Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Revivalizm

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Энг машҳур Готҳиc Ревивал иншоотларидан бири бўлган Элизабетҳ Тоwер Лондондаги Вестминстер саройида жойлашган.

Архитектурада Ревивализм (уйғониш) — олдинги меъморчилик даврининг услубини онгли равишда акс эттирувчи визуал услублардан фойдаланиш эди. Энг машҳурлари неоклассик (Юнон — Рим архитектурасининг тикланиши) ва готиканинг тикланиши (готиканинг тикланиши) архитектурада уйғониш бўлди.

Инглиз тилида сўзлашадиган мамлакатларда кўпгина меъморий тикланиш услубларини ўз ичига олган тарихийлик даври Виктория меъморчилиги деб номланади[1][2].

Тарих

ХИХ—ХХ аср бошлари

1868-йилдан Катажанокка, Хелсинки, Финландиядаги Успенский собори — рус уйғониши.

Архитектура қироллик шон-шуҳратини ифодалаши мумкинлиги ҳақидаги ғоя сивилизация тонгидан кузатилиши мумкин, аммо архитектурада миллий белги тамғаси бўлиши мумкинлиги ҳақидаги тушунча ХВИИИ аср тарихий тафаккурида пайдо бўлган ва сиёсий валютани ҳисобга олган ҳолда замонавий ғоядир ва Франсуз инқилобининг уйғониши даврида пайдо бўлди. Европа харитаси қайта-қайта ўзгариб борар экан, архитектура ҳатто энг янги халқларга ҳам шонли ўтмиш аурасини бериш учун ишлатилган. Умумжаҳон классицизм кредосидан ташқари, ХИХ аср бошларида тарихий услубларга иккита янги ва кўпинча бир-бирига қарама-қарши бўлган муносабат мавжуд эди. Плюрализм бир вақтнинг ўзида кенгайтирилган услублардан фойдаланишни тарғиб қилди, Ревивализм эса замонавий архитектура учун ягона тарихий модел мос келади, деб ҳисоблади. Услублар ва қурилиш турлари ўртасидаги ассоциациялар пайдо бўлди, масалан: қамоқхоналар учун Миср, черковлар учун готика ёки банклар ва биржалар учун Уйғониш даври услубларидан фойдаланган.  Бу танловлар ўша давр натижаси эди: ўлим ва абадият билан фир’авнлар, насронийлик билан ўрта асрлар ёки банк ва замонавий савдонинг юксалиши билан алоқадордир.

Уларнинг танлови классик, ўрта асрлар ёки Уйғониш даври бўладими, барча ревивалистлар ХИХ аср бошларида тарихчиларнинг буюк корхоналаридан бири бўлган миллий тарихга асосланган муайян услубни тарғиб қилиш стратегиясини ўртоқлашдилар. Фақат битта тарихий давр миллий анъаналар, институтлар ёки қадриятларга асосланган моделларни тақдим эта оладиган ягона давр эканлиги даъво қилинган. Услуб масалалари давлат масаласига ҳам айланди[3].

Энг машҳур Ревивалистик услуб бу ХВИИИ асрнинг ўрталарида Англиядаги бир қатор бадавлат антикварларнинг уйларида пайдо бўлган готика уйғониши, бунинг ёрқин намунаси Страwберрй Ҳилл уйидир. Немис романтик ёзувчилари ва меъморлари биринчи бўлиб готикани миллий характернинг кучли ифодаси сифатида тарғиб қилишди ва ўз навбатида уни ҳали ҳам бўлинган ҳудудларда миллий ўзига хослик рамзи сифатида ишлатишди. Иоганн Готфрид Хердер „Нега биз юнонлар ёки римликлар каби ҳар доим чет элликларга тақлид қилишимиз керак?“ деган саволни ўртага ҳам қўйди[4].

Ҳозирги кунда

Замонавий уйғониш услубларини Янги Классик архитектурада умумлаштириш мумкин. Ревивализмни бир- бирини тўлдирувчи архитектура билан аралаштириб юбормаслик керак, бу аввалги меъморчилик услубларига меъморий давомийлик воситаси сифатида қаралади.

Намуналар

Аралашган услублар

Оддий тарихчилар уйи: Лейпцигдаги Арвед Росбах томонидан қурилган Грüндерзеит биноси, Германия (1892-йилда қурилган)
  • Эклектизм — турли хил тарихий услубларни онгли равишда аралаштириш
  • Тарихчилик ёки тарихчилик — янги элементлар билан бирлаштирилган бир нечта эски услубларни ўз ичига олиши мумкин бўлган аралаш жонланишлар
  • Ҳинд-Сараценик меъморчилик (Ҳинд меъморчилиги ва ислом меъморчилигининг тикланиши)
  • Ўрта ер денгизи уйғониши архитектураси (Италия Уйғониш даври архитектураси ва испан барокко меъморчилигининг тикланиши)
  • Янги классик архитектура — замонавий архитектура учун замонавий архитектура учун замонавийликдан олдинги тамойилларга амал қилган соябон атама
  • Рус уйғониш архитектураси — ХИХ асрнинг иккинчи чорагида пайдо бўлган рус меъморчилигидаги бир қатор турли ҳаракатлар учун умумий атама.
  • Анъанавий мактаб — турли минтақавий анъанавий услубларнинг тикланиши
  • Халқ архитектураси — даврлар давомида давом этувчи минтақавий архитектура анъаналари учун соябон атама бўлиб, тикланиш архитектурасида ҳам қўлланади ва тилга олинади[5].

Қадимги уйғониш

1862-йил Нео-Миср услубида қурилган Неуэс музейидан (Берлин) Аэгйптисчер Ҳоф литографияси (инглизча: Миср суди)
  • Миср тикланиши архитектураси (Қадимги Миср архитектурасининг тикланиши)
  • Мйкенаэан Ревивал архитектураси (Микен юнон архитектурасининг тикланиши)
  • Уйғониш даври архитектураси (олдинги классик архитектуранинг қайта тикланиши)
  • Неоклассик архитектура (кейинчалик классик архитектуранинг қайта тикланиши)
    • Палладиан архитектураси
    • Лоуис ХВИ услуби
    • Федерал архитектура
    • Жефферсон архитектураси
    • Империя услуби
    • Регенcй архитектураси
    • Беаух-Арц архитектураси
    • Рус неоклассик уйғониши
  • Юнон уйғониш архитектураси ва неогрек (қадимги юнон меъморчилигининг қайта тикланиши)[6]

Ўрта аср уйғониши

Каунасдаги Арчангел Майкл черкови нео-Византия услубида қурилган
  • Византия тикланиши архитектураси (Византия архитектурасининг тикланиши)
    • Бристол Византия
    • Рус-Византия архитектураси
    • Руминиянинг тикланиши
    • Серб-Византия уйғониши
  • Романеск архитектурасининг тикланиши (Романеск меъморчилигининг тикланиши)
    • Бирлашган Қиролликдаги Романеск Ревивал архитектураси
    • Ричардсон Романеск
  • Готика Ревивал архитектураси (Готик архитектурасининг тикланиши)
    • Готик дурадгор
    • Сcоц Барониал Стйле архитектураси
    • Нео-Мануэлин (Мануэлиннинг тикланиши)
  • Моориш Ревивал архитектураси (Моориш архитектурасининг тикланиши)
    • Нео-Мудежар
  • Тудор Ревивал архитектураси (Тудор услуби архитектурасининг тикланиши)
    • Қора-оқ Ревивал архитектураси
Шверин саройи, Мекленбургнинг тарихий герсоглик ўрни, Германия — вакиллик мақсадлари учун дабдабали Уйғониш даврининг намунаси (1857-йилда қурилган)

Уйғониш даври услуби

  • Уйғониш даври архитектурасининг тикланиши
    • Италия меъморчилиги
    • Палаззо услубидаги архитектура — Италия Палаззога асосланган тикланиш
    • Ўрта ер денгизи тикланиши архитектураси (Италия Уйғониш даври меъморчилиги ва Испания Уйғониш архитектурасининг тикланиши)
    • Палладиан Ревивал архитектураси (Палладиан архитектурасининг тикланиши)
    • Чâтеауэсқуэ (Франсия Уйғониш даври архитектурасининг тикланиши)
    • Якобет (Якобет меъморчилиги ва Елизавета меъморчилигининг тикланиши)
    • Стиле Умбертино (Италия Уйғониш даври архитектурасининг тикланиши)
Опера, Париж (Палаис Гарниэр), Чарлз Гарниэр, 1861-1875

Барокко уйғониши

  • Барокко архитектурасининг тикланиши (барокко меъморчилигининг тикланиши)
    • Голландиянинг тикланиши архитектураси (Голландиялик барокко меъморчилигининг тикланиши)
    • Испания уйғониши архитектураси (Испан барокко меъморчилигининг тикланиши)
    • Эдуарднинг барокко меъморчилиги
    • Сталинистик барокко
    • Инглиз бароккоси
    • Калифорния Чурригуэресқуэ (Чурригуэресқуэ ва Мексика Бароккосининг тикланиши)

Бошқа уйғонишлар

  • Нео Арт Деcо (Арт Деcо архитектурасининг тикланиши)
  • Cапе Cод жонланиши (Cапе Cод жонланиши)
  • Голландия мустамлака архитектурасининг тикланиши
  • Грузия архитектурасининг тикланиши
    • Cолониал Ревивал архитектураси (Америка мустамлака архитектурасининг тикланиши)
  • Майя ревивал архитектураси (Мая архитектурасининг тикланиши)
  • Пуэбло Ревивал Стйле архитектураси Пуэблоан архитектурасининг тикланиши)
  • Испания мустамлака архитектурасининг тикланиши (испан мустамлака архитектурасининг тикланиши)
    • Миссион Ревивал Стйле архитектураси (Калифорния миссиялари архитектурасини қайта тикланши)
  • Ҳудудий тикланиш архитектураси

Манбалар

  1. ↑ Дихон, Рогер. Виcториан Арчитеcтуре: Wитҳ а Шорт Диcтионарй оф Арчитеcц анд 251 Иллустратионс. Тҳамес анд Ҳудсон, 1978. ИСБН 978-0-500-18163-8. 
  2. ↑ Леwис, Арнолд. Америcан Виcториан арчитеcтуре: а сурвей оф тҳе 70'с анд 80'с ин cонтемпорарй пҳотограпҳс. Довер Публиcатионс, 1975. ИСБН 978-0-486-23177-8. 
  3. ↑ Бергдолл, Баррй. Эуропеан Арчитеcтуре 1750-1890 (эн). Охфорд Университй Пресс, 200 — 139, 140, 141-бет. ИСБН 978-0-19-284222-0. 
  4. ↑ Бергдолл, Баррй. Эуропеан Арчитеcтуре 1750-1890 (эн). Охфорд Университй Пресс, 200 — 139, 140, 141, 142, 145-бет. ИСБН 978-0-19-284222-0. 
  5. ↑ Апперлй, Ричард. А Пиcториал Гуиде то Идентифйинг Аустралиан Арчитеcтуре: Стйлес анд Термс фром 1788 то тҳе Пресент. Ангус & Роберцон, 1994. ИСБН 978-0-207-18562-5. 
  6. ↑ Скотт Трафтон (2004), Миср ери: ирқ ва ХИХ аср Америка Мисри, Дюк университети нашриёти,ИСБН 0-8223-3362-7. п. 142