Roman uslubi

Роман услуби – Европа (асосан, Ғарбий Европа) санъатида Х асрдан ХИИ—ХИИИ асрларгача ҳукм сурган бадиий услуб. Бу давр санъатида Қад. Рим маданияти ва меъморлигида Қадимий Рим меъморлиги услуб ва унсурларидан кенг фойдаланилган („роман“ ибораси шартли бўлиб, „римники“ маъносини англатади). Роман услуби (термин ХИХ аср 20-йилларидан ишлатила бошланган) Европада христиан диний тизимининг мустаҳкамланиши ва ёйилиши билан боғлиқ ҳолда ривожланди, шунинг учун марказлари монастирлар бўлиб, қурувчи, ҳайкалтарош ва тоштарошлари эса монахлар эди. ХИ аср охиридан сайёр қурувчилар собор, монастир, черков, қўрғон ва қасрлар қуриб Роман услубини яратдилар. Бинолар тошдан қурилган (базилика тури асосий ўринни эгаллайди), тузилишининг асосини минора ташкил этади, унинг атрофидаги геометрик шакллар (куб, призма, силиндр ва бошқалар) бинонинг яхлит мажмуини ҳосил қилади. Роман услуби меъморлигига антик санъат, Византия ҳамда араб мамлакатлари санъати сезиларли таъсир кўрсатган, юзага келган меъморлик мактаблари ягона тамойилларга бўйсунган. Бу бинолар тарҳи ва тузилишида, безаклар шакли ва мазмунида кўринади. Роман услуби Франсия, Германия меъморлигида ёркин намоён бўлган. Жумладан, Нотр дам ла Грант ибодатхонаси (11 —ХИИ асрлар) кўриниши бирмунча паст, уч нефли (ўртадаги нефи ёнидагилардан бирмунча баланд), тош деворлар калин, ундаги кичик тор дарчалар девор қалинлигини бўрттириб, салобатини оширади, бино (ички ва ташқи деворлари) рассомлик ва ҳайкалтарошлик асарлари билан безатилган. Дастлаб деворий расмларга кенг ўрин берилган, ХИ аср охири – ХИИ аср бошларидан ибодатхоналар безагида монументал релефлар етакчи ўрин эгаллайди; бино пештоқи ва одд тарзида, ички безаклардан устун ва унинг капителида кенг ишлатилган. Роман услубида витраж ҳам ўз ўрнига эга бўлган. Амалий санъатда китоб миниатюраси ривожланди. Европанинг кўпгина мамлакатларида миниатюра мактаблари (рассомлар) шаклланди, яратилган асарлар мустақил асар сифатида аҳамиятга эгадир. Жумладан, франсуз рассомлари акаука Лимбурглар 60 дан ортиқ миниатюраларда йил фаеллари, қишлоқ хўжалиги билан банд кишиларнинг ҳаётини жонли ифодалаган.