Rafanata
Рафаната (италянча: рафаната) — бу Базиликата (собиқ Лукания) минтақасига хос бўлган италян таомидир, айниқса Вал д’Агри пастки минтақаси ва Матеранинг баланд тепаликлари орасида машҳур бўлиб, печда пиширилган омлетга ўхшайди ёки анъанага кўра, панжара устида.
Вазирликнинг 2022-йил 25-февралдаги қарори билан рафаната анъанавий Лукан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари (ПАТ) рўйхатига киритилган[1].
Тавсифи
Таом деҳқонлардан келиб чиққан бўлиб, ўз номини қишлоқнинг ҳорсерадиш (рафано рустиcано) ёки Армораcиа рустиcана ўсимликининг илдизпоясидан олади, кучли балсамик ва баҳаратлı таъмга эга бўлган илдиз, эҳтимол 11-аср атрофида Базиликатада Норманлар томонидан киритилган. Ҳорсерадиш анъанавий Лукания ошхонасининг муҳим таркибий қисми бўлиб, кўпинча деҳқонлар ва чўпонларнинг дастурхонларида пайдо бўлиб, арзон, фойдали хусусиятларга бой ва яхши витаминлар манбаи[2]. Шунинг учун, ерқалампир Басилиcатада „у тартуф 'д’и повр' òмм“, яъни „камбағал одамнинг трюфели“[3] номи билан ҳам танилган.
Рафаната анъанавий равишда Масленица олдидан СантъАнтонио Абате (17-январ) куни карнавални нишонлаш билан боғлиқ.
Басилиcата минтақасига қараб ўзгаришларга эга бўлган анъанавий рецепти асосий ингредиентлар сифатида майдаланган пеcорино пишлоқ, янги хрен ва чўчқа ёғи билан калтакланган тухумни ўз ичига олади.
Тайёрланиши
Ерқалампир илдизи тозаланади, теридан тозаланади ва идишда майдаланади, сўнгра бир хил аралашма олинмагунча тухум ва пеcорино билан аралаштирилади. Фуc сотт ва фуc соп[2] деб аталадиган анъанавий пазандачилик каминдаги кўмирдан фойдаланишни ўз ичига олади, бу қадимий пишириш усули — ўтин печкаси бўлмаганлар томонидан қўлланади. Бу кўмирни теракота панининг устига ва остига қўйишдан иборат бўлиб, у бир текис пиширишни таъминлайди. Замонавий даврда электр печда пишириш, ёғ ёки чўчқа ёғи ёрдамида идиш ва аралашманинг юқори қисмини чўткалаш учун афзаллик берилади.
Вариантлари
Турли хил версияларда қайнатилган картошка ва картошка пюреси кўпинча қўшилади; бошқа ихтиёрий ингредиэнтлар — нон бўлаклари ва совуқ пишириқлар, масалан, маҳаллий пеззенте салами ёки соппрессата махсус пиширилган гўшт. Баъзилар сода ишлатишади[2]. Яна бир версия худди шу хамирдан тайёрланади, лекин ундан кичик тўплар ҳосил бўлади, уларни зайтун мойи ёки чўчқа ёғида қовуриш керак[2].
Фестиваллар
Бир нечта Лукания фестиваллари Рафанатага бағишланган, баъзилари Виджиано[4], Марсико Нуово[5], Анзи[6], Пиэтрапертоса[7], Саркони[8], Горгоглионе[9] ва Стиглиано[10] муниципалитетларида ўтказилади.
Манбалар
- ↑ Газзетта Уффиcиале. „Супплементо ординарио алла “Газзетта Уффиcиале„ н. 67 дел 21 марзо 2022 - Сериэ генерале“. газзеттауффиcиале.ит. Қаралди: 27 марзо 2022.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Ла рафаната, ла спеcиалитà дел cарневале ин Басилиcата“. аccеттураонлине.ит. Қаралди: 2 оттобре 2020.
- ↑ „Рафаната“. cуоребасилиcата.ит. Қаралди: 2 оттобре 2020.
- ↑ „Cиа-Агриcолтори: а Виггиано ла 26ª эдизионе делла “Рафаната”“. сассиливе.ит. Қаралди: 11 сеттембре 2021.
- ↑ „Ил Cарневале а Марсиcо Нуово - Сагра делла Рафаната“. басилиcатанет.cом. Қаралди: 2 оттобре 2020.
- ↑ „Ла Басилиcата о Луcаниа - "Анзи"“. басилиcата.банcадати.ит. Қаралди: 2 оттобре 2020.
- ↑ „Cарневале ди Пиэтрапертоса“. сагреинбасилиcата.cом. Қаралди: 2 оттобре 2020.[сайт ишламайди]
- ↑ „Ла феста делла рафаната а Сарcони“. эвентиэсагре.ит. Қаралди: 2 оттобре 2020.
- ↑ „Фесте, Сагре э Фиэре“. cомуне.горгоглионе.мт.ит. Қаралди: 2 оттобре 2020.[сайт ишламайди]
- ↑ „Cарневале стиглианесе 2020“. стиглиано.нет. 2022-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.