Rastrum
Раструм — беш қиррали ёзув қироли — мусиқа қўлёзмаларида параллел чизиқларни чизиш учун қўлланади. Одатда жез ёки пўлатдан ясалган. Раструм ўз номини шакли туфайли олган — лотинча раструм сўзи таржимада „хаскаш“ деган маънони англатади.
Тарихи ва турлари
Раструм Европада тахминан ўн тўққизинчи асрга қадар кенг қўлланган, ўша вақтларда мусиқа қоғози[эн] ҳали кенг тарқалмаган. Баъзи раструмлар (ўн бурчакли) бир вақтнинг ўзида бир нечта нота чизиқларини чизиш учун мўлжалланган. Бўр учун қўшимчалар билан раструмлар ҳам бор эди[1].
Баъзи палеографлар ўз тадқиқотларида раструмлар ва уларнинг ўзига хос хусусиятлари ҳақидаги маълумотлардан мусиқа қўлёзмаларининг ёзилган санаси ва келиб чиқишини аниқлаш учун фойдаланганлар. Палеографиянинг бу соҳаси растерология деб аталади[2].
Бастакор Игор Стравинский роликли раструмни ихтиро қилди ва унга „Стравигор“ номини берди. 1911-йилда Стравинский ушбу асбобни патентлашга ҳаракат қилди, аммо патент берилмаган. Бастакор мусиқа қўлёзмаларини яратишда кўпинча раструмдан фойдаланган[3].
Манбалар
- ↑ Рандел, эд. Тҳе Неw Ҳарвард Диcтионарй оф Мусиc (1986; 9тҳ принтинг, 1999), п. 681.
- ↑ Густав Счиллинг (Ҳг.): Энcйcлопäдиэ дер гесаммтен мусикалисчен Wиссенсчафтен одер Универсал-Лехиcон дер Тонкунст, Стуттгарт: Кöҳлер 1841, Бд. 5, С. 643.
- ↑ Cарл Голлмиcк. Критисче Терминологиэ фüр Мусикер унд Мусикфреунде. Г. А. Лаутен, 1833 — 58-бет. „раструм линиэнзиэҳер-зу-нотен.“