Raqqada
| Раққада
رقادة | |
|---|---|
 Раққада археологик ёдгорлигидаги катта сув ҳавзасининг қолдиқлари | |
| Жойлашуви | Тунис |
| КоординаталарРесторед бй | 35°35′46″Н 10°03′25″Э / 35.596243°Н 10.0569°Э |
Раққāда (арабча: رقّادة) — ИХ аср Ағлабийлар сулоласининг иккинчи пойтахти бўлган жой бўлиб, Туниснинг Қайравон шаҳридан ўн километрлар чамаси жануби-ғарбда жойлашган. Ҳозир бу ерда Ислом санъати миллий музейи жойлашган.
Тарихи
876-йилда тўққизинчи Ағлабий амири Иброҳим ИИ ибн Аҳмад (875–902) шаҳар шовқинидан узоқ, тинчроқ жой топиш учун яшаш жойини ал-Аббасийядан кўчириш заруратини сезди. Янги шаҳарда бир нечта саройлар ва масжид барпо этилди. Ағлабийлар Байт ал-Ҳикма (донолик ва илм уйи)ни таъминлаш учун мато ва қоғоз ишлаб чиқарадиган корхона ташкил этдилар. Маълум бир вақтда Раққада ҳатто Кайравондан ҳам каттароқ шаҳарга айланди[1].
909-йилда Фотимийлар сулоласининг асосчиси Абдуллоҳ ал-Маҳдий Биллоҳ Кайравонга кўчиб келиб, якунда Раққадада қароргоҳ қилди. У бошқа пойтахт танлаб, Маҳдия шаҳрига асос солди. 909-йилда ўзини имом деб эълон қилди[2].
969-йил 7-июлда тўртинчи фотимий халифаси ал-Муъизз ли-диниллаҳ қўшинлари Мисрдаги Фустатга кирдилар. Халифа янги шаҳар — Қоҳирага асос солди ва у янги пойтахтга айланди. Қоҳира қурилганидан сўнг Раққада вайрон қилинди[3].
1960-йилдан кейин йигирма акр майдонда президент саройи қурилди; унинг айрим қолдиқлари ҳануз кўриниб туради. 1986-йилдан бери бу ерда Раққада Ислом санъати миллий музейи жойлашган[4].
1960-йилларнинг бошларида қадимий саройлар жойлашган ҳудудда бошланган қазиш ишлари кўплаб сирланган сопол буюмлар парчалари, шу жумладан металл жилога эга бўлган бўлаклар ва плиткалар, услубийлаштирилган ток барглари тасвири туширилган гулли ва ўсимлик нақшлари ҳамда ниҳоятда пухта безатилган идишлар (ИХ аср иккинчи ярмига оид қуш тасвири туширилган коса)ни юзага чиқарди[5].
Ислом санъати миллий музейи
Музей ўрта аср ислом санъатига ихтисослашган бўлиб, Кайравон ва Раққада ёдгорликлари ҳамда Фотимийлар даврида қурилган собиқ шаҳзодалар шаҳри Ал-Мансуриядан топилган асарларни ўз ичига олади[4].
Экспозиция Кайравон бош масжидидан олинган бўлиб, унинг меҳроби нусхаси ва ёдгорликнинг макетини намойиш этади[6]. Кейинги хонада Раққада яшаб турган даврга (ИХ–Х асрлар) оид керамика тўпламлари жойлашган. Яна бир хонада турли даврларга мансуб нумизматик тангалар тўплами намойиш этилиб, улар орқали Ифриқиянинг олти юз йилдан ортиқ даврга оид иқтисодий тарихи ёритилади[7]. Энг йирик тўплам — бу ноодатий хаттотлик билан ёзилган Қуръонлар, шунингдек, дастлаб Кайравон бош масжиди кутубхонасига қарашли бўлган қўлёзмалар ва саҳифалар мажмуасидан иборат. Ушбу тўплам дурдоналари орасида Х асрга оид „Мовий Қуръон“нинг саҳифалари бор.
Манбалар
- ↑ (франсузча) Мусéэ натионал д’арт исламиқуэ де Раққâда (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-03-22 санасида архивланган) пар Моҳамед Ребаи
- ↑ Чарлес Саинт-Прот, Ислам, л’авенир де ла традитион : энтре рéволутион эт оccиденталисатион. Эссаи, éд. Ле Рочер, Парис, 2008, п. 195
- ↑ Жанине эт Доминиқуэ Соурдел. Диcтионнаире ҳисториқуэ де л'ислам. Парис: Френч & Эуропеан Пубнс, 1 Жан 2004 — 702-бет. ИСБН 978-0686564461.
- ↑ 4,0 4,1 (франсузча) Cаролине Гаултиэр-Курҳан, Ле патримоине cултурел африcаин, éд. Маисоннеуве эт Ларосе, Парис, 2001, п. 151
- ↑ Éриc Делпонт, Лес Андалоусиэс де Дамас à Cордоуэ : эхпоситион прéсентéэ à л’Институт ду монде арабе ду 28 новембре 2000 ау 15 аврил 2001, éд. Ҳазан, Парис, 2000, п. 194
- ↑ (франсузча) Мусéэ дес арц исламиқуэс де Каироуан (Мусéэ санс фронтиèрес)
- ↑ (франсузча) Мусéэ натионал д’арт исламиқуэ де Раққâда (Патримоине де Тунисиэ) (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-03-25 санасида архивланган)