Ziyosfera

Salim Chishtiy qabri

(Salim Chishti qabridan yoʻnaltirildi)
Шайх Салим Чиштий мақбараси Ҳиндистондаги Бобурий меъморчилигининг энг яхши намуналаридан бири ҳисобланади.

Салим Чиштий мақбараси – Ҳиндистоннинг Уттар Прадеш штатидаги Фатеҳпур Сикри шаҳрида Жоме масжиди ичида жойлашган мақбарадир[1]. Унда Бобо Фарид авлодидан[2] Сикри тоғ тизмасидаги ғорда яшаган сўфий авлиё Салим Чиштий (1478 – 1572) дафн этилган[3]. Ҳиндистондаги Бобурийлар меъморчилигининг энг яхши намуналаридан бири ҳисобланган мақбара 1580 ва 1581-йилларда Зенана Рауза яқинидаги Фатеҳпур Сикридаги император мажмуаси билан бирга Акбар томонидан қурилган[1]. У Акбарнинг ўрнига Бобурийлар империяси тахтига ўтирган Акбарнинг ўғли (Салим Чиштий шарафига шаҳзода Салим деб номланган) туғилишини башорат қилган Салим Чиштийга ҳурмат белгиси сифатида қурилган[1]. Жоме масжиди ва эски Фатеҳпур Сикри шаҳри билан бир қаторда қабр 1986-йилда ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган[4].

Архитектураси

Жоме масжиддаги мураккаб жали, тош панжарали дераза
Ички қабр устидаги ёғоч соябон, марвариддан қилинган нақшли мозаика

Қабр, баландлиги тахминан 1 метр бўлган, кириш айвонига олиб борадиган беш зинапоядан иборат платформада қурилган. Асосий қабр биноси ҳар томондан нозик мармар парда билан ўралган бўлиб, қабр битта ярим доира гумбазига эга асосий залнинг марказида жойлашган. Мармар бино чиройли тарзда ўйилган ва фил суягига ўхшаш кўринишга эга. Плинтус геометрик нақшларда жойлашган қора ва сариқ мармар мозаикалари билан безатилган[5].

Асосий хонанинг эшиги ислимий нақшлар билан ўйилган ва Қур’ондан ёзилган ёзувлар мавжуд. Жигарранг мармар ички ҳудудни чегаралаб туради, Қур’он оятлари туширилган релеф панеллари кўк фонга эга. Ўйма ва бўялган қабр хонаси оқ мармар полга эга бўлиб, у ранг-баранг тошлар билан қопланган.

Галерея

Салим Чишти қабри атрофидаги жалилар
  • Tomb of Salim Chisti
    Салим Чисти қабри
  • An ulama in front of the tomb
    Қабр
  • Sufi singers in front of the building
    Бино олдидаги сўфий қўшиқчилар
  • A closer view of the building
    Бинонинг яқинроқдан кўриниши
  • Side view
    Ён томондан кўриниш

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Фатеҳпур Сикри“, Империал Газеттеэр оф Индиа (в. 12). Охфорд — 84–85-бет (2021-йил 30-августда асл нусхадан архивланган). 
  2. ↑ Счиммел, Аннемариэ. Ислам ин тҳе Индиан Субcонтинент (эн). БРИЛЛ, 2022-02-22. ИСБН 978-90-04-49299-8. 
  3. ↑ „Wорлд Ҳеритаге Ситес - Фатеҳпур Сикри (1986), Уттар Прадеш“. Арчаэологиcал Сурвей оф Индиа (АСИ) wебсите.
  4. ↑ „Фатеҳпур Сикри“ (эн). УНЕСCО Wорлд Ҳеритаге Cентре. Унитед Натионс Эдуcатионал Сcиэнтифиc анд Cултурал Организатион. Қаралди: 2023-йил 25-июн.
  5. ↑ „Индиан Эмпире“, Империал Газеттеэр оф Индиа ( В. 2). Охфорд — 126-бет (2024-йил 8-июлда асл нусхадан архивланган).  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi