Ziyosfera

Ruj effekti

Лаб бўёғи эффекти — иқтисодий инқирозга дуч келганда истеъмолчилар арзонроқ ҳашаматли товарларни сотиб олишга кўпроқ тайёр бўлади деган назариядир[1]. Қиммат мўйнали кийимларни сотиб олиш ўрнига, масалан, одамлар қиммат лаб бўёғини сотиб олишади[2]. Асосий тахмин шундаки, истеъмолчилар инқироз бўлса ҳам ҳашаматли товарларни сотиб олишади. Иқтисодиётга истеъмолчилар ишончи пасайганда, истеъмолчилар ўзларининг мавжуд маблағларига камроқ таъсир қиладиган товарларни сотиб олишади. Косметика бозоридан ташқарида истеъмолчиларни қиммат пиво ёки кичикроқ, арзонроқ гаджетлар васвасага солиши мумкин.

Америка Қўшма Штатларида 11-сентабр воқеаларидан кейин лаб бўёғи сотуви икки баробарга ошгани ҳақида миш-мишлар тарқалди[3]; аммо, бошқа манбалар бу ортиқча гап эканлигини айтишади. 2008-йил 1-майда чоп этилган Неw Ёрк Тимес мақоласида Леонард Лаудер ўз компаниясининг лаб бўёғи савдоси терактлардан сўнг ўсганини таъкидлаган[4], у икки баравар кўпайганини даъво қилмаганини айтган. Жулиэт Шор ўзининг „Тҳе Овер Спент Америcан“ китобида истеъмолчининг омма олдида ишлатиладиган қимматроқ, обрўлироқ лаб бўёғини, хусусан, Чанелни, ҳаммомнинг махфийлигида фойдаланиладиган арзонроқ, обрўсиз брендларни сотиб олиши ҳақида гапиради.

Тҳе Эcономист 2009-йилда лаб бўёғи эффектини статистик таҳлил билан синаб кўриб, „лаб бўёғи сотуви бўйича ишончли тарихий шахсларни топиш қийин ва кўпчилик лаб бўёғига ишонувчилар каттароқ ҳодисанинг далили сифатида фақат алоҳида, анекдот мисолларини кўрсатиши мумкин“, деб таъкидлаган. Клине & Cомпанй, бозор тадқиқотлари гуруҳи томонидан тўпланган маълумотлар шуни кўрсатадики, лаб бўёғи савдоси баъзан иқтисодий танглик пайтларида кўпаяди, аммо фаровонлик даврида ҳам ўсиб бориши маълум. Бошқача қилиб айтганда, аниқ боғлиқлик йўқ.

Тарихи

Жулиэт Шор ўзининг Тҳе Оверспент Америcан асарида истеъмолчиларнинг қимматроқ ва нуфузли лаб бўёқларини, хусусан, Чанел маҳсулотларини кўпроқ омма олдида ишлатишини, арзонроқ ва камроқ нуфузли брендларни эса асосан шахсий жойларда, масалан, ҳаммомда ишлатишини таъкидлайди[5]. Леонард Лаудер, Эстéэ Лаудер компанияси раиси, лаб бўёқлари савдосининг ошишини аёллар кийим-кечак (масалан, кўйлаклар) сотиб олишни камайтиргани билан изоҳлайди. Лаудернинг айтишича, 11-сентябр ҳужумидан сўнг компаниянинг барча брендлари бўйича „лаб бўёғи индекси“ (лаб бўёқлари индекси) ошган [6][7]. Бутун мамлакат бўйлаб 2001-йилнинг сўнгги чорагида лаб бўёқлари савдоси 11% га ошган, бу эса Буюк Депрессия даврида косметика савдосининг 25% га ошганига ўхшаш ҳолатни эслатади [8]. Лаудер шундай фикр билдирган: лаб бўёқлари савдоси иқтисодий кўрсаткич бўлиши мумкин, чунки косметика, айниқса лаб бўёқлари харидлари одатда иқтисодий ҳолат билан тескари боғлиқ бўлади [9][10].

Синов жараёни

Кейинги иқтисодий пасайишлар, жумладан 2000-йилларнинг охиридаги инқироз, Леонард Лаудернинг даъволарига зид далилларни кўрсатди, чунки ўша даврда иқтисодий фаоллик камайиши билан савдолар ҳам пасайган.[9] Аксинча, иқтисодий фаоллик ошган даврларда лаб бўёқлари савдоси ҳам ўсиш кузатган [11]. „Лаб бўёғи индекси“нинг иқтисодий кўрсаткич сифатидаги фойдалилиги паст деб баҳоланади [8][10]. 2001-йилда косметика савдосининг ошиши эса кейинчалик машҳурлар томонидан яратилган косметика брендларига бўлган қизиқишнинг ортиши билан изоҳланган [11].

Маълумотномалар

  1. ↑ Кушиcк. „Ареа Марй Кай эмплоеэ эарнс 18тҳ неw cар“. неwс-жоурнал.cом (2009-йил 24-июн). 2009-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Cутҳберцон. „Липстиcк эффеcт грипс cонсумерс“ (2009-йил 3-апрел). 2009-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 5-апрел.
  3. ↑ „Тҳе липстиcк ас ан эcономиc индиcатор“. эcономиcтимес.индиатимес.cом (2008-йил 2-май). Қаралди: 2016-йил 16-декабр.
  4. ↑ Счаэфер. „Ҳард Тимес, бут Ёур Липс Лоок Греат“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2008-йил 1-май). Қаралди: 2013-йил 10-апрел.
  5. ↑ Шор, Жулиэт. Тҳе Оверспент Америcан, 1999. ИСБН 0060977582. 
  6. ↑ Нелсон, Эмилй. „Рисинг Липстиcк Салес Май Меан Поутинг Эcономй анд Феw Смилес“. Wалл Стреэт Жоурнал (2001-йил 26-ноябр). Қаралди: 2025-йил 24-май. „"Wҳен липстиcк салес го уп, пеопле дон'т wант то буй дрессес," сайс Леонард Лаудер, чаирман оф Эстéэ Лаудер Cос. ...Синcе тҳе Септ. 11 террорист аттаcкс, тҳе индех ис уп броадлй, сайс Мр. Лаудер. Тҳе индех алсо cлимбед дуринг паст реcессионс, суч ас ин 1990."“.
  7. ↑ Счаэфер, Кайлеэн. „Ҳард Тимес, бут Ёур Липс Лоок Греат“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2008-йил 1-май). Қаралди: 2013-йил 10-апрел.
  8. ↑ 8,0 8,1 „Лип реадинг“. Тҳе Эcономист (инглизча). Жануарй 22, 2009. Қаралди: 2018-04-30.
  9. ↑ Доwд, Мауреэн „Оэдипал Лооп де Лооп“ (2001-йил 2-декабр).
  10. ↑ 10,0 10,1 Кайлеэн Счаэфер.. „Тҳе липстиcк ас ан эcономиc индиcатор“. Неw Ёрк Тимес (2008-йил 2-май). Қаралди: 2016-йил 16-декабр.
  11. ↑ 11,0 11,1 Черйл Лу-Лиэн Тан. „Лунчтиме Снап: Тҳе Шакй Липстиcк Индех–Салес го Доwн, нот Уп, ас Эcономй Фалтерс“ (2008-йил 17-октябр). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi