Ray jangi
Рай жанги – 651-йилда Сосонийлар ва Рошидун халифалиги ўртасида бўлиб ўтган жанг[1]. Бу жанг нафақат икки давлат ўртасидаги тўқнашув, балки Испаҳбудан ва Миҳрон сулолалари ўртасидаги ички рақобатнинг ҳам бир қисми бўлган.
| Рай жанги | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Мусулмонларнинг Эронга истилосининг бир қисми | |||||||
| |||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Рошидун халифалиги Испаҳбуданлар оиласи
|
Сосонийлар империяси Миҳронлар оиласи
| ||||||
Тарихи
642/643-йилларда мусулмон араблар Мидияни босиб олди ва Эрон тоғлигига чуқур кириб боришни давом эттирди. 651-йилда Хуросон шоҳи Фаррухзод ҳамда вазир Яздигард ИИИ қўзғолон кўтариб, Табаристон томон йўл олди. Йўлда араб лашкарбошиси Қазвин билан учрашиб, у билан тинчлик шартномасини тузди[2]. Шундан сўнг, Фаррухзод ўзининг ашаддий рақиби Сиёвахшга қарши арабларни қўллаб-қувватлашга рози бўлди, чунки Сиёвахш 631-йилда унинг отасини ўлдирган эди[3].
Жанг
Испаҳбуданлар ва араблар иттифоқи билан тузилган қўшма қўшин Рай шаҳри ташқарисидаги тоғ этагида Сиёвахшнинг қўшини билан тунда жангга кирди. Жанг давомида Фаррухзод Ну’айм отлиқ қўшинининг бир қисмини жуда камчиликка маълум бўлган йўл орқали шаҳар ичкарисига олиб кирди. Улар шаҳардан чиқиб, ҳимоячиларга орқа томондан ҳужум уюштирди ва катта талофатлар етказди. Ну’айм араблар томонидан „ал-‘Атиқаҳ“ деб аталувчи қадимий шаҳарнинг бир қисмини (эҳтимол, Райнинг зодагонлар яшайдиган ҳудуди) вайрон қилишни буюрди. Бироқ кейинчалик бу шаҳар Фаррухзод томонидан қайта тикланди ва Фаррухзоднинг ўзи Рай ҳукмдорига айланди[4].
Манбалар
Адабиётлар
- Поуршариати, Парванеҳ. Деcлине анд Фалл оф тҳе Сасаниан Эмпире: Тҳе Сасаниан-Партҳиан Cонфедераcй анд тҳе Араб Cонқуэст оф Иран. Лондон анд Неw Ёрк: И.Б. Таурис, 2008. ИСБН 978-1-84511-645-3.