Ruminlar
Руминлар (ўзларини — романлар деб аташади; лотинча: романус — "римлик"дан) — халқ, Руминиянинг асосий аҳолиси (20,55 млн. киши). Умумий сони 21 млн. киши (1990-йиллар ўрталари), жумладан, Россия Федерациясида 6 мингга яқин киши. Румин тилида сўзлашади. Диндорлари — асосан, православлар. Румин халқининг шаклланишида собиқ Қад. Рим империясининг провинсиялари (вилоятлари) Дакия ва Мёзияда яшаган ва Рим ҳукмронлиги даврида (106—271 йиллар) романлашган кабилалар (дакияликлар, гетлар ва бошқалар), шунингдек, романлашмаган эркин дакияликлар ва ВИ асрдан славянлар қатнашганлар. Х асрдан Византия, славян, сўнгра венгер тарихий манбаларида Р. "влахлар", "волохлар" номи билан қайд этилган. 1862-йил ягона Руминия давлати барпо этилган. Аҳолисининг асосий қисми қишлоқ хўжалиги ва саноат корхоналарида банд.[32]
| Руминлар Ромâни | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Умумий аҳоли сони | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
23,8 миллион | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Катта аҳолига эга минтақалар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Тиллар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Румин тили | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Динлар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Масиҳийлик | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Қариндош этник гуруҳлар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Молдаванлар, Аруминлар |
Руминлар (румин тилида — ромин, лотин тилида эса романус — „римдик“) — миллат, Руминиянинг туб халқи. Венгрия, Болгария, АҚШ, Канада, в.б. давлатларда истиқомат қилишади. Умумий сони 23,8 млн. кишидан зиёд (2004), шулардан Руминияда 19 млн., қолганлари бошқа давлатларда. Роман гуруҳининг шарқий тормоғи саналмиш румин тилида гаплашади. Бир нечта говорлари (мунтян, банат, кришан, в.ҳ.) бор. Кўпчилиги масиҳийлик динининг православиэ тармоғига мансуб.
Румин тили
Румин тили тилларнинг ҳиндевропалик оиласига роман гуруҳининг балқан-роман остгуруҳига киради. Мана бу диалектлари ўзгачадир: банатлик, кришанлик, мунтянлик, молдавиялик (Молдова тарихий ўлкасининг диалекти), марамурешлик Лексикада жанубий славянликларнинг таъсири кўп. Румин тили балқанлик тилли иттифоққа киради. Илк ёдгорликлари (хатлар, иш қоғозлар, диний матнларнинг таржималари) 17 асрнинг бошларига киради (тарихий йилномалар). Бадий адабиёт 18 асрнинг охирларидан бошлаб пайдо бўла бошлайди. Бошланишида кирилл алифбоси фойдаланиб, 1860-йили лотин алифбосига ўтади.
Диний этиқодлари
Диний этиқодлари — православиэликлар, протестантлар ва католиклар ҳам бор. Руминлар катта эвропеоид ирқининг ҳинди-ўртаэрденгизи насилининг понтийлик типига киради; тоғли туманларида катта эвропеоидлик ирқининг балқанлик-кавказлик ирқининг динарлик антропологиялик типлари бор. Румин этносининг асосида гетлар билан дакларнинг фракийлик қабилалари мавжуд. Руминларнинг бобокалонларининг шаклланишининг асосий даври уларнинг эрларида Мезия (мил.ав. 1 а. — милодий 5 а.) ва Дакия (милодий 2-3 асрларда.) провинсиялари ташкил топган Рим империяси давридаги гет-дакларнинг романланиши бўлди. 6 асрга томон материаллик ва руханий маданиятига таъсир қилган славянлар билан алоқалашган дак-романлик этнос жамоат ташкил топди. Қуйи Дунайнинг чап қирғоғидаги славянларнинг кўпчилиги роман тилли халқ билан қўшилиб кетди. Милодий 1 ва 2-мингйилликларда шарқий роман волохлик этнос жамоаси ташкил топди.
Миллий хўжалиги
Миллий хўжалиги — деҳқончилик, узум билан шуғулланиш, боғбончилик, ХИХ асрнинг бошларигача асосий чорвачилиги мол боқиш бўлди. Касб-ҳунарлари — тўқимачилик, қиш, дурадгорчилик, тери ошлаш в.ҳ яхши ривожланган.
Миллий таомлари
Миллий таомлари — маккажўҳори унидан мамалига ва юпқа нон (мелай), бўрш (чор-бе), козонак — куличнинг бир тури,
Рождествога, Янги йилга ва ҳар доим тўйига ўрилган(колак) пиширади. Карам ёки узум япироқларида голубси тайёрлайди. Қавурдоқ (токане), дроб — марқанинг ичакларидан тайёрланадиган таом. Қўлдан ясалган узум шароблари ва ароқ — суйка кенг қамров олган.
Галерия
Манбалар
- ↑ [1]
- ↑ Молдован Cенсус 2004
- ↑ [2] (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-01-05 санасида архивланган) ИСТАТ - Иституто Назионале ди Статистиcа Индиcатори демографиcи (1° геннаио 2011)
- ↑ [3]
- ↑ [4].
- ↑ Ас пер тҳе 2001 Украиниан Натионал Cенсус (дата-ро (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-06-04 санасида архивланган) дата-мд (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-09-30 санасида архивланган)).
- ↑ [5], 31-Деc. 2011-йил Герман Статистиcал Оффиcе. Тҳе нумбер фор Германй доэс нот cоунт море тҳан оне миллион Сwабианс анд Сахонс wҳосе фамилиэс ҳисториcаллй ливед ин Банат анд Трансйлваниа, анд wҳо мигратед то Германй ат вариоус тимес ин тҳе 20тҳ cентурй. Тҳис гроуп оф пеопле стилл спеакс Романиан.
- ↑ Статистиcс Cанада, Cанада 2006 Cенсус. таргет аудиэнcе - Демограпҳиc Информатион- Сармис РОМЕДИА (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-01-06 санасида архивланган)
- ↑ ҳттп://www.онс.гов.ук/онс/рел/мигратион1/мигратион-статистиcс-қуартерлй-репорт/май-2012/популатион-бй-cоунтрй-оф-биртҳ-анд-натионалитй.хлс[сайт ишламайди]
- ↑ Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Франта, 2012-12-21да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2012-10-16
- ↑ Нон-Профит Дата
- ↑ 2011 Португал фореигнерс
- ↑ Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Аустриа, 2012-12-21да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2012-10-16
- ↑ 2002 Сербиа Cенсус (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-03-27 санасида архивланган).
- ↑ 15,0 15,1 Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Америcа Латина Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Нордиc Cоунтриэс" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ „Генерал Сеcретариат оф Натионал Статистиcал Сервиcе оф Греэcе“ (ПДФ). 2011-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-октябр. (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-09-24 санасида архивланган)
- ↑ „Cйпрус 2011 cенсус“. cйстат.гов.cй. 2013-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-октябр.
- ↑ Фореигн-борн персонс ин Сwеден бй cоунтрй оф биртҳ (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-09-27 санасида архивланган), 2005
- ↑ 2006 Аустралиан cенсус (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-07-22 санасида архивланган) репорц 18,320 пеопле оф Романиан анcестрй
- ↑ „Ириш Cенсус оф 2011: Иреланд беcоминг море Диверсе“. 2012-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-октябр.
- ↑ „CБС Статлине“. Cентраал Буреау воор де Статистиэк 2012. Қаралди: 2012-йил 21-октябр.
- ↑ „Статистиcс Денмарк:ФОЛК2: Популатион 1. Жануарй бй сех, аге, анcестрй, cоунтрй оф оригин анд cитизеншип“. Статистиcс Денмарк. Қаралди: 3-август 2012-йил.
- ↑ 2001 Ҳунгариан cенсус
- ↑ Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Cеҳиа
- ↑ Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Элветиа
- ↑ 2010 Руссиа Cенсус
- ↑ Департаментул Ромâнилор де Претутиндени Эхтремул Ориэнт
- ↑ [6]
- ↑ [7]
- ↑ [8]
- ↑ 2011 Булгариа Cенсус
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |