Мултивибратор- қисқа жабҳалар билан электр тўртбурчаклар салıнıмларıн гевşэме генераторидир .

Мултивибратор электроника ва радиотехникада ишлатиладиган энг кенг тарқалган тўртбурчак импулс генераторларидан биридир. Одатда бу чуқур ижобий герибилдирим билан қопланган икки босқичли қаршилик кучайтиргичдир.

Электрон муҳандисликда турли хил мултивибраторли схемалар қўлланади, улар схемасида, ишлатиладиган фаол компонентлар турида (найча, транзистор, тиристор, микроэлектроник ва бошқалар), иш режимида фарқланади (ўз-ўзидан тебранувчи, кутиш, ташқи синхронизация), кучайтирувчи элементлар орасидаги уланиш тури, ҳосил бўлган импулсларнинг давомийлиги ва частотасини ва бошқа параметрларни созлаш усуллари.

Тарихи

Абраҳам ва Блочнинг мақоласидан олинган расм — вакуум триодларида яратилган мултивибраторнинг схематик диаграммаси

Мултивибратор Биринчи жаҳон уруши пайтида франсуз олимлари Анри Абраҳам ва Эвгений Блохлар томонидан ихтиро қилинган ва биринчи марта 1919-йилда Анналес де Пҳйсиқуэ журналида чоп этилган мақолада тасвирланган

Қурилма учун мултивибратор номи голланд физиги ван дер Пол томонидан таклиф қилинган ва бу мултивибраторнинг тўртбурчаклар тебранишлари спектрида синусоидал тебранишлар генераторидан („моновибратор“) фарқли ўлароқ, кўплаб юқори ҳармоникалар мавжудлигини акс эттиради.

Мултивибраторларнинг айрим турлари ва таснифи

Моностабил транзисторли мултивибраторнинг электр схемаси (битта вибратор).
Бистабле мултивибраторнинг электр схемаси (тетик).
Бир хил турдаги ўтказувчанлик транзисторларида „классик“ энг оддий транзисторли мултивибраторнинг схематик диаграммаси

Расмда мисол сифатида кўрсатилган бир хил турдаги ўтказувчанликдаги иккита транзисторга асосланган „классик“ мултивибратор схемаси ҳозир деярли қўлланилмайди, чунки у паст частотали хусусиятларга эга ва этарлича тик бўлмаган олд томонларга эга, бу унинг ишлаб чиқариш частотасини бирликлари билан чеклайди. МГц. Генерация частотасини ошириш учун компонент қийматлари (резисторлар қаршилиги ва кондансаткичларнинг сиғими) камайиши билан иккала транзистор ҳам генерасиясиз очиқ ёки тўйинган ҳолатга ўтади, генерация ўз-ўзидан бузилади ва генерацияни тиклаш учун қурилма бўлиши керак. масалан, транзисторлардан бирининг базасига импулсни қўллаш орқали қайта ишга туширилди, бу кўплаб иловаларда қабул қилиниши мумкин эмас.

Бистабле мултивибратор

Бистабле мултивибратор — бу икки барқарор (барқарор) ҳолатга эга бўлган, турли чиқиш кучланиш даражалари билан тавсифланган, кутиш режимидаги мултивибраторнинг бир тури. Қоида тариқасида, бистабле мултивибраторлар расмдаги диаграммада кўрсатилганидек, турли хил киришларга қўлланадиган сигналлар орқали бир барқарор ҳолатдан иккинчисига ўтади. Бундай ҳолда, бистабле мултивибратор РС типидаги флип-флоп ҳисобланади. Баъзи контактларнинг занглашига олиб ўтиш учун битта кириш ишлатилади, унга ўтиш учун турли хил ёки бир хил қутбли импулслар қўлланади; битта киришда бир хил қутбли импулслар билан ҳолатларни алмаштиришда бундай қурилмалар „ҳисоблаш киришига эга флип-флоплар“ деб аталади. ".

Мултивибратор частотаси

Даврнинг икки қисмидан бирининг давомийлиги

т=лн⁡2⋅РC{\дисплайстйле т = \лн2 \cдот Р C}

Икки қисмли даврнинг давомийлиги қуйидагиларга тенг:

Т=т1+т2=лн⁡2⋅Р2C1+лн⁡2⋅Р3C2{\дисплайстйле Т = т_1 + т_2 = \лн2 \cдот Р_2 C_1 + \лн2 \cдот Р_3 C_2}
ф=1Т=1лн⁡2⋅(Р2C1+Р3C2)≈10.693⋅(Р2C1+Р3C2){\дисплайстйле ф = \фраc1{Т}

= \фраc1{\лн2 \cдот (Р_2 C_1 + Р_3 C_2)}

\аппрох \фраc1{0.693 \cдот (Р_2 C_1 + Р_3 C_2)}} ,

  • т 1 \у003д т 2 (50% цикл),
  • Р 2 \у003д Р 3 ,
  • C 1 \у003д C 2 ,
ф=1Т=1лн⁡2⋅2РC≈0.721РC{\дисплайстйле ф = \фраc1{Т} = \фраc1{\лн2 \cдот 2РC} \аппрох \фраc{0.721}{РC}}

Адабиёт

  • Основы радиоэлектроники. 

Ҳаволалар