Rux
Рух (лотинча: Зинcум), Зн — Менделеев даврий системасининг 12- (аввалги, йиғиқ жадвал бўйича ИИ) гуруҳига мансуб кимёвий унсур. Тартиб рақами 30, атом массаси 65,39. Рух оч зангори рангли, кумуш каби ялтироқ металлдир.
| Рухнинг даврий жадвалдаги ўрни | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Оддий модданинг ташқи кўриниши | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Рухнинг ташқи кўриниши | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Аллотропик шакллари | йўқ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атом хоссалари | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Номланиши, белгиси, рақами | Рух, Зн, 30 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Гуруҳи тури | Ўтиш металлар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Гуруҳи, даври, блоки | 12, 4, д | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атоми массаси (моляр массаси) |
65,39 м. а. б. (г/мол) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрон конфигурацияси | [Ар] 3д104с2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрон қобиқ бўйича электронлари | 2,8,18,2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Атоми радиуси | 138 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Кимёвий хоссалари | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ковалент радиуси | 125 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ван-дер-Ваалс радиуси | 139 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ион радиуси | (+2э) 74 пм | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрманфийлиги | 1,65 (Полинг шкаласи бўйича) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Электрод потенсиали | -0,76 В | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Оксидланиш даражалари | +2 +1, 0 (амфотер оксидида) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ионланиш энергияси |
1‑чиси: 905,8(9,39) кЖ/мол (эВ) 2‑чиси: 1733,3 кЖ/мол (эВ) 3‑чиси: 3833 кЖ/мол (эВ) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Оддий модданинг термодинамик хоссалари | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Термодинамик фазаси | Қаттиқ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Зичлиги (н.ш.да) | 7,133 г/см³ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Зичлиги (э.ҳ.да) | 6.57 г/см³ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Эриш ҳарорати | 692 К | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Қайнаш ҳарорати | 1180 К | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Учланган нуқтаси | 692.687 К (420°C), 100 кПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| С. эриш иссиқлиги | 7,28 кЖ/мол | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| С. буғланиш иссиқлиги | 114,8 кЖ/мол | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моляр иссиқлик сиғими | 0,388 Ж/(К·мол) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моляр ҳажми | 9,2 см³/мол | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Оддий модданинг кристалл панжараси | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Кристалл тузилиши | ҳехагонал cлосе-паcкед (ҳcп) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Панжара параметрлари: |
а = 2.6648 Å c = 4.9468 Å | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| c/а нисбати | 1.8563494446112 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Дебай ҳарорати | 234 К | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бошқа характеристикалари | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Магнит тузилиши | диамагнетик | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Солиштирма қаршилиги | (20 °C) 59 Ом·м | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Иссиқлик ўтказувчанлиги | (300 К) 116 Вт/(м·К) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Иссиқликдан кенгайиши | (25 °C) 30.2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Товуш тезлиги | (20 °C) 3850 м/с | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Юнг модули | 108 ГПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Силжиш модули | 43 ГПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Пуассон коэффициэнти | 0.25 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Моос қаттиқлиги | 2.5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Бринелл қаттиқлиги | 412 МПа | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| CАС рақами | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Рухнинг тарихи | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Топилган жойи | Ҳиндистон | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Кашф қилинган йили | Эрамиздан аввалги 1000-йилдан олдин | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Рухдан фойдаланиш | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Саноатда | Металларни коррозиядан сақлаш | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Тиббиётда | Малҳам | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Рух жаҳон миқёсида | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Жаҳон захиралари | 350000[1] минг тонна | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Конига бой давлатлар | Россия, Австралия, Қозоғистон ва бошқалар[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ишлаб чиқарилиши (д.б.) | 11 277 минг тонна/йил | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ишлаб чиқарувчилар (э.й.) | Хитой, Австралия, Перу, АҚСҲ ва бошқалар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Тан нархи | 1600[2] $ (АҚСҲ)/тонна | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Экспортчилари (э.й.) | Австралия, Канада, Хитой ва бошқалар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Импортчилари (э.й.) | АҚСҲ, Германия ва бошқалар[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Энг узоқ яшовчан изотоплари | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 30 | Рух
|
| 3д104с2 | |
Нам ҳавода рухнинг сирти оксид парда билан қопланади. Рухнинг суюқланиш ҳарорати 419,53°C, қайнаш ҳарорати 907°, хона ҳароратидаги зичлиги 7,133 г/см3. Рух кимёвий жиҳатдан фаол металларга киради. Кислоталарда яхши эрийди. Қиздирилса, ишқорларда ҳам эрийди. Ёд ва олтингугурт билан хона ҳароратида бирикади. Қиздирилганда рух фаол металлмаслар билан шиддатли реаксияга киришади. Бошқа металлар билан рух қотишмалар ҳосил қилади.
Бутун дунёда ишлаб чиқариладиган рухнинг 40 фоизи пўлатни коррозиядан сақлаш учун сарфланади. Рух кукуни ёрдамида кадмий, мис ва нодир металлар бирикмалардан ажратиб олинади. Рухдан ишланган листлар конструксион материал сифатида, шунингдек, қуруқ элементларнинг идишларини тайёрлашда қўлланади.
Тарихи
Қадимда мис парчасини рух карбонат ва кўмир билан бирга қиздириб жез тайёрлашган. Рух дастлаб Ҳиндистонда олинган.[3] Европада ХВИИ асрда саноат миқёсида ишлаб чиқарила бошлаган. Ҳозир Олтой, Шимолий Кавказ, АҚСҲ, Австралия, Полша ва бошқа мамлакатларда йирик рух конлари бор.
Табиатда учраши
Ер пўстидаги миқдори (0,0075 фоиз) бўйича рух бошқа элементлар орасида 24-ўринда туради. Одатда рух рудалари — полиметаллардир. Улар таркибида рухдан ташқари мис, қўрғошин, кадмий ва бошқа металларнинг минераллари ҳам бўлади. Рухнинг муҳим минерали сфалерит — алдама рух ЗнС бўлиб, у сулфидли рудалар таркибига киради.[4]
Олиниши
Рудалардан металл рухни ажратиб олиш учун пирометаллургия ва гидрометаллургия жараёнларидан фойдаланилади. Рудани куйдириб пирометаллургик усулда ажратилган рух оксиди углерод ёрдамида қайтарилади.
Жараённинг ҳарорати 1000 °C дан юқори бўлади ва буғ ҳолида олинади. Оксидланиш герметик иссиққа чидамли ретортада олиб борилади. Ҳосил бўлган рух буғлари конденсаторларда чўктирилади, улардан вақти-вақти билан суюқ рух олинади. Гидрометаллургик усулдан фойдаланилганда куйдиришдан кейин қолган қолдиққа сулфат кислота таъсир эттирилади:
Эритма қўшимчалардан (темир, мис, кадмий) тозаланади ва рух электролиз ёрдамида ажратиб олинади. Бунда сулфат кислота қайта тикланади:
Рух — кучли металл ялтироқлигига эга бўлган кўкимтир рангли металл. Нам ҳавода рух оксид парда билан қопланиб аста-секин ялтироқлигини йўқотади. Рух — ўртача қаттиқликдаги металл. Унинг зичлиги 7,13 г/см3. Тоза металл нисбатан пластик, осон яссиланиб юпқа фолъга ҳосил қилади.
Техник рух оддий ҳароратда мўрт бўлади, лекин 100—150 °C да пластик бўлиб қолади. Бундай шароитда уни болғалаш мумкин. 200 °C дан юқори ҳароратда у яна мўртлашади ва қирилганда кукун ҳолатига ўтади. Бундай ўзгаришлар жуда паст ҳароратда ҳам кузатилади.
Рух осон суюқланади (суюқланиш ҳарорати — 419,4 °C) ва учувчан металлар қаторига киради. Рухнинг қайнаш ҳарорати — 905,7 °C. Унинг иссиқлик ўтказувчанлиги кумушнинг иссиқлик ўтказувчанлигига нисбатан 60 % ни ташкил этади, электр ўтказувчанлиги бўлса тўрт бараварга кам.
Кимёвий хоссалари
Рух ҳавода барқарор, чунки юпқа оксид парда кейинги оксидланишдан ҳимоялайди. Рух асосан юқори ҳароратда активлашиб, оддий моддалар — галогенлар, кислород ва олтингугурт билан реаксияга киришади.
Рух азот ва водород билан реаксияга киришмайди. Рух нитрид Зн3Н2 ва рух гидрид ЗнҲ2 бевосита йўллар билан олинади. Мураккаб моддалар — кислота, ишқор эритмалари ва сув билан рух шароитга қараб ҳар хил реаксияга киришади. Сув одатда рух билан таъсирлашмайди. Қиздирилганда рух сув билан қуйидаги тенглама бўйича реаксияга киради:
Электр кимёвий кучланишлар қаторида рух водороддан анча чапда туради ва кислоталардан водородни сиқиб чиқаради[5]. Шунинг учун одатда рух лаборатория амалиётларида Кипп аппарати ёрдами билан водород олишда фойдаланилади:
Рух азот ва тўйинган сулфат кислоталарда эритилганда водородни ажратмайди, унда азот ёки олтингугурт бирикмалари ҳосил бўлади.
Рух амфотер хоссага эга. У суюқлантирилганда ишқорлар билан реаксияга киради. Ишқорларнинг кучли эритмаларида асосан қиздирилганда эрийди.
Ишлатилиши
Рух оддий шароитда ҳаво кислороди ва сув билан реаксияга кирмайди, шунинг учун унинг асосий массаси темир ва пўлат буюмларни қоплашда ишлатилади. Рух металларнинг электрокимёвий кучланиш қаторида темирдан чапда жойлашгани учун коррозия биринчи бўлиб рух қопламида бошланади, темирга ўтмайди. Сиртида озгина рух қолса ҳам темир емирилмайди.
Кўп миқдорда рух галваник элементлар тайёрлашда сарфланади. Металл рух гидрометаллургия жараёнларида қайтарувчи сифатида кўпчилик қимматбаҳо металларни, жумладан, кумуш, олтин, кадмий ва бошқаларни эритмалардан ажратиб олишда ишлатилади.
Рух бирикмалари
Рух оксид
Рух оксид, ЗнО — рухнинг кислород билан бирикмаси. Оқ рангли кристалл модда. Зичлиги 5,7 г/см³; 1800 °C да сублимацияланади. Сувда оз эрийди; кислоталарда эриб тегишли тузларни беради. Амфотер — ишқорларда эриб синкатлар ҳосил қилади[6].
Рух оксид табиатда синкит (қизил рух рудаси) минерали кўринишида учрайди. Сирлар тайёрлашда, оқ бўёқ, каучук, селлулоза, пластмасса, резина тўлдиргичлари, тиббиётда малҳам сифатида ишлатилади.
Рух оксид заҳарли, уни ҳидлаган одам иситма чиқаради, боши оғрийди, кўнгли айнийди ва йўтал тутади. Юқори ҳароратда (1200 °C) рух оксид ишқорий ер металлари билан реаксияга киришиб МеЗнО2 таркибли цинкатлар ҳосил қилади. Рух оксидининг яна бир хоссаси полимерларга тўлдирувчи сифатида киритилиб уларни қуёшдан келаётган ултирабинафша нурлардан сақлайди. Бу оксид яна Қуёшдан асровчи кремларда терини асрайди.
Рух гидроксид
Рух гидроксид, Зн(ОҲ)2 — оқ ивиқсимон чўкма ҳолида рух тузлари эритмасига ишқор таъсир эттириб олинади. Вақт ўтиши билан кристалл ҳолга ўтади. Амфотер бирикмалар сингари рух гидроксид ортиқча ишқорда, кислоталарда ва аммиакнинг сувли эритмасида осон эрийди. Рух гидроксиднинг кислоталарда эрувчанлиги нейтралланиш реаксиясига асосланган.
Ортиқча ишқорда эса — эрувчан цинкатлар ҳосил бўлади.
Рухнинг барча тузлари эритмаларда кучли кислота — Зн2+ катиони ҳисобига гидролизга учрайди.
Рух сулфат
Рух сулфат, ЗнСО4 — рангсиз орторомбик панжарали кристалл модда; зичлиги 3,74 г/см³. 800—900 ° да ЗнО ва СО2 га ажралади. Сувдаги эритмаларидан сувли кристаллогидрат ЗнСО4 * 7Ҳ2О — рух купороси кўринишида ажралиб чиқади.
Рух сулфат вискоза ишлаб чиқаришда, бўёқчиликда, читларга гул босишда, электролитик усулда рух металли олишда, микроўғит сифатида ва тиббиётда ишлатилади.
Рух сулфид
Рух сулфид, ЗнС — рухнинг олтингугурт билан бирикмаси. Иккита модификацияси бор: бири куб шаклида кристалланадиган α = ЗнС — сфалерит, иккинчиси гексагонал шаклда кристалланадиган β = ЗнС — вюрциддир.
Суюқланиш ҳарорати 1850° (150 атм босим остида), зичлиги 3,98—4,092 г/см³, 1185° да сублимацияланади. Сувда эримайди, кислоталарда яхши эрийди.
Сфалерит рух олишда муҳим хомашё ҳисобланади. Люминофорлар компоненти, барий сулфат билан аралашмаси оқ бўёқ — литопон олишда, кадмий сулфид билан аралашмаси кинескоплар тайёрлашда ишлатилади.
Рух хлорид

Рух хлорид, ЗнCл2 — рухнинг хлор билан бирикмаси, рангсиз кристалл модда. Суюқланиш ҳарорати 318°, қайнаш ҳарорати 732°, зичлиги 2,91 г/см³. Сувда яхши эрийди.
Рух консентратига ош тузини қўшиб қиздириш, ҳайдаш ва уни чанг ҳолида тутиб йиғиш, шунингдек, рух оксиди ёки металл бўлакларига хлорид кислота таъсир эттириш, сўнгра буғлатиш усуллари билан олинади.
Рух хлорид ёғочни чиришдан сақлашда, металларни пайвандлашда (оксид пардалардан тозалашда), пергамент ишлаб чиқаришда қўлланади.
Жаҳонда ишлаб чиқарилиши
2009-йилда бутун дунёда ишлаб чиқарилган рухнинг миқдори 11,277 миллион тоннани ташкил этди.[7]
Қуйида рух ишлаб чиқарувчи энг йирик давлатлар рўйхати билан танишишингиз мумкин (2006-йилги маълумот)[8]
| Рух ишлаб чиқариш бўйича давлатлар рўйхати | ||
|---|---|---|
| Ўрин | Давлат | Ишлаб чиқарилиш (тонна) |
| — | 10,000,000 | |
| 1 | 2,600,000 | |
| 2 | 1,380,000 | |
| 3 | 1,201,794 | |
| 4 | 727,000 | |
| 5 | 710,000 | |
| 6 | 480,000 | |
| 7 | 425,700 | |
| 8 | 420,800 | |
| 9 | 400,000 | |
| 10 | 192,400 | |
| 11 | 190,000 | |
| 12 | 176,000 | |
| 13 | 175,000 | |
| 14 | 135,600 | |
| 15 | 130,000 | |
| 16 | 73,000 | |
| 17 | 68,000 | |
| 18 | 67,000 | |
| 19 | 50,000 | |
| 20 | 48,000 | |
| 21 | 45,000 | |
| 22 | 37,646 | |
| 23 | 35,700 | |
| 24 | 34,444 | |
| 25 | 31,725 | |
| 26 | 30,300 | |
| 27 | 17,300 | |
| 28 | 9,600 | |
| 29 | 7,169 | |
| 30 | 5,000 | |
| 31 | 1,500 | |
| 32 | 400 | |
| 33 | 300 | |
| 34 | 100 | |
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Жаҳон рух бозори“ (русча). Эрепорт. Қаралди: 8-апрел, 2015.
- ↑ „Жаҳон рух бозори“ (русча). Cммаркет. Қаралди: 8-апрел, 2015.
- ↑ Мўминов, Иброҳим, эд (1977). "Рух". Ўзбек совет энсиклопедияси. 9. Тошкент: Ўзбек совет энсиклопедияси Бош редаксияси. 404-405 б.
- ↑ "Рух". Ўзбекистон миллий энсиклопедияси. Тошкент: Ўзбекистон миллий энсиклопедияси.
- ↑ Портер, Франк C.. Рух ва рух бирикмаларининг коррозийига қарши чидамлилиги (инглизча). CРC Пресс, 1994 — 121-бет. ИСБН 0-8247-9213-0.
- ↑ Ритчиэ, Роб. Кимё, 2 (инглизча), Летц анд Лонсдале, 2004 — 71-бет. ИСБН 1-84315-438-2.
- ↑ „Жаҳон миқёсида рух ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш қисқарди, Хитойда бўлса — ошди“ (русча). Металинфо (19-феврал, 2010). 2025-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-апрел, 2015.
- ↑ „Минераллар йилномаси – 2006“ (инглизча). Унитед Статес Геологиcал Сурвей (феврал 2008). 2018-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-апрел, 2015.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Рух“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Рух ҳақида маълумот, АҚСҲ соғлиқ институтлари (ингл.)
- Рух тарихи ва этимологияси (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-01-23 санасида архивланган), Элеменц (ингл.)
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
