Romeo va Juliet sahifasining manbasini koʻrish

{{Kitob bilgiqutisi
| nomi                 = Romeo va Juliet
| asl_nomi             = Romeo and Juliet 
| tasvir               = Romeo and juliet title page.jpg 
| izoh                 = 1599-yilgi nashrning titul beti
| muallif              = [[William Shakespeare]] 
| muharrir             =
| tarjimon             = [[Maqsud Shayxzoda]] <br/> [[Jamol Kamol]]
| bezovchi             =
| muqova_artist        =
| davlat               =  
| til                  = inglizcha 
| seriya               =  
| janr                 = [[pyesa]] 
| nashriyot            = [[Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti]] (Maqsud Shayxzoda tarjimasi) <br/> „[[Fan (nashriyot)|Fan]]“ (Jamol Kamol tarjimasi)                
| nashr_etilgan_sana   = 1597-yil
| oʻzbek_nashr_sanasi  = 1981-yil (Maqsud Shayxzoda tarjimasi) <br/> [[2007]] (Jamol Kamol tarjimasi)           
| betlar               =  
| mukofotlar           =
| avvalgisi            =               
| keyingisi            =                   
| isbn                 =  
| oclc                 = 
| veb-sayt             =
| izohlar              =
}}
„'''Romeo va Juliet'''“ ({{lang-en|Romeo and Juliet}}; ruschadan kirib kelgan talaffuzi '''Romeo va Julyetta''') — [[William Shakespeare]] oʻz karyerasining boshida yozgan [[tragediya]]. Asarda ikki baxtsiz sevishganning oʻlimi ularning oilalari oʻrtasidagi mojaroga barham beradi. „Romeo va Juliet“ „[[Hamlet]]“ bilan bir qatorda Shakespearening tirikligidagi eng mashhur pyesalaridan biri boʻlgan. Asar eng koʻp sahnada koʻrsatilgan pyesalar safiga kirgan. Hozirgi kunda pyesaning bosh qahramonlari yosh sevishganlar ramziga aylangan.

„Romeo va Juliet“ fojiali sevgi haqidagi azalgi asarlar qatoriga kiradi. Asar syujeti [[Arthur Brooke]] 1562-yil „[[Romeus va Julietning fojiali hikoyasi]]“ nomi bilan sheʼriy uslubda tarjima qilgan italyan rivoyatiga hamda [[William Painter]] 1567-yil „Rohat saroyi“ ({{lang-en|Palace of Pleasure}}) asarida nasr bilan yozgan versiyasiga asoslangan. Shakespeare har ikki asarga keng tayangan, lekin yangi qahramonlar, jumladan, Mercutio hamda Paris obrazlarini qoʻshib, syujetni boyitgan. 1591-1595-yillarda yozilgani aytiladigan bu pyesa ilk bor 1597-yil [[in-quarto]] shaklida chop etilgan. Ammo ilk nashrning sifati past boʻlgan. Keyingi nashrlar Shakespeare versiyasiga koʻproq mos keladigan qilib oʻzgartirilgan.

Shakespearening sheʼriy dramatik strukturadan foydalangani (ayniqsa, tanglikni oshirish uchun komediya va tragediyani ketma-ket keltirgani, ikkinchi darajali qahramonlarni keng yoritgani, syujetni boyitish uchun kichik hikoyalardan foydalangani) muallifning dramaturg sifatidagi qobiliyatlarini koʻrsata olgan ilk belgilar oʻlaroq maqtovga sazovor boʻlgan. Pyesada turli qahramonlar uchun turli sheʼriy uslubdan foydalanilgan, qahramon oʻzgarishi bilan bu uslub ham oʻzgargan. Masalan, pyesa davomida Romeoning [[sonet]] aytish qobiliyati oʻsib boradi.

„Romeo va Juliet“ bir necha marta teatr, film, myuzikl va opera uchun moslashtirilgan. [[Ingliz restavratsiyasi]] davomida pyesa [[William Davenant]] tomonidan tubdan oʻzgartirilgan. [[David Garrick]]ning <nowiki>XVIII</nowiki> asrgi nusxasida ham bir necha misra oʻzgartirilgan, oʻsha paytda beadab koʻrilgan material olib tashlangan. [[Georg Benda]]ning „Romeo va Juliet“sida koʻp harakatlar olib tashlangan va asarga baxtli yakun qoʻshilgan. <nowiki>XIX</nowiki> asrgi namoyishlar, jumladan, [[Charlotte Cushman]] versiyasida original matn tiklangan va [[realizm]]ga koʻproq eʼtibor qaratilgan. [[John Gielgud]]ning 1935-yilgi nusxasi Shakespearenikiga juda oʻxshash boʻlib, dramatik taʼsirni kuchaytirish uchun qahramonlar kiyimlari va sahna [[Elizabeth I]] davriga mos qilib oʻzgartirilgan. Pyesa 20-hamda <nowiki>XXI</nowiki> asrlarda turli shaklda oʻzgartirildi. [[George Cukor]]ning 1936-yilgi [[Romeo va Juliet (film, 1936)|filmi]], [[Franco Zeffirelli]]ning 1968-yilgi [[Romeo va Juliet (film, 1968)|versiyasi]] hamda [[Baz Luhrmann]] 1996-yil yaratgan „[[Romeo + Julyetta]]“ filmlari shular jumlasidandir.

„Romeo va Juliet“ pyesasani [[oʻzbek tili]]ga ilk bor [[Maqsud Shayxzoda]] tarjima qilgan. Keyinchalik [[Jamol Kamol]] ham tarjima qilgan. Pyesa oʻzbek tilida bir necha marta, jumladan, bir jildi „[[Pyesalar]]“ (1960), besh jildli „[[Tanlagan asarlar (Shakespeare asari)|Tanlangan asarlar]]“ (1981) (1-jild) hamda uch jildli „[[Saylanma (Shakespeare asari)|Saylanma]]“ (2007) (2-jild) asarlarida chop etilgan.

== Havolalar ==
{{Commons turkum|Romeo and Juliet}}
* [http://n.ziyouz.com/books/jahon_dramaturgiyasi/Vilyam%20Shekspir.%20Romeo%20va%20Julietta%20(tragediya).pdf „Romeo va Juliet“ Ziyouz saytida] (Maqsud Shayxzoda tarjimasi)
* [http://n.ziyouz.com/books/jahon_dramaturgiyasi/Vilyam%20Shekspir.%20Saylanma.%203%20jildlik%202-jild.pdf „Romeo va Juliet“ Ziyouz saytida] (Jamol Kamol tarjimasi)
* [http://www.gutenberg.org/etext/1112 „Romeo va Juliet“ Gutenberg loyihasida] {{ref-en}}

[[Turkum:Pyesalar]]


{{book-stub}}