Ziyosfera

Rozella

Розелла (лотинча: Платйcерcус эхимиус) — Пситтаcулидаэ оиласига мансуб қушлар тури[1]. Баъзан у рангпар бошли Розелла турига кичик тур сифатида киритилган.

Тавсиф

Тана узунлиги 30 см гача, қанотлари — 15 см гача; вазни эса тахминан 80-130 г[2]. Орқа томоннинг юқори томони қора, лекин ҳар бир пат яшил-сариқ рангда, орқа томоннинг пастки қисми яшил-сариқ рангда. Бўйин ва кўкрак қисми ёрқин қизил, кўкракнинг пастки қисми эса оч сариқ рангда[3]. Қорин, бел ва сонлар оч яшил рангда. Қанотлари нилуфар-кўк рангда қора доғлари бор. Аёл тўтқушнинг ранги хирароқ. Уларнинг ёноқлари кулранг-оқ рангга эга, бошнинг орқа томонига учбурчак шаклида бўйиннинг юқори қисмидаги яшил ранг-баранг ранг келади, тумшуғи ва боши эркак тўтқушларникига қараганда кичикроқ.

Тарқатиш

Розеллалар Австралиянинг жануби-шарқида ва Тасмания оролида яшайдилар[4].

Ҳаёт тарзи

Розеллалар очиқ ландшафтларда яшайдилар. Улар саванналарда, катта боғларда, инсон фаоллиги бўлган жойларда жойлашадилар[5]. Улар ёввойи ва маданий ўтларнинг уруғлари (себарга, беда, буғдой), мевалар (нок ва олма) билан озиқланади[6]. Шунингдек, улар экинларга зарар этказиши мумкин, лекин бегона ўтларни йўқ қилиш ва зарарли ҳашаротларни истеъмол қилиш орқали ҳам фойда келтиради.

Розеллаларнинг парвози тўлқинли, тез-тез қанот уриши билан, улар узоқ масофаларга истаксиз равишда учиб кетишади. Ерда осонгина ҳаракатланадилар. Овози жуда баланд, аммо ёқимсиз эмас.

Кўпайиш

Платйcерcус эхимиус тухуми — Тулуза музейи

Розеллалар катта шохларнинг бўш жойларига жойлашадилар, улар ҳатто устунлар ва тўсиқларга ҳам уя қуришади; одатда ердан паст жойларда[7].

Жуфтлаш пайтида эркак тўтқуш жуфтлаш рақсини ижро этади: у мағрур ҳолатда урғочи атрофида юради, патларини кўтаради ва вақти-вақти билан думини фан каби ёяди. Рақс махсус товушлар билан бирга келади. Аёл озиқ-овқат сўраган ва хириллаш товушларини чиқарадиган жўжанинг позициясини эгаллайди. Кейин эркак тўтқуш кўринишни тўхтатади ва уни овқатлантиришни бошлайди. Бу бир неча марта такрорланади. Аёл тўтқуш 4-6 та оқ тухум қўяди, баъзан 9 тагача, бир кунлик интервал билан. Инкубация 2 ва 3-тухум қўйгандан кейин бошланади ва 22-24 кун давом этади[8]. Кулучка пайтида урғочи уядан чиқмайди ва эркак тўтқуш уни озиқлантиради.

Жўжалар ёруғлик билан қопланган, кўр бўлиб чиқади. Улар жуда тез ўсади ва 30 кунлигида уясини тарк этадилар, лекин ота-оналари уларни яна 10-15 кун давомида озиқлантирадилар[9].

Таркиби

Улар одамга тезда кўникиб қолишади, ўзини баланд овозда эмас, хотиржам тутадилар. Улар бир нечта сўзларни талаффуз қилишни ўрганишлари мумкин ва кўпинча улар ўзлари такрорлайдиган оҳангни ўрганишади[10]. Яхши шароитларда қушлар 30 йилдан ортиқ яшайди[11].

Галерея

Манбалар

  1. ↑ ҳттпс://www.смаллатҳоме.cом/роселла[сайт ишламайди]
  2. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  3. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  4. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  5. ↑ ҳттпс://попугаи.инфо/видй/розелла/
  6. ↑ ҳттпс://попугаи.инфо/видй/розелла/
  7. ↑ ҳттпс://попугаи.инфо/видй/розелла/
  8. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  9. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  10. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр.
  11. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-сентябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi