Раҳел Страус (1905)

Раҳел Страус (1880-1963) немис-яҳудий шифокори, феминист ва ёзувчи эди. У Ҳеиделберг университетининг биринчи оддий аёл тиббиёт талабаси бўлиб, уни 1905-йил январда тугатган. Болаликдаги дўсти, адвокат Элиас Страусга (1878-1933) турмушга чиққандан сўнг, у эри билан Мюнхенга кўчиб ўтди ва у ерда тиббий амалиёт очди ва сионизм ва яҳудий аёллар лигасини қўллаб-қувватловчи муҳим шахсга айланди. 1933-йилда турмуш ўртоғи вафотидан сўнг у тўрт нафар ўсмир фарзанди билан Фаластинга кўчиб отди. У ерда у 1940-йилда нафақага чиққач, ўз вақтини аёлларни, айниқса ёш муҳожирларни қўллаб-қувватлашга бағишлаш учун тиббиёт билан шуғулланишни давом эттирди. 1952-йилда у Тинчлик ва эркинлик учун аёллар халқаро лигасининг Исроил бўлимининг асосчиларидан бири ва фаол аъзоси бўлган[1][2][3].

Биография

1880-йил 21-мартда Карлсруэ шаҳрида туғилган Раҳел Гоитеин Венгриялик православ раввин Габор Гётейн (1848-1883) ва мактаб ўқитувчиси Ида Лöвенфелднинг (1848-1931) оиласида туғилган. Уч ёшида отаси вафот этгач, уни онаси тарбиялаган. 1899-йилда Германиянинг қизлар учун биринчи гимназиясига ўқишга кириши туфайли у Гейделберг университетида биринчи доимий аёл талаба бўлди. 1905-йил январ ойида у тиббиёт факултетини тугатди ва бу диплом Германиянинг исталган жойида амалиёт ўташига имкон берди[1][2].

Ўқишни тугатгандан сўнг, у болаликдаги дўсти, адвокат Элиас Страусга турмушга чиқди ва у билан Мюнхенга кўчиб ўтди. Биргаликда улар беш нафар фарзандли бўлишди: Исо (1909), Ханна (1912), Фредерик (1914), Габриэле (1915) ва Эрнст (1922), уларнинг барчасини анъанавий яҳудийларнинг уйида тарбиялаган. Умумий амалиёт шифокори ва гинеколог сифатида у 1908-йилдан 25 йил давомида ўзининг шахсий тиббий амалиётини бошқарган, асосан аёллар ва болалар билан шуғулланган[1][2].

Мюнхенда Страус турли сионистик ва аёллар гуруҳларида, жумладан, Яҳудий Аёллар Лигаси ва Аёллар Халқаро Сионистик Ташкилотида фаол бўлди. У яҳудий журналларига мақолалар ёзган ва Блäттер дес Жüдисчен Фрауэнбундес фüр Фрауэнарбеит унд Фрауэнбеwегунг журналини таҳрир қилган. Уларнинг Мюнхендаги уйи яҳудий элитаси, жумладан Алберт Эйнштейн, Мартин Бубер ва Яҳудо Леон Магнес учун учрашув жойига айланди[4].

1933-йил июн ойида эри саратон касаллигидан вафот этганидан сўнг, Страус Германияда қола олмаслигини тушунди ва у ерда нацистлар томонидан тобора кўпроқ таҳдид солаётган эди. Кейинги ноябр ойида у болалари билан Фаластинга кўчиб ўти[4]. У ерда у тиббий амалиётни йўлга қўйди, лекин 1940-йилда ижтимоий фаолиятда қатнашиш учун нафақага чиқди. Исроил давлати ташкил этилгандан сўнг, унинг саъй-ҳаракатлари ёш муҳожир аёлларни ўқитиш, муҳтожларга кийим-кечак тарқатиш ва ногирон аёлларни реабилитация қилиш учун марказ яратишга қаратилган. У Қуддусда ногирон болалар учун АКИМ таълим институтини яратди, ҳозир Байт Раҳел Страус номи билан машҳур. 1952-йилда у Тинчлик ва эркинлик учун аёллар халқаро лигасининг Исроил бўлимини яратишга ёрдам берди ва умрининг охиригача фаол фахрий аъзо бўлиб қолди[2].

Кейинги ҳаётида у фашистлар ҳокимиятга келишидан олдин Германиядаги ҳаётни ёритиб, хотираларини ёзди. Шунингдек, у иброний тилида болалар эртакларини нашр этган. Раҳел Страус 1963-йил 15-майда Қуддусда 83 ёшида вафот этди[2]

Нашрлари

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Риэгер, Сусанне; Жочем, Герҳард. „Др. Элиас анд Др. Раҳел Страус, нéэ Гоитеин, Мунич“. Рижо ресеарч (2006-йил 22-октябр). Қаралди: 2020-йил 19-март. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "рижо" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Фреиденреич, Ҳарриэт. „Раҳел Страус“. Жеwиш Wомен'с Арчиве. Қаралди: 2020-йил 19-март. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "жwа" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  3. ↑ „Раҳел Страус (нéэ Гоитеин)“ (Герман). Жüдисче Äрзте аус Деуцчланд. Қаралди: 2020-йил 19-март.
  4. ↑ 4,0 4,1 Моритз, Страус. „Страус, Раҳел, геборене Гоитеин“ (Герман). Деуцче Биограпҳиэ. Қаралди: 2020-йил 19-март. Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "дб" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  5. ↑ Страус, Раҳел. Wир лебтен ин Деуцчланд : Эриннерунген эинер деуцчен Жüдин, 1880-1933 / Раҳел Страус ҳераусгегебен унд мит эинем Начwорт версеҳен вон Мах Креутзбергер.. Стуттгарт: ДВА, 1961. ИСБН 3-379-01423-0.