S-200
С-200 Ангара/Вега/Дубна (НАТО таснифига кўра – СА-5 Гаммон „алдаш“) – Совет узоқ масофали зенит ракета мажмуаси (ЗРМ). Катта ҳудудларни бомбардимончилар ва бошқа стратегик самолётлардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган.
Мажмуанинг дастлабки версияси 1964 йилда (ОКБ-2, бош конструктор П. Д. Грушин) тугалланмаган РЗ-25/5В11 ''Дал'' ракетага қарши ракетасини алмаштириш мақсадида ишлаб чиқилган (шу билан бирга, С-200ни ишлаб чиқиш комплекси ҳарбий парадларда Дал ракеталарининг оммавий моделлари намойишлари билан яширинган).1967 йилдан бери хизматда. Энг кучли қурол сифатида С-200 тизими узоқ вақт давомида фақат СССР ҳудудида жойлаштирилган, хорижга фақат 1980-йил С-300П яратилгандан сўнг сотилган(1979-дан).
СССРда узоқ масофалардаги нишонларни уриш учун ишлаб чиқилган навбатдаги комплекс С-300 ҳаво мудофаа тизими эди.
| С-200 Ангара/Вега/Дубна | |
|---|---|
 | |
| Туркум | узоқ масофали зенит ракета мажмуаси(ЗРМ) |
| Мамлакат |  СССР
|
| Қўлланиш тарихи | |
| Қўлланиш йиллари | 1967 – ҳозиргача |
| На вооружении |
Собиқ қўллаган давлатлар
|
| Урушлар ва ҳарбий можаролар |
|
| Яратилиш тарихи | |
| Конструктор | Этакчи дастурчи НПО Алмаз номи билан аталган. А. А. Расплетина (Алмаз-Антей). |
| Ишлаб чиқилган | 1967 |
| Ишлаб чиқарувчи | Алмаз-Антей |
| Модификациялари | С-200А „Ангара“
С-200В „Вега“ С-200ВМ „Вега-М“ С-200ВЕ „Вега-Э“ С-200Д „Дубна“ |
| Хусусиятлари | |
| Оғрлиги, кг | 7100 кг |
| Узунлиги, мм | 10800 мм |
Ракета ракетанинг қўллаб-қувватловчи босқичи корпусига ўрнатилган (иккита 5С25 ёки 5С28 модификацияларидан бири) умумий қуввати 168 тф бўлган тўртта қаттиқ ёқилғи кучайтиргичлари ёрдамида учирилади. Ракетани тезлатгичлар билан тезлаштириш жараёнида очиқ контактларнинг занглашига олиб келадиган суюқ ракета двигатели ишга туширилади, унда АК-27 аралашмаси оксидловчи сифатида ишлатилади ва ёқилғи ТГ-02 („Самин“). Нишонгача бўлган масофага қараб, ракета двигателнинг ишлаш режимини танлайди, шунда нишонга яқинлашганда, қолган ёқилғи маневрни ошириш учун минимал даражада этарли бўлади. Максимал парвоз масофаси ракета моделига қараб (5В21, 5В21Б, 5В28, 5В28М) 160 дан 300 км гача.
- Ракетанинг узунлиги 11 м ва учириш оғирлиги 7,1 тоннани ташкил этади, шундан 3 тоннаси тезлатгичлардир (С-200В учун).
- Ракета парвоз тезлиги: масофага қараб 700-1200 м/с.
- Зарар зонаси баландлиги: дастлабки моделлар учун 300 м дан 27 км гача ва кейинги моделлар учун 40,8 км гача
- Таъсир қилинган ҳудуднинг чуқурлиги: эрта учун 7 км дан 200 км гача, кейинроқ ўзгартириш учун 255 км гача.
Парвоз пайтида бортдаги электр тармоғи 5И43 борт қувват манбаи билан қувватланади, у ракетанинг ҳаракатлантирувчи двигатели билан бир хил ёқилғи компонентларида ишлайдиган турбинани, гидравлик бошқарув тизимидаги босимни ушлаб туриш учун гидравлика блокини ва иккита электр генераторини ўз ичига олади.
Ракета нишондан акс эттирилган нишонни ёритиш радарининг нуридан фойдаланган ҳолда нишонга қаратилган. Ярим фаол йўналтирувчи каллак ракетанинг бошида радио-шаффоф парда остида жойлашган бўлиб, диаметри тахминан 600 мм бўлган параболик антенна ва қувурли аналог ҳисоблаш блокини ўз ичига олади. Йўналтириш узоқ таъсирланган ҳудуддаги нишонларни нишонга олишда парвознинг бошланғич қисмида доимий қувиш бурчаги усули ёрдамида амалга оширилади. Атмосферанинг зич қатламларини тарк этгандан сўнг ёки учирилгандан сўнг дарҳол яқин зонага ўқ узилганда, ракета пропорционал яқинлашув усулидан фойдаланган ҳолда нишонга олинади.
Жанговор каллак
5В21 ракетаси 5Б14Ш юқори портловчи парчаланадиган жанговар каллак билан жиҳозланган бўлиб, унинг йўқ қилиш майдони олд ва орқа ярим шарларда иккита конуссимон кесикли шар бўлади.
Парчаларнинг дисперсия конусларининг учларидаги бурчаклар 60° га тенг. Сферик зарба элементларининг латерал текисликдаги статик кенгайиш бурчаги 120 ° ни ташкил қилади. Бундай жанговар каллак, тор йўналтирилган зарба элементлари дисперсия майдонига эга бўлган биринчи авлод ракетага қарши мудофаа тизимининг жанговар каллакларидан фарқли ўлароқ, нишонга жавоб берадиган ракетанинг барча мумкин бўлган шароитларида нишонни қамраб олишни таъминлайди.
Жанг каллагининг зарба берувчи элементлари дастлабки статик кенгайиш тезлиги 1700 м / с бўлган сферик пўлат элементлардир.
Кўзга ташланадиган элементларнинг диаметри 9,5 мм (21 минг дона) ва 7,9 мм (16 минг дона). Жами 37 минг дона элементлар.
Жанг каллагининг массаси 220 кг. Портловчи заряднинг массаси – портловчи „ТГ-20/80“ (20% тротил / 80% гексиген) – 90 кг.
Портлаш фаол радар суғуртаси буйруғи билан амалга оширилади (қирғин бурчаги ракетанинг учиш ўқига тахминан 60 °, масофа бир неча ўнлаб метрлар) ракета нишонга яқин жойда учиб кетганда. Жанг каллаги ишга туширилганда, ракетанинг бўйлама ўқидан тахминан 60 ° мойиллик билан парвоз йўналиши бўйича конус шаклидаги зарба элементлари майдони ҳосил бўлади. Нишон ўтказиб юборилган тақдирда, жанговар каллак бортдаги қувватни йўқотганлиги сабабли ракетанинг бошқариладиган парвози охирида портлатилади.
Гуруҳ нишонларини (масалан, 5В28Н (В-880Н)) уриш учун махсус ядро каллакли (СБC ТА-18) ракеталарнинг вариантлари ҳам мавжуд эди.
Нишонга йўналтириш
5Б21А ракетаси ярим фаол уй бошига эга бўлиб, унинг асосий мақсади нишондан акс эттирилган сигналларни қабул қилиш, ракета учирилишидан олдин нишонни бурчаклар, масофа ва тезликда автоматик равишда кузатиш ва у нишонга тўғри келгунига қадар учиришдан иборат. , ва автопилот учун ракетани нишонга олиб бориш учун бошқарув буйруқларини яратинг.
Бошқарув буйруқларини яратиш пропорционал ёқинлашув усули ёки ракетанинг ўзини бошқарувчиси тезлиги вектори ва ''ракета-нишон'' чизиғи ўртасидаги доимий қувиш бурчаги усули ёрдамида амалга оширилади.
Ўзини бошқариш усули ракета учирилишидан олдин нишонни ёритиш радарининг рақамли компютери томонидан танланади.
Агар ракетанинг учрашиш нуқтасигача учиш вақти 70 сониядан кўпроқ бўлса (узоқ зонага ўқ узиш), у ҳолда уйга жойлашиш пропорционал яқинлашиш усулига парвознинг 30-секундида автоматик ўтиш билан доимий қувиш бурчаги усули ёрдамида қўлланади. Агар ракетанинг учиш вақти 70 сониядан кам бўлса (яқин зонада ўқ отиш), у ҳолда фақат пропорционал яқинлашув усули қўлланади.
Иккала ҳолатда ҳам, отиш масофасидан қатъи назар, ракета пропорционал ёндашув усулидан фойдаланган ҳолда нишонга эришади.