Франcис Ричард «Диcк» Сcобеэ (инглизча: Франcис Ричард «Диcк» Сcобеэ; 1939-йил 19-май — 1986-йил 28-январ, Флорида, АҚШ) — НАСА астронавти ва подполковник, АҚШ. Чалленгер кемасида учувчи сифатида икки марта коинотга учирилган: СТС -41C (1984) ва СТС-51Л (1986).

Биография

Ф-111 парвозда.
Шуттле Чалленгер ҳалокати.

Файл:Чалленгер - СТС-51-Л Эхплосион.огг Ричард 1939-йил 19-майда Кли-Эламда (Вашингтон штати) туғилган. 1957-йилда Вашингтоннинг Оборн шаҳридаги ўрта мактабни тамомлаган. У 1965-йилда эса Аризона университетини аэрокосмик муҳандислик фанлари бакалавриати билан тамомлаган[1].

У 7 та астронавтнинг "Челленжер" (шуттле) кемасининг экипажида бўлган ва 1986-йил 28-январда иккинчи парвозининг бошида вафот этган.

НАСАдан олдин

1957-йилда Ричард АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларида хизмат қилган. Шунингдек, Техасдаги Келли ҳаво кучлари базасида пистонли двигател механик бўлиб ҳам хизмат қилган. Кейин, икки йил давомида у Аризона университетининг кечки курсларида таҳсил олди, шундан сўнг у Ҳаво кучлари заҳирасидаги офицерларни тайёрлаш курсларига ёзилди. 1965-йилда Ричард парвозга тайёрланишга юборилди ва 1966- йилда АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларида учувчи бўлди. У турли хил жанговар қисмларда хизмат қилган ва Ветнам урушида қатнашган. 1971—1972-йилларда Калифорниядаги Эдвардс ҳаво кучлари базасидаги Ҳарбий ҳаво кучлари аэрокосмик тадқиқот учувчилар мактабида таҳсил олган. Мактабни тугатгач, у синовчи учувчи бўлиб хизмат қилди, турли хил самолётларни, шу жумладан Боэинг-747, экспериментал Х-24Б синовларида қатнашди, Ф-111 трансоник самолётларини ишлаб чиқариш технологиясини ишлаб чиқишда иштирок этди. Умумий парвоз вақти 45 турдаги самолётларда тахминан 6500 соатни ташкил этди. Ричард Сcобеэ 1978-йилда Ҳарбий-ҳаво кучларида маёр ҳарбий унвонини олди ва 1986-йилда вафотидан кейин Ҳарбий ҳаво кучлари подполковниги унвонига сазовор бўлди[2].

Космик машғулотлар

1978-йил 16-январда у 8-сетда НАСА астронавтлар гуруҳига киритилди. У умумий космик тренинг (ОКП) курсини тугатди ва 1979-йил август ойида космонавтлар бўлимига шаттл учувчиси сифатида қабул қилинди. Космонавтлар корпусидаги вазифаларидан ташқари, у НАСАнинг Боэинг 747 шаттл ташувчи самолётида учувчи-инструктор бўлиб ишлаган.

Космик парвозлар

  • Биринчи парвоз — СТС-41C[3], Чалленгер шуттле. 1984-йил 6-апрелдан 13-апрелгача кема учувчиси сифатида. Парвоз давомийлиги 6 кун 23 соат 41 дақиқа[4].
  • Иккинчи учириш — СТС-51Л[5], Чалленгер шаттле. 1986-йил 28-январда кема командири сифатида. Учиришдан 73 сония ўтгач, қаттиқ ёнилғи кучайтиргичининг муҳрлаш ҳалқасидаги нуқсон туфайли, моки портлади ва бутун экипаж ҳалок бўлди[6].

Космик парвозларнинг умумий давомийлиги 6 кун 23 соат 41 дақиқа.

Мукофотлар

Мукофотланган:

Космик парвоз медали,

Конгресснинг фазовий фахрий медали,

Астронавтлар шон-шараф залига киритилди.

Яна қаранг

  • Космонавтлар ва астронавтлар рўйхати (ва номзодлар)
  • АҚШ астронавтлари рўйхати - орбитал космик парвозлар иштирокчилари
  • Ўлган астронавтлар рўйхати
  • Бошқариладиган космик парвозлар жадвали

Манбалар

  1. ↑ „Сcобеэ“. 2012-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.
  2. ↑ „Франcис Р. Сcобеэ“. 2012-йил 22-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.
  3. ↑ „НАСА — НССДC — Спаcеcрафт — Детаилс“. 2013-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.
  4. ↑ „НАСА — СТС-41C“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.
  5. ↑ „НАСА — НССДC — Спаcеcрафт — Детаилс“. 2012-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.
  6. ↑ „НАСА — СТС-51Л“. 2011-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-октябр.