Sangtu
Сангту (корейсча : 상투) — бу катта эркаклар томонидан кийиладиган, сочларини тортиб, бошининг юқори қисмига ўрайдиган соч турмаги юқори тугун дейилади. Одатда, мангон кийилади ва соч турмаги бириктирилади. Юқори тугун Уч Қироллик даврида пайдо бўлганлиги айтилади ва Чосон сулоласининг 26- қироли Қирол Гожонгнинг (1895) 32- йилининг ноябрида тепа тугунни кесиш керак эди. Ҳатто ХХИ-асрда ҳам баъзи одамлар орасида тепа тугун кийиш одати мавжуд.
Тарих
Сангту — бу соч турмаги бўлиб, унда одамлар ёшлигида денгги киядилар, турмуш қурганларида эса сочларини йиғиштириб, бошининг тепасига ўрашади." Уч қироллик " китобида қайдлар мавжуд, Вей-шу (йàнгйì), Донгйи Жон (мēнгйīн), Ханжо (йàнгì), у шляпа киймаган кунида тепа тугун кийган.
Бундан келиб чиқадики, юқори тугуннинг тарихини жуда узоқ вақтдан бери билиш мумкин ва унинг аниқ кўринишини Когурё қабри расмларида кўриш мумкин. Девор расмида кўринадиган тепа тугуннинг шакли катта думалоқ тепа тугунга, кичик думалоқ тепа тугунга ва қўш тугунга бўлинади. Тож, кичик тепа тугунлар эса тож билан кийилади. Буни зодагонлар қатламида кўриш мумкин.
Ҳатто Силла шаҳрида ҳам тепа тугун Кёнжунинг Геумрёнгчонг шаҳридан қазиб олинган сопол идишлардан ясалган отлиқ фигураларда яхши ифодаланган. Пекжеда ҳали аниқ материаллар топилмаган бўлса-да, бу учта шоҳлик орасида кенг тарқалган одат бўлганлиги тахмин қилинади. Корё сулоласида, 《 Корё Докёнг 》да, „Қиролдан тортиб оддий одамларгача ҳамма тож, қилич ва бокду кийиб юришган.“ Сиз „Иккинчи даражали“ ёзувини ва „Иккинчи даражали“ ёзувини кўришингиз мумкин.
Бу қалпоқларнинг барчаси юқори тугун устига кийиш учун мос шаклда бўлиб, иккинчи сочни ҳам юқори тугуннинг тушунтириши сифатида кўриш мумкин. 1278 йилда (қирол Чунгнёлнинг 4 йили) қиролнинг буйруғига кўра, барча мансабдор шахслар мўғулча услубдаги индивидуал чўчқалар кийиб, фақат сочларини бошнинг тепасида қолдириб, бошнинг орқа қисмида узун ўрашган.
Қирол Гонгминнинг реставрация қилиш сиёсатидан сўнг тепа тугун яна тақилганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд ва Чосон сулоласида портретлар ва жанрдаги расмлар орқали синфдан қатъий назар сангтуларни топиш одатий ҳолдир.
Хан давлати одамлари ва сангту
Маълумотларга кўра, подшоҳ Ян Лу Гуан Хан сулоласига қарши қўзғолон кўтара олмай, Хионгнуга қочганида, унинг қўл остидаги Виман 1000 га яқин аскар тўплаб, Пей дарёсидан шарқ томонга ўтган. Сангҳажанг деб номланган жой.
Ўша пайтда, бу Кочосоннинг сўнгги қироли Қирол Жун даври эди. Бироқ, аста-секин у Жинбон Чосон, Ён ва Жедан қочқинларни тўплади ва қирол сифатида ҳаракат қилди, охир-оқибат қирол Жунни қувиб чиқарди ва ўз пойтахтини Вангомсонгда ўрнатди. Бу вақт Хитой Хан сулоласининг Хуидзи (кāнгāнг) ҳукмронлигининг биринчи йили (милоддан аввалги 194).
-
Сангту
Боғлаш шакли
- 1. Узун сочлар бўлса, бутун бош тожга тортилган, ушлаб турилган ва соат йўналиши бўйича юқоридан пастга ўралган ҳолда маҳкамланган.
- 2. Пешонанинг тепасига манга қўйилиб, арқонни орқа томондан боғлаб, тепа тугуннинг устки қисмига боғлаб қўйиб, манжур пастга тушмаслиги учун маҳкамлашди.
- 3. Сочлари қисқа бўлганда, у ўзи учун қилинган парикдан фойдаланган.
Ўхшаш
- Талбаллёнг
Изоҳ
- 《Корейс миллий маданияти энциклопедияси》, Сангту, Кореяшунослик академияси.
- Кюнгҳянг Шинмун (2013.10.22) Ли Ки Хваннинг излари тарихи, чумолилар бели ва узун сочларга ҳавас қилиш сабабларини кўринг.