мамлакатларидаги энг йирик ягона саноат майдончаси бўлган Раутаруукки пўлат заводи Раахе шаҳрида жойлашган. Тегирмон муҳандислик ишлари учун пўлат плиталар, рулон ва чойшаб ва ярим тайёр маҳсулотлар ишлаб чиқаради.

Анъанага кўра, Рааҳе порт шаҳри эди. Елканлар асрининг охирларида, 1850-йилларда ва ундан кейин Раахедаги юк ташиш компаниялари Финландиядаги энг катта елканли кемалар флотига эгалик қилишган, уларнинг умумий баландлиги 60 та эди. Ҳозирда Раахе порти мамлакатдаги олтинчи энг банд порт бўлиб, ҳар йили 700 та кема ташриф буюради. Порт орқали ташиладиган юкларга хом ашё ва бўш юклар, пўлат, ёғоч, контейнерлар ва шартнома бўйича жўнатилган товарлар киради[7].

Пўлат саноати билан Рааҳе собиқ Оулу вилоятидаги Оулу ва Кажаанидан кейин учинчи йирик шаҳарга айланди. Оулу сингари, шаҳар пўлат саноати (ПроМетал ва Стеэлполис) ва АКТ саноати (Софтполис) бизнес инкубаторлари / бизнес парклари ёрдамида АКТ бизнесини тарғиб қилади.

Муниципал солиқ ставкаси 19,75% ни ташкил қилади. 2007 йилда иқтисодиёт структураси қуйидагича бўлди: қишлоқ ва ўрмон хўжалиги 1%, қурилиш 6%, ишлаб чиқариш 43%, чакана савдо, хизмат кўрсатиш ва аҳолига хизмат кўрсатиш 50%. Субминтақа Пихажоки ва Сиикажоки муниципалитетларини ўз ичига олади.

Транспорт ҳаракати

Европа йўналиши Э8 шаҳар орқали ўтади ва Рааҳедаги энг катта қуруқликдаги транспорт воситасидир. Рааҳе шунингдек, турли компаниялар томонидан автобус транспортига эга. Рааҳе темир йўли ёнидаги Рааҳе темир йўл станцияси 1965-йилда йўловчи ташишдан ёпилган. Чипта савдоси 2000-йилда тугади.

Халқаро муносабатлари

Эгизак шаҳарлар — опа-сингил шаҳарлар

Рааҳе билан эгизак:

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Wанҳа Рааҳе — Рааҳе.фи (ин Финниш)
  2. ↑ Пеккатори Сқуаре (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-01-28 санасида архивланган) — Висит Рааҳе (ин Энглиш)
  3. ↑ Укконен. „Поҳжоисесса он аинутлаатуисен арвокас пуукаупунки, жонка рäнсистймистä вастаан таистеллаан нйт уусин кеиноин“ (фи). Йле (2023-йил 9-апрел). Қаралди: 2023-йил 9-апрел.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Тҳе Ҳисторй Оф Рааҳе“. оамк.фи. 2007-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Рааҳе Тоурист Оффиcе
  6. ↑ „Фронтпаге | Рааҳен каупунки“. www.рааҳе.фи. Қаралди: 2016-йил 17-июл.
  7. ↑ Порт оф Рааҳе — Оне оф тҳе Бусиэст Порц ин Финланд (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-07-20 санасида архивланган) — СеаФоcус
  8. ↑ „Тwин cитиэс оф тҳе Cитй оф Косиcе“. Магистрáт места Коšиcе, Тр.. 2013-йил 5-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 27-июл. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi