Ronald Reagan
Роналд Уилсон Рейган (инглизча: Роналд Wилсон Реаган; 6-феврал 1911-йил — 5-июн 2004-йил) америкалик сиёсатчи бўлиб, 1980-йилдан 1988-йилга қадар Америка Қўшма Штатларининг 40-президенти лавозимини бажарган. Республикачилар партияси аъзоси бўлган Рейган бунгача 1967-йилдан 1967-йилга қадар Калифорния штатининг 33-губернатори вазифасида фаолият юритган. У, шунигдек, Голливуд актёри ва касаба уюшмаси президенти сифатида ҳам танилган.
| Роналд Рейган | |
|---|---|
|
Расмий портрет (1981) | |
| 40-Америка Қўшма Штатлари Президенти | |
|
Мансаб даври 20-январ 1981-йил – 20-январ 1989-йил | |
| Ўтмишдоши | Жимми Картер |
| Вориси | Жорж Г. У. Буш |
| 33-Калифорния губернатори | |
|
Мансаб даври 2-январ 1967-йил – 6-январ 1975-йил | |
| Ўтмишдоши | Пат Браун |
| Вориси | Жерри Браун[1] |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Роналд Wилсон Реаган 6-феврал 1911-йил Тампико, Иллинойс, АҚШ |
| Вафоти |
5-июн 2004-йил (93 ёшда) Лос-Анжелес, Калифорния, АҚШ |
| Фуқаролиги |
|
| Сиёсий партияси | Республикачилар (1962-йилдан) |
| Бошқа сиёсий бирлашмалари |
Демократлар (1962-йилгача) |
| Бўйи | 185 см |
| Турмуш ўртоғи |
|
| Болалари | Маурин Рейган, Петти Девис, Рон Рейган, Кристин Рейган |
| Ота-онаси |
|
| Таълим | Эурека коллежи |
| Касби |
|
| Имзоси |
|
Рейган Иллинойс штатининг Тампико шаҳрида қасшоқ оилада дунёга келган. 1932-йили у Эурека коллежини тугатди ва Аёва штатидаги радиостансияларда спорт шарҳловчиси сифатида ишлашни бошлади. 1937-йили Рейган Калифорния штатига кўчиб ўтди ҳамда актёр сифатида иш топиб, бир нечта филмларда рол ижро этди. 1947-йилдан 1952-йилгача Рейган Сcреэн Аcторс Гуилд („Кино актёрлари гилдияси“) президенти вазифасини бажарди. 1950-йилларда у телевидениедаги фаолиятини бошлаб, Генерал Элеcтриc ширкати вакили сифатида ишлади. 1959-йилдан 1960-йилга қадар қайта Сcреэн Аcторс Гуилд президенти ўлароқ фаолият юритди. 1964-йилга келиб, Рейган Республикачилардан Барри Голдуотернинг президентлик сайловолди курашида фаол қатнашди. Бу сайловолди кураш давомидаги машҳур „А Тиме фор Чоосинг“ („Танлов вақти“) номли нутқи ортидан Рейган консерватив арбоб ўлароқ обрў-эътибор қозонди. Ўзига анча тарафдорлар йиғиб олган Рейган 1966-йили Калифорния штати губернатори этиб сайланди. Губернаторлик даврида у солиқларни оширди, штат буджети дефицитини профицитга айлантирди, УC Беркелейдаги намойишчиларга қарши чиқиб, норозилик намойишлари пайтида Миллий гвардия қўшинини у ерга киритишга буйруқ берди.
1979-йил ноябрда Рейган 1980-йилги президентлик сайловларида Республикачилар партиясидан номзод сифатида қатнашишини билдирди. У сайловда Демократлар партиясидан амалдаги президент Жимми Картер устидан ғалаба қозонди. 69 ёшида президентлик лавозимига киришган Рейган АҚШ тарихидаги энг кекса президент бўлди. У 1984-йилги президентлик сайловларида ҳам қатнашиб, Демократлар партиясидан номзод Wалтер Мондалени мағлуб этди ва иккинчи муддатга қайта президент этиб сайланди. Мондале Cартер президентлиги даврида вице-президент вазифасини бажарган[2].
Президентлик даврида Рейган „консерватив инқилоб“ сиёсатини эълон қилиб, 70-йилларда юз берган иқтисодий муаммони ҳал қилиш йўлларини кўрсатди, у тарихда „рейганомика“ деб ном олди. Унга кўра, солиқларнинг миқдори камайтирилган, инвестицияларга тўсиқ бўлган давлат йўриқномаларини бекор қилиш ёки ихчамлаштириш ва шу йўл билан иқтисоднинг ўсишини таъминлаш кўзда тутилган. Солиқлар биринчи йили 25 % қолган, 2 йил мобайнида 10 %дан камайтирилган. Рейган ташқи сиёсатда Афғонистонга бостириб кирган Совет Иттифоқига нисбатан „ёвузлик империяси“ сиёсатини ўтказди. 1983-йилда Гренада ороли босиб олинди, 1986-йилда Ливия ҳаводан бомбардимон қилинди[3].
Дастлабки ҳаёти

Роналд Уилсон Рейган 1911-йил 6-февралда Иллинойс штатининг Тампико шаҳрида дунёга келди. Отаси Жек Рейган, онасе эса Нелли Клайд (қизлик фамилияси Уилсон) бўлиб, Роналд уларнинг кенжа ўғли бўлган[4] Жек сотувчи бўлиб, унинг ота-онаси (Роналднинг бобо ва бувиси) Ирландиянинг Типперарй графлигидан кўчиб келган иммигрантлар бўлган[5].. Нелле эса келиб чиқишига кўра, инглиз ва шотланд миллатларига мансуб аждодларга эга бўлган[6]. Роналднинг акаси Нил Рейган бўлиб, у реклама соҳасида ишлаган[7].
Рейганнинг отаси ўғлига нидерландча соч турмаги ортидан „нидерланд“ деб лақаб қўйган[8]. Рейганнинг оиласи молиявий сабабларга кўра, тез-тез Иллиноис штатидаги бир нечта шаҳарларга (Монмаут, Гейлсбург ва Чикаго) кўчиб, яшаш манзилларини ўзгартириб турарди[9]. 1919-йили унинг оиласи Тампико шаҳрига қайтишди. Оила бу шаҳардаги Ҳ. C. Питней Вариэтй дўкони юқорисида Иллиноис штатининг Дихон шаҳрига кўчишгунга қадар истиқомат қилишди[4][10].
Актёр сифатида карераси
Рейган 1932-йили Эурека коллежини тамомлаб, Иоwа штатидаги радиостансияларда спорт шарҳловчиси сифатида ишлайди[11].

Wарнер Брос. студияси билан етти йиллик шартнома имзолади[12][13].
У актёр ўлароқ илк ролини 1937-йилда суратга олинган Лове Ис он тҳе Аир филмида жонлантирди. 1939-йил охирига келиб, 19 та филмда суратга тушди[14]. 1940-йилда Санта Фе Траил филмида суратга тушишидан аввал у Кнуте Роcкне, Алл Америcан филмида Георге Гипп образини гавдалантирди; бунинг ортидан „Гиппер“ тахаллусини олди[15]. 1941-йили экспонентлар овозига кўра, Рейган Голливуддаги ёш авлоднинг бешинчи энг машҳур юлдузи, деб топилди[16].
Филмографияси
Файл:26ЕарОлд Роналд Реаган ин Ҳоллйwоод 1937.огв



Файл:Кингс Роw (1942)-траилер.огв Файл:Тҳис ис тҳе Армй (cлип).огв Файл:Ҳеллcац оф тҳе Навй Траилер.огв

| Йил | Ном | Рол | Изоҳлар/Манбалар |
|---|---|---|---|
| 1937 | Лове Ис он тҳе Аир | Андй МcCаине | Филм дебют; Wарнер Бротҳерс |
| Ҳоллйwоод Ҳотел | Радио Анноунcер | овоз берган | |
| 1938 | Сергеант Мурпҳй | Зобит Деннис Реиллей | |
| Сwинг Ёур Ладй | Жаcк Миллер | ||
| Аccиденц Wилл Ҳаппен | Эриc Грегг | ||
| Cоwбой фром Брооклйн | Пат Дунн | ||
| Тҳе Амазинг Др. Cлиттерҳоусе | Радио шарҳловчи | овоз берган | |
| Бой Меэц Гирл | Радио Анноунcер ат Премиэре | овоз берган | |
| Гирлс он Пробатион | Неил Диллон | ||
| Бротҳер Рат | Дан Cраwфорд | Рафиқаси Жане Wйман билан | |
| Гоинг Плаcес | Жаcк Wитҳеринг | ||
| 1939 | Сеcрет Сервиcе оф тҳе Аир | Лиэутенант „Брасс“ Банcрофт | Банcрофт филмлар сериясининг биринчиси |
| Дарк Виcторй | Алеc Ҳамм | ||
| Cоде оф тҳе Сеcрет Сервиcе | Лиэутенант „Брасс“ Банcрофт | Банcрофт филмлар сериясининг иккинчиси | |
| Наугҳтй бут Ниcе | Эд „Эддиэ“ Cларк | ||
| Ҳелл’с Китчен | Жим Доноҳуэ | ||
| Тҳе Ангелс Wаш Тҳеир Фаcес | Округ прокурори Патриcк „Пат“ Ремсон | ||
| Смашинг тҳе Моней Ринг | Лиэутенант „Брасс“ Банcрофт | Банcрофт филмлар сериясининг учинчиси | |
| Сwорд Фишинг | шарҳловчи | овоз берган | |
| 1940 | Бротҳер Рат анд а Бабй | Дан Cраwфорд | Рафиқаси Жане Wйман билан |
| Ан Ангел фром Техас | Мартй Аллен | Рафиқаси Жане Wйман билан | |
| Мурдер ин тҳе Аир | Лиэутенант „Брасс“ Банcрофт | Банcрофт филмлар сериясининг тўртинчиси | |
| Кнуте Роcкне, Алл Америcан | Георге „Тҳе Гиппер“ Гипп | "Wин Оне фор тҳе Гиппер" | |
| Тугбоат Анниэ Саилс Агаин | Эддиэ Кент | Рафиқаис Жане Wйман билан | |
| Алиcе ин Мовиэланд | ўзи | Филмдан бу саҳна олиб ташланган[17] | |
| Санта Фе Траил | Георге Армстронг Cустер | ||
| 1941 | Тҳе Бад Ман | Гилберт „Гил“ Жонес | Метро-Голдwйн-Маер |
| Миллион Доллар Бабй | Петер „Пете“ Роwан | ||
| Интернатионал Сқуадрон | Жиммй Грант | ||
| Нине Ливес Аре Нот Эноугҳ | Матт Сайwер | ||
| 1942 | Реcогнитион оф тҳе Жапанесе Зеро Фигҳтер | Лт. Саундерс | Қисқа ҳажмли филм |
| Кингс Роw | Драке МcҲугҳ | „Энг яхши филм“ номинациясида Осcарга номзод | |
| Жуке Гирл | Стеве Талбо | ||
| Мистер Гардениа Жонес | Гардениа Жонес | ||
| Десперате Жоурней | Жоҳннй Ҳаммонд | ||
| Беёнд тҳе Лине оф Дутй[18] | шарҳловчи | овоз берган | |
| 1943 | Cадет Cлассифиcатион | шарҳловчи | Қисқа ҳажмли филм |
| Тҳе Реар Гуннер[18] | Лиэутенант Амес | ||
| Фор Год анд Cоунтрй | Фатҳер Мичаэл ЎКеэфе | Қисқа ҳажмли филм | |
| Тҳис Ис тҳе Армй | Cпл. Жоҳннй Жонес | ||
| 1945 | Таргет Токё | шарҳловчи[18][19] | овоз берган |
| Тҳе Фигҳт фор тҳе Скй | шарҳловчи | овоз берган қисқа ҳажмли филм | |
| Тҳе Стилwелл Роад | шарҳловчи | овоз берган | |
| Wингс фор Тҳис Ман | шарҳловчи | овоз берган | |
| 1947 | Сталлион Роад | Ларрй Ҳанраҳан | |
| Тҳат Ҳаген Гирл | Том Батес | ||
| Тҳе овоз берган оф тҳе Туртле | Сергеант Билл Паге | Оне фор тҳе Боок | |
| 1949 | Жоҳн Ловес Марй | Жоҳн Лаwренcе | |
| Нигҳт Унто Нигҳт | Жоҳн Гален | ||
| Тҳе Гирл фром Жонес Беач | Боб Рандолпҳ | ||
| Тҳе Ҳастй Ҳеарт | Янк | ||
| Итъс а Греат Феэлинг | Cамео | ||
| 1950 | Лоуиса | Ҳаролд „Ҳал“ Нортон | |
| 1951 | Тҳе Биг Трутҳ | шарҳловчи/бошловчи | овоз берган |
| Сторм Wарнинг | Бурт Раиней | ||
| Тҳе Ласт Оутпост | Cаптаин Ванcе Бриттен | бошқа номи Cавалрй Чарге; Парамоунт Пиcтурес | |
| Бедтиме фор Бонзо | Профессор Петер Бойд | Универсал | |
| 1952 | Ҳонг Конг | Жефф Wиллиамс | Парамоунт Пиcтурес |
| Тҳе Wиннинг Теам | Гровер Cлевеланд Алехандер | Wарнер Бротҳерс | |
| Шеъс Wоркинг Ҳер Wай Тҳроугҳ Cоллеге | Профессор Жоҳн Палмер | Wарнер Бротҳерс | |
| 1953 | Тропиc Зоне | Дан МcCлоуд | Парамоунт Пиcтурес |
| Лаw анд Ордер | Фраме Жоҳнсон | Универсал | |
| 1954 | Присонер оф Wар | Wебб Слоане | Метро-Голдwйн-Маер |
| Cаттле Қуээн оф Монтана | Фаррелл | РКО Радио Пиcтурес | |
| 1955 | Теннессеэъс Партнер | Cоwпоке | РКО Радио Пиcтурес |
| 1957 | Ҳеллcац оф тҳе Навй | Cоммандер Cасей Абботт | Cо-старринг Нанcй Давис; Cолумбиа Пиcтурес |
| 1961 | Тҳе Ёунг Доcторс | шарҳловчи | овоз берган; Унитед Артисц |
| 1963 | Ҳеритаге оф Сплендор | шарҳловчи | овоз берган қисқа ҳажмли филм |
| 1964 | Тҳе Киллерс | Жаcк Броwнинг | Финал филм, Универсал |
Галерея
-
тах. 1916-17-йиллар. Чапдан ўнгга: Жек (ота), Нил (ака), Рейган ва Нелли (она)
-
тах. 1960. Генерал Элеcтриc театри
-
1976-йил. Рейган Ранчо дел Cиэло шаҳридаги уйида.
-
1985-йил. Иккинчи расмий портрети.
Манбалар
- ↑ Сулливан, Cолин. „Жеррй Броwн'с Энвиронментал Реcорд Рунс Деэп“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (8-октябр 2010-йил). Қаралди: 29-октябр 2020-йил.
- ↑ Мурсе, Том „Тҳе Мост Лопсидед Пресидентиал Элеcтионс ин У.С. Ҳисторй: Ҳоw а Ландслиде ис Меасуред“. ТҳоугҳтCо (28-январ 2019-йил). Қаралди: 9-март 2019-йил.
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ 4,0 4,1 „Маин Стреэт Ҳисториc Дистриcт, Натионал Регистер оф Ҳисториc Плаcес Номинатион Форм“. Иллиноис Ҳисториc Пресерватион Агенcй (1-апрел 1982-йил). 7-август 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июл 2007-йил.
- ↑ Террй Голwай, Роналд Реаганъс Америcа (2008) п. 1.
- ↑ Кенгор, п. 4.
- ↑ Лйнетте Ҳоллоwай.. „Неил Реаган, 88, Ад Эхеcутиве Анд Жовиал Бротҳер оф Пресидент“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (13-декабр 1996-йил). Қаралди: 22-март 2009-йил.
- ↑ „Фаcц абоут Роналд Реаган“. Роналд Реаган Пресидентиал Либрарй анд Мусеум. Қаралди: 24-март 2019-йил.
- ↑ Жанссен, Ким. „Ис Роналд Реаган'с Чиcаго бойҳоод ҳоме доомед?“. Чиcаго Сун-Тимес. 2-декабр 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-июн 2012-йил.
- ↑ Счрибман, Давид.. „Реаган, алл-Америcан, диэс ат 93“. Тҳе Бостон Глобе (6-июн 2004-йил). Қаралди: 17-январ 2008-йил.
- ↑ Брандс, Реаган (2015) пп. 24-31.
- ↑ Брандс, Реаган (2015) пп. 35-41.
- ↑ Cаннон, Лоу.. „Аcтор, Говернор, Пресидент, Иcон“ (6-июн 2004-йил), с. А01. Қаралди: 26-январ 2008-йил.
- ↑ „Роналд Реаган > Ҳоллйwоод Еарс“. Роналд Реаган Пресидентиал Фоундатион. 12-март 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28-март 2007-йил.
- ↑ Cаннон & Бесчлосс (2001), п. 15.
- ↑ „Cупид'с Инфлуэнcе он тҳе Филм Бох-оффиcе.“. Мелбоурне, Виc.: Натионал Либрарй оф Аустралиа (4-октябр 1941-йил), с. 7 Супплемент: Тҳе Аргус Wеэк–энд Магазине. Қаралди: 24-апрел 2012-йил.
- ↑ Степҳаниэ Тҳамес. „Жеан Негулесcо Шорц“. Турнер Энтертаинмент Нетwоркс. Қаралди: 20-июн 2012-йил.
- ↑ 18,0 18,1 18,2 Ҳелфер, Андреw (аутҳор), Стеве Буccателло (артист), анд Жоэ Статион (артист). Роналд Реаган: А Грапҳиc Биограпҳй. Ҳилл анд Wанг. 25.
- ↑ "Таргет Токё (Wайбаcк Мачине сайтида 30-август 2016-йил санасида архивланган)." Виcторй ин тҳе Паcифиc. ПБС. Аccессед 9-октябр 2008-йил.
Ўқиш учун
- Реаган, Нанcй; Новак, Wиллиам. Мй Турн: Тҳе Мемоирс оф Нанcй Реаган. Неw Ёрк: Рандом Ҳоусе, 1989. ИСБН 978-0-394-56368-8. Ҳ. W. Брандс Реаган: Тҳе Лифе (2015) п. 743 сайс „ше wроте оне оф тҳе мост cандид анд ат тимес селф-cритиcал мемоирс ин реcент Америcан политиcал ҳисторй.“
- Реаган, Роналд. Ан Америcан Лифе. Неw Ёрк: Симон & Счустер, 1990. ИСБН 978-0-6716-9198-1.
- Реаган, Нанcй. И Лове Ёу, Ронниэ: Тҳе Леттерс оф Роналд Реаган то Нанcй Реаган. Неw Ёрк: Рандом Ҳоусе, 2002. ИСБН 978-0-375-76051-8.
- Реаган, Роналд. Реаган: А Лифе ин Леттерс. Неw Ёрк: Симон & Счустер, 2003. ИСБН 978-0-7432-1967-9.
- Реаган, Роналд. Тҳе Реаган Диариэс. Неw Ёрк: ҲарперCоллинс, 2007. ИСБН 978-0-0608-7600-5.
- Жоҳнс, Андреw Л., эд. А Cомпанион то Роналд Реаган (Wилей-Блаcкwелл, 2015). хив, 682 пп.; топиcал эссайс бй счоларс эмпҳасизинг ҳисториограпҳй; cонтенц фреэ ат манй либрариэс
- Кенгор, Паул. „Реаган амонг тҳе профессорс: Ҳис сурприсинг репутатион.“ Полиcй Ревиэw 98 (1999): 15+. Репорц тҳат " манй артиcлес ин тҳе топ жоурналс ҳаве беэн фаир, ас ҳаве а нумбер оф инфлуэнтиал боокс…фром респеcтед ҳисторианс, пресидентиал счоларс, анд политиcал сcиэнтисц—пеопле wҳо wере нот Реаган суппортерс анд аре cертаинлй нот ригҳт-wингерс.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Роналд Реаган“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Роналд Реаган Жамғармаси (ингл.)
- Оқ уй биографияси (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-10-08 санасида архивланган) (ингл.)
- Роналд Реаган ва унинг мероси (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-02-19 санасида архивланган) Эурека коллежида (ингл.)
- Роналд Реаган ИМДбда